Category Archives: දැනුම පොතට

Sandra Valentine (සැන්ඩ්‍රා වැලන්ටයින්) අතුරුදහන්වීම

Sandra Valentine අතුරුදහන් වූවාද ? නැත්නම් ඝාතනය වූවාද? පිළිතුරක් නැති ප්‍රශ්නයකි

මේ කතාව ඔබට කීමට අප සතුව ඇත්තේ 1989 වසරේ විදෙස් පුවත්පතක් සහ තෙවන පාර්ශ්වයකින් ලද තොරතුරක් පමණයි.
කහ ගැහෙමින් යන පත්තර පිටුවක, තිස් එක් හැවිරිදි හුදෙකලා සංචාරක යුවතියක්, කාලයේ නතරවුණු සිනහා මුසු මුහුණකින් යුතුව බලා සිටිනවා.
ඇයව කිසිවෙකු හෝ අවසන් වරට දකින්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරයේදී. එදා සිට වසර 32 ක් දැන් ගත වී අවසන්
.


ගෙදරට ලියුමක්


1989 මාර්තු මාසයේ 24 වැනිදා, තිස් එක් හැවිරිදි ඇමරිකානු ජාතික තරුණියක් වුණු සැන්ඩ්‍රා වැලන්ටයින් (Sandra Valentine), සිය මව්පියන්ට ලිපියක් ලිව්වා.

තමන් මේ වෙද්දී යෙදෙමින් ඉන්න ශ්‍රී ලංකා සංචාරය ඉතාමත් යහපත් අන්දමින් කෙරෙන බවත්, මීළඟට සෞම්‍ය දේශගුණයක් තිබෙන, ‘කොළ පැහැති කඳුවලින් පිරුණු’ නුවරඑළියේ සංචාරයක යෙදෙන බවත් සැන්ඩ්‍රා වැලන්ටයින්ගේ ලිපියේ සඳහන් වුණා. මේ ලිපිය එක්කම, තමන් කළින් සිය මව්පියන්ට යැවූ ලිපිය තැපෑලට දැමුවට පස්සේ ලබාගත් සිහිවටන සහ ත්‍යාග කිහිපයකුත් තැපෑලට දාන්න සැන්ඩ්‍රා අමතක කළේ නැහැ.

සති කිහිපයකින් මේ සියල්ල, මැන්හැටන් හි පිහිටි සැන්ඩ්‍රා වැලන්ටයින් ගේ මව්පියන්ගේ සුඛෝපභෝගී නිවසට ලැබෙනු ඇති.

මව්පියන්ගේ කනස්සල්ල

1989 මැයි මාසේ මැද වෙද්දී, ඇමරිකාවේ මැන්හැටන් හි ජීවත්වුණු ධනවත් නීතිඥයෙක් වුණු රිචඩ් වැලන්ටයින් සහ ඔහුගේ බිරිඳ නැන්සි, ලොව වටා සංචාරය කිරීමට ගිය තම දියණිය වන e හට කුමක් හෝ නපුරක් වී ඇති බවට සැක කරන්නට වුණා. සංචාරය අතරතුරදී සතියකට දෙවතාවක්වත් සිය මව්පියන්ට සහ සොයුරියට ලිපි ලියන ඇගෙන් අවසන් වරට ලිපියක් ලැබුණේ අප්‍රේල් මාසයේ. එය ලියා තිබෙන්නේ මාර්තු 24 වැනිදා.

සතියකට වරක්වත්, ඇය ඊට සති කිහිපයකට පෙර ලියූ ලිපි ලැබීම පුරුද්දක් වී තිබුණු නිසා, මේ නිහඬබව ඔවුන් තුළ ඇති කළේ බියක්.
අන්තර් මහද්වීපික තැපැල් හුවමාරුවේ ප්‍රමාදයක් නිසා ලිපි පමා වන බව ඔවුන් මුලින් සිතුවත්, මෙතරම් කාලයක් ලිපි නොලැබෙන්න එය හේතුවක් නොවන බව ඔවුන්ට වැටහුණේ ඒ අතර කාලයේ පිටරටින් ඔවුන්ට ලැබෙන ලිපි නිසි සේ ලැබුණු නිසයි.

දුරකථන පහසුකම් සුලබ නොවූ ඒ කාලයේ, තැන තැන සංචාරය කරන අයෙකු සම්බන්ධ කරගත හැකි එකම ක්‍රමය වූයේ ඔහු හෝ ඇය එවන ලිපි හෝ, ඔහු හෝ ඇය විසින්, ස්ථාවර දුරකථනයක් මගින් ලබා දෙන ඇමතුම් පමණයි.

හැකි සෑම අයුරකින් ම සොයා බැලීම් කළත්, දියණිය පිළිබඳව කිසිවක් ම සොගත නොහැකි වූ තැන, මේ මවුපියන් 1989 ජූනි මාසයේ ශ්‍රී ලංකාව බලා පැමිණෙනවා.

ලොව වටා සංචාරයේ ගිය තරුණිය

නැන්සි (දරුවන්ගේ මවගේ නමත් නැන්සි), පැට්‍රිෂියා සහ පෝල් යන සහෝදර සහෝදරියන් සමඟ වැඩුණු සැන්ඩ්‍රා කුඩා කාලයේ සිටම සුඛෝපභෝගී ජීවිතයකට හිමිකම් කියුවා. වයසින් වැඩී තුරුණු වියට එළඹුණු පසුව අලෙවිකාරිණියක් බවට පත්වුණා. එකල නිව්යෝක් නගරයේ ජීවත් වුණු, ඉහළම වැටුපක් ලද අය අතරේ සැන්ඩ්‍රා වැලන්ටයින් ද සිටියා.

සියලු යසසින් පිරි ජීවිතයක් ගත කළත්, යම් කිසි අඩුවක් දැනුණු සැන්ඩ්‍රා, 1987 වසරේදී නිව්යෝක් නගරයේ ඇයට තිබූ සුවිශාල වගකීම්වලින් මිදී, ලොව වටා සංචාරයක් ආරම්භ කළා. ඇගේ සංචාරයේ මූලිකම අරමුණක් වුණේ බෞද්ධ සහ හින්දු දර්ශනය මුල් බැසගත් ආසියාව ගවේෂණය කිරීමයි.

අගේ සංචාරයේදී ඇය ජපානයටත්, ඔස්ට්‍රේලියාව, නවසීලන්තය, චීනය සහ ටිබෙටයටත් ගියා. ටිබෙටයේ දලයි ලාමාගේ දේශනා අසමින් කාලය ගතකළ ඇය ඉන්පසුව තායිලන්තයටත්, ඉන් අනතුරුව ඉන්දියාවටත් පැමිණියා.

ඇගේ ඊළඟ ගමනාන්තය වූයේ ශ්‍රී ලංකාවයි.

මේ මුළු ගමන පුරාම තරු පහේ හෝටල්වල නවාතැන් ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළ ඇය, ඒ ඒ රටවල ජන ජීවිත හා සමීප වීමේ අරමුණින්, සාමාන්‍ය ජනතාව යනෙන හෝටල්වල ලැගුම් ගන තිබුණා. එමෙන්ම ගමන අතරතුර දී දින දෙකෙන් දෙකට වරක්වත් සිය මව්පියන්ටත් සොහොයුරියටත් ලිපි මෙන්ම, ඒ  ඒ රටවලින් ලබාගත් සිහිවටන යැවීමටත් අමතක කළේ නැහැ.

ඇය ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණෙන්නේ 1989 මාර්තු විසි වැනිදා. ඇය සිය මව්පියන් අමතා අවසන් ලිපිය ලියන්නේ මාර්තු 24 වැනිදා යි. ඉන්පසු ඇය ආ ගිය අතක් නැහැ.

මෙහෙයුම් ඇරඹෙයි

සිය දියණිය ගැන තැවෙමින් සිටි වැලන්ටයින් යුවල, ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණ සිය සොයාබැලීම් සිදුකළත්, ඒ වනවිට උතුරේ ඇතිවී තිබූ යුධ තත්ත්වය මෙන්ම, දකුණේ ඇතිවී තිබූ දේශපාලන අස්ථාවර භාවයත්, සිවිල් කෝලාහලත් නිසා ඔවුන්ට කිසිදු තොරතුරක් සොයාගත හැකිවන්නේ නැහැ.

පුවත්පත්වලට සිය දියණියගේ ඡායාරූප යවමින් ඔවුන් කළ සොයාබැලීම් නිරර්ථක වනවා.

ඒ නිසා ඔවුන් සීෂෙල්ස් හි පිහිටි රහස් පරීක්ෂක ආයතනයක කණ්ඩායමකට සිය දියණිය සෙවීම භාර කරනවා.

වෙනත් බොහෝ සංචාරකයන් මෙන් නොව, සැන්ඩ්‍රා යම් කිසි රටකට පා තැබූ මොහොතේම එහි ඇමරිකානු තානාපති කාර්යාලයේ ලියාපදිංචි වීම පුරුද්දක් කොටගත්තා. ඒ  අනුව 1989 මාර්තු 20, මුම්බායේ සිට පැමිණි සැන්ඩ්‍රා, කොළඹ පිහිටි ඇමරිකානු තානාපති කාර්යාලයේ ලියාපදිංචි වී තිබුණා. ඒ කාලයේ කොළඹ පිහිටි ඇමරිකානු තානාපති කාර්යාලයේ සේවය කළ Richard Sherman රිචඩ් ෂර්මන් මේ බව තහවුරු කරනවා.

තනිව ආ සංචාරක යුවතිය ඔහුට හොඳින් ම මතක තිබෙනවා.

නුවරඑළියේ දින ගණනක් පුරා කළ සොයාබැලීම්වලදී, 1989 මාර්තු 28 දක්වා ඇය පිළිබඳව, තහවුරු කරගත හැකි තොරතුරු ලැබෙනවා. ඉන් පසුව ඇය සම්බන්ධයෙන් ලැබෙන තොරතුරු, ඇය දුටු බව කියන ප්‍රදේශවාසීන්ගේ තොරතුරු කිසිවක් තහවුරු කරගත හැකි වන්නේ නැහැ.

අවසන් වරට තහවුරු වන තොරතුර වන්නේ සැන්ඩ්‍රා වැලන්ටයින් නුවර එළියේ තේ වත්තක් නැරඹීමට ගිය බවයි. ඒ මාර්තු 28 වැනිදා.

ඉන්දියානු ගුවන් සමාගමට අයත් IC 508 අංකය දරන ගුවන් යානයෙන්, මාර්තු 30 ඇය ශ්‍රී ලංකාවෙන් පිටවීමට නියමිතව තිබුණා.

එහෙත් ඇය ඒ ගුවන් යානයට නැගුණේ නැහැ.

ඇට සැකිල්ලක් ලැබෙයි

1989 ජූනි මාසයේ තෙවන සතියේ, නුවර එළියේ වතු යායක තිබී මස් දියවී ගිය, දුගඳ හමන කාන්තා ඇටසැකිල්ලක් හමුවනවා.

මේ බොහෝ දුරට අතුරුදන් වූ ඇමරිකානු සංචාරක යුවතියගේ බවටයි සැක කෙරෙන්නේ. එහෙත් පසුව, ඇගේ මව්පියන් විසින් පොලිසියට ලබා දෙන, සැන්ඩ්‍රා ගේ දන්ත එක්ස්රේ වාර්තා සමඟ මේ ඇටසකිල්ලේ දත් ගැළපෙන්නේ නැහැ.

තම දියණිය පිළිබඳව කිසිදු තොරතුරක් නො ලද වැලන්ටයින් යුවල, බිඳුණු හැදින් යළිත් සිය මව් රටට යනවා.

සැන්ඩ්‍රා ගේ දිනපොත හමුවෙයි

ජූලි මාසයේ මුල නුවරඑළියේ ජනපති බංගලාව අසල මාර්ගයේ පඳුරු ගොන්නක තිබී සංචාරක ගමන් මල්ලක් හමුවන්නේ බංගලාව බලාගන්නා අයෙකුටයි.

ඒ ගමන් මල්ල සැන්ඩ්‍රා ගේ.

එහි තිබී ඇගේ දිනපොත, කැමරාවේ කවරය, අඩක් කැඩුණු සුදු පැහැති අව් කණ්ණාඩිය සහ තවත් ලියකියවිලි කිහිපයක් හමුවනවා.

ඒ ලියකියවිලි අතර “Lonely Planet ” සම්පාදනය කළ ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක මාර්ගෝපදේශය සහ සිය සොයුරියට ලියූ ලිපියක් ද වනවා.

ඇගේ දිනපොතේ, එතෙක් ඇය කළ සංචාරවල විස්තර විශාල වශයෙන් දකින්නට වූ අතර, චීන පුරාවස්තු පිළිබඳව විශාල විස්තරයකුත්, දලයි ලාමා හමුවූ අවස්ථාවේ කළ කතාබහත් සටහන් ව තිබෙනවා. මේ සංචාර අතරතුර ඇයට තවත් ඇමරිකානු සංචාරක යුවතියක් හමුවන අතර දෙදෙනා එක්ව තරමක් දුර සංචාරය කරනවා. නමුත් ඉන්දියාවේදී උදරාබාධයක් වැළඳුණු නිසා ඇය සිය සංචාරය අතරමග නතර කර ආපසු යනවා.


කැත වෙරලක් – ලස්සන මිනිස්සු

කොළඹ – වල්ලවත්ත ආසන්නයේ වූ වෙරළබඩ තානායමක දින තුනක් ගතකරන සැන්ඩ්‍රා, කොළඹ ඉතා අවලස්සන වෙරලක් ඇති නමුත් ලස්සන මිනිසුන් පිරුණු නගරයක් බව සිය දිනපොතේ සටහන් කරනවා.

එම තානායමට රැයකට ඩොලර් පහක් බැගින් ගෙවූ බවත් එහි සටහන්.

එමෙන්ම තරුණ පිරිමින් බලහත්කාරයෙන් ම උදව් කරන්නට පැමිණ මුදල් කඩා ගැනීමට උත්සහ කරන බවත්, එය ඉතාම නොරුස්සනා දෙයක් බවත් ඇය සිය දිනපොතේ ලියනවා.

ඇගේ අවසන් දින සටහන මාර්තු 27 ලියා තිබුණේ නුවරදී.  ”ආසියාවේ ලස්සන ම නැටුම් බැලුවා” ඇය එදින රාත්‍රියේ සටහන් කරනවා. රැයට ඩොලර් දෙකක් වූ තානායමක එදා ඇය නවතිනවා. එහි නවාතැන් ගන්නා ඇයව එහි හිමිකාරියගේ පුතු වූ අසංග අබේවික්‍රමට  ඇයව මතක තිබෙනවා.

හොඳින් මතකයි

“අපි පැය භාගයක් පමණ කතා බහ කළා…” අසංග අබේවික්‍රම පවසනවා. “නුවර ඉතාම ලස්සන නගරයක් නිසා තව දින කිහිපයක් එහි නවතින ලෙස මම කිව්වා. එහෙත් නුවර එළියේ ගොස් දින දෙකක් නැවතී සිට ආපහු ඉන්දියාවටත් – අප්‍රිකාවටත් යා යුතු බවත් ඇය කිව්වා. එමෙන්ම ඇගේ විශාල ගමන් මල්ල මෙහි තබා ගියේ නැවත ගුවන් තොටුපළට යනවිට එය ගෙන යන බව කියලයි…”

ඇත්තෙන්ම මේ ගමන් මල්ල තානායමේ රාක්කයේ තිබී හමුවුණා.

අසංගගේ සොයුරා පසුදින ඇයව බස් නැවතුමට ගෙන යන අතර, රුපියල් 26 ක් ගෙවා බස් ප්‍රවේශපතක් (එකල ඩොලර් සත 80 ක් පමණ) ගන්නා ඇය නුවර එළියේ සංචාරකයන්ට විවෘත තේ කර්මාන්තශාලාවකට යනවා. එහි අමුත්තන්ගේ පොතේ ඇගේ අත්සන තිබී හමුවෙනවා.

ඉන් පසු ජර්මානු යුවලක් සමඟ ගොල්ෆ් පිටිය දක්වා යන ඇය එතැනදී ඔවුනට සමුදෙනවා.

මේ යුවල ඇගේ අතුරුදන් වීමේ පුවත පුවත්පතින් දැක, වැලන්ටයින් යුවල හමුවී මේ තොරතුරු දෙනවා.

එදින දහවලේ ඇය නුවර එළියේ හෝටලයකින් කොළඹට ඇමතුමක් ගෙන, දෙදිනකින් යෙදෙන තම ගුවන් ගමන තහවුරු කරගන්නවා.

මේ ඇය ගැන අවසන් හෝඩුවාවයි.

ලංකාවට යන්න එපා!

සැන්ඩ්‍රා වැලන්ටයින් අතුරුදන් වීමෙන් පසුව ඇමරිකාව විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරය කරන තම පුරවැසියන්ට අනතුරු අඟවනවා.

සිවිල් යුද්ධය සහ දේශපාල අස්ථාවරබව නිසා මිනිසුන් විශාල වශයෙන් අතුරුදන් වන රටක් ලෙසටයි ඔවුන් එදින ශ්‍රී ලංකාව හඳුන්වන්නේ.

වැරදි තැනක – වැරදි වෙලාවක

“මට ටිකක් විනෝද වෙන්න ඕන.. මට සැහැල්ලු වෙන්න ඕන..” සැන්ඩ්‍රා වැලන්ටයින් සිය අවසන් දින සටහනේ ලියනවා.

ඇගේ අතුරුදන්වීම ගැන සොයා බැලූ නුවර එළිය පොලිසියේ පරීක්ෂකයෙකු පසුව මෙසේ පවසන ලද බව එකල ලොස් ඇන්ජලිස් පුවත්පත වාර්තා කරනවා.

” සමහරවිට ඇය වැරදි තැනක, වැරදි වෙලාවක විනෝද වෙන්න ගිහින් විපතක වැටුණා වෙන්න පුළුවන්…”

රිචඩ් වැලන්ටයින්, සිය දියණියට අත්වූ ඉරණම ගැන කිසිත් නො දැනම 2003 වර්ෂයේදී මියයනවා. සැන්ඩ්‍රාගේ සොයුරු පෝල් මියයන්නේ 2005 වර්ෂයේදී.


පෝල් වෙනුවෙන් ඉදිකළ සොහොන් කොතේම ඔවුන් සැන්ඩ්‍රාගේ නමත් සඳහන් කරනවා.

Sandra Valentine තවමත් අතුරුදන්. ඇය මියගිය බවට මරණ සහතිකයක් පවුලේ අයට 1999 වසරේදී ලැබුණු බවට තොරතුරු ඇතත් එය තහවුරු කරගැනීමට අපට හැකි වුණේ නැහැ.

ලොලිටාගෙන් නොමිදුණු සූ

 0

ආන්දෝලනාත්මක සාහිත්‍ය කෘතියක්

1955 දී සාහිත්‍යධර ව්ලැදිමීර් නබකෝව් විසින් ලියන ලද ලොලිටා, සාහිත්‍ය ලෝකයේ හැඳින්වෙන්නේ ස්ත්‍රියක කෙරෙහි වූ පිරිමි ආශාව පරිපූර්ණවම විස්තර කළ සාහිත්‍ය කෘතිය ලෙසයි.

නව යොවුන් වියේ දී පෙමින් බැඳී සිටි දැරිය නො කල්හි මරණයට පත්වීමෙන් පසුව, ඇගේ වියපත් නොවන මතකය සමඟ වියපත් වන ගුරුවරයා හම්බර්ට්, රැකියාවේ අවශ්‍යතාව මත වෙනත් ප්‍රදේශයකට මාරු වන්නේ ය. ඔහු නවාතැන් ගැනීමට යන නිවස ගින්නකින් වැනසී ඇති බව ඔහු දැනගන්නේ එහි ගිය පසු ය. ඉන් පසුව ඔහුට නවාතැන් ලැබෙන්නේ හේස් වැන්දඹුව සහ ඇගේ දහතුන් හැවිරිදි දියණිය ඩොලරස් ජීවත්වන නිවසේ ය. නොනවත්වා කතාකරන ‘වාත’ ගැහැනියක් ලෙසට හැඳින්වෙන හේස් නිවස ඔහුට එතරම් රුචි නොවේ. එහෙත් එක තත්පර ගණනකින් ඒ නො කැමැත්ත, ඔහුගේ පැවැත්මේ ආශාව බවට පත්වන්නේ හේස් දියණිය ඩොලරස්ව දැකීමත් සමඟය.

සිය  යොවුන් වියේදී දිවියෙන් ගිළිහුණු පෙම්වතියගේ ස්වභාවය සිහිගන්වන පෙනුමෙන් යුතු, ලොලීටා ලෙස කෙටි නමින් හඳුන්වන ඩොලරස්, හම්බර්ට් ගේ ආශාවේ ගොදුර වන්නී ය.

සුලින් ලයන් – දාහතර හැවිරිදි ලොලිටා

මෙම කෘතිය මුල්වරට සිනමාවට නැගෙන්නේ 1962 වසරේදී, ස්ටැන්ලි කුර්බික්ගේ අධ්‍යක්ෂණයෙනි. එහි ලොලීටා වීම සඳහා ඔහු තෝරාගන්නේ එවකට දහ හතර වැනි වියේ පසුවූ  සුලින් ලයන් ව ය. නවකතාව කියවා තිබූ සහ කුබ්රික්ගේ චිත්‍රපට නරඹා තිබූ සූ ගේ මව, එවකට රූපවාහිනියේ ඉතා කුඩා පෙනිසිටීම් කරමින් සිටි තම දියණියට ඒ වෙනුවෙන් අවසර දෙන්නීය. අතිශය ආන්දෝලනාත්මක සහ අපචාරකාරී ලෙස හැඳින්වුණු පොතක චරිතයක් නිරූපණයට තම දියණිය ‘විකිණූ’ බවට මුල්ම ගල්පහර එකල සමාජයෙන් වදින්නේ සුලින්ගේ මවට ය.

නවකතාවේ ඩොලරස්, දොළොස් හැවිරිදි දැරියකි. ඒ පරිද්දෙන්ම 12 හැවිරිදි දැරියක් මේ වෙනුවෙන් යොදාගැනීමට අධ්‍යක්ෂකවරයාට වුවමනා වුවත් හොලිවුඩයේ නීති නිසා එයට අවස්ථාව ලැබුණේ නැත. රූපවාහිනී කැමරාව හොඳින් පුරුදු සුලින් ඉතාමත් දක්ෂ සහ නිරවද්‍ය ලෙස, ‘ලෝලිටා’ වෙනුවෙන් සිය රංගන දායකත්වය ලබා දුන්නා ය.

චිත්‍රපටය සඳහා සූ විසින් ගීත දෙකක්ද ගායනා කළා ය.

සුලින්ට ‘ලෝලිටා‘ තහනම් වෙයි

චිත්‍රපටය ඉන් වසරකට පසුව, එනම් 1963 වසරේදී තිරගත වූවත්, සූ ට තමන් ප්‍රධාන චරිතය රඟපෑ චිත්‍රපටය නැරඹීමට අවස්තාව නො ලැබෙන්නේ එය වැඩිහිටියන්ට පමණයි ලේබලය යටතේ ප්‍රදර්ශනය වූ හෙයිනි.  එවකට පහළොස් හැවිරිදි වියේ පසුවූ ඇයට සිනමා ශාලවට පිවිසීමට ඉඩ නො ලැබෙන්නේ වයස් සීමාව හරස් වීමෙනි.  චිත්‍රපටය මහජනයා අතර විශාල ආන්දෝලනයක් ඇතිකළ අතර, මහජනයාගෙන් අධ්‍යක්ෂ ස්ටැන්ලි කුබ්රික්ටද, සූගේ මවටද ළමා අපහරණ චෝදනා එල්ල වන්නට විය.

එමෙන්ම දැරියකගේ යට ඇඳුම සහ කලවාවල ස්වරූපය දැක්වෙනසේ ‘ලොලිපොප්’ රස කැවිල්ලක් දැක්වෙන චිත්‍රපට පෝස්ටරයටද ඉතා බරපතල විවේචන එල්ල වන්නට විය. එම පෝස්ටර මහජනයා ගැවසෙන ස්ථානවලින් ඉවත් කිරීමටද ඇතැම්හු පෙළඹුණහ.

 ඒ වසරේ ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මාන උළෙලේදී,  “බලාපොරොත්තු තැබිය හැකි නවක රංගන ශිල්පිනිය” සම්මානය හිමි වන්නේ සූ ට ය. සම්මාන උළෙලවල් පහකදී සම්මාන නමයකට යෝජනා වූ ලොලීටා චිත්‍රපටය දිනූ එකම සම්මානයද මෙය ය.

අපහරණය කොතැනද?

ලොලීටා හි රඟපා දෙවසරකින් ඈ The Night of the Iguana චිත්‍රපටයේ රඟපෑවා ය. එහිදීද ඈට ලැබුණේ පූජකයෙකුගේ අපහරණයට ලක්වන චරිතයකි. එය නැරඹීම සඳහා සිනමාහලට ඇතුළුවීමට ඇයට අවසර ලැබේ.

ලෝලිටා චිත්‍රපටය ප්‍රදර්ශනයෙන්ද, සම්මානය දිනා ගැනීමෙන්ද වසරකට පසුව, සූ රුපවාහිනී සාකච්ඡාවකට එක්වන්නී ය. එවකට තිබුණේද රඟපෑමෙන් නිළියන් මනින ලෝකයකි. වැඩිමහල් මිනිසෙකුගේ ලිංගික උද්දීපනය ලෙස රංගනයේ නියැලී, දහසකුත් අපවාදයන්ට මුහුණ දුන් සූ, කැළඹුණු යව්වනියක් ලෙස නොව අත්දැකීම් බහුල නිළියක ලෙස නිවේදකයාගේ ප්‍රශ්නවලට මුහුණ දෙන්නීය. “එය රඟපෑමක් පමණයි.. එයින් කෙනෙකුව මනින එක මෝඩකමක්..” දහසය හැවිරිදි සූ පවසන්නීය. නව යොවුන් නිළියගෙන් ‘වැරදි වචනයක්’ ගැනීමට නිවේදකයා ඉමහත් උත්සහයක් දැරුවද, එය සාර්ථක වන්නේ නැත. ‘පරිණත’ යොවුන් නිළිය ඉතාම සුහුරු ලෙස සාකච්ඡාව ජයගන්නී ය.

 “මිනිසුන් මා නැති තැනදී මාව හැඳින්වූනේ නාකි මිනිසාගේ කලිසම අස්සට රිංගූ නොවැඩුණු ගැහැනිය ලෙසටයි”. වසර ගණනකට පසු සූ සිය මිතුරන් සමඟ පවසා තිබුණි. ” වැඩිමහල් මිනිසෙකුගේ ලිංගික ගොදුරක් වන දැරියකගේ චරිතය රඟපෑම නිසා මා සැබෑවට අපහරණය වූයේ නැහැ. එහෙත් තිරයෙන් පිටත සිටි මිනිසුන් මගේ පියොවුරු සහ තට්ටම් ගැන තලු මරමින් කළ විස්තර ඇසූ විට මට වමනය යන තරමේ අප්‍රියජනක හැඟීමක් ඇතිවුණා. බසයක යනවිට පවා මගේ දෙපා ගැන මිනිසුන් රහසින් කොඳුරනු මට ඇසුණා.”.

ලොලිටා අධ්‍යක්ෂක ස්ටැන්ලි කුර්බික් පවා ඇයව හඳුන්වා දුන්නේ ‘නියම ළමා කාමිනිය’ යන යෙදුමෙනි.

“මම The Night of the Iguana නැරඹීමට සිනමාහලට අතුලුවනවිට ‘ලොලීටා..ලොලීටා.. ඔහ් ඒ ඇය..’ වැනි හඬවල් පැතිර ගියා. ලොලිටාගෙන් මිදීමට ඔවුන් කිසි විටෙකවත් මට ඉඩ නොදෙන බව  වැටහුණා.. ” සූ පවසා තිබුණි. 

ලොලිටාගෙන් වැසුණු සු

ලොලීටා රංගනයෙන් පසුව සුලි, තවත් චිත්‍රපට එකොළහක රඟපෑවා ය. ලොලිටා සමඟ දොළහකි. 

එහෙත් ඒ කිසිවකට අවැසි අවධානය ලැබුණේ නැත. ඈ ‘ලොලිටා’ගෙන් වැසී තිබුණා ය. ඈ ලොලිටා ලෙස විනා කිසි දිනෙක, “හොඳ” හෝ “දක්ෂ” නිළියක් ලෙස හැඳින්වූයේ නැත.

සුලි, 1946 ජූලි 10 ඉපදී, ළමා වියේදීම රූපවාහිනියටත්, කුබ්‍රික් වැනි සිනමා දැවැන්තයෙකුගේ සිනමාපටයකින් සිනමාවට පිවිස, 1962 සිට 1980 දක්වා සිනමාවේ ගමනක යෙදුණත් සුලි, ලෝකයා හඳුණා ගත්තේ ලොලිටාව ලෙසටය.

ඇයට 2019 දෙසැම්බරයේ 26 වැනිදා, 73 හැවිරිදි වියේදී මියයන තෙක්ම ලොලීටාගෙන් මිදීමට හැකි වූයේද නැත. ඈ මියගිය පසුවද මාධ්‍යවල පළවූයේ කුබ්රික්ගේ “ලොලීටා තරුව මිය යයි” ලෙස විනා, හොලිවුඩ් නිළි සුලින් ලයන් මියයයි ලෙස නොවේ.

ටයර් සෑයක දැවුණු කොබෙයිගනේ අවුරුදු කුමරිය

 0


1989 ඔක්තෝබර් මාසයේ 25 රාත්‍රිය – කිතගම හන්දිය

කිතගම හංදියට ඉතාම ආසන්නයේ, මාවත අයිනේ වාහනයක් නතර වනවා. ඒ වෑන් රියක්. වෑන් රියේ රියදුරු අසුනේ සිටින පුද්ගලයා වෑන් රියෙන් බැස ඉදිරිපස මගී දොරටුව විවෘත කරනවා. එයින් තවත් අයෙකු බිමට බසිනවා. ඒකාන්තාවක් බව වැටහෙන්නේ ඇය පහත් හඬින් යමක් විමසනු ඇසෙන නිසා. මේ අය කවුද යන්න අවට පැතිරී ඇති අඳුර නිසා පෙනෙන්නේ නැහැ.

ඒ දෙදෙනා ඉදිරියට යන්නේ එක් අයෙකු තරමක් ඉදිරියෙන් ගමන් කරන ආකාරයෙන්. එක්වරම අන්ධකාරය අතරින්, පසුපසින් යන පුද්ගලයා අසලින් ගිනි පුපුරු නිකුත් වෙනවා. ඒ හැම වෙඩි හඬ කිහිපයක්ද ඇසෙනවා. ඉදිරියෙන් ගිය අය බිම ඇදවැටෙන අතර, පිටුපසින් ගිය තැනැත්තා නැවතත් වෑන් රිය අසලට වේගයෙන් ඇවිද යනවා. ඉන් බිමට බහින්නේ තවත් අයෙක්. වෑන් රියෙන් ගත් යම් දෙයක්, අර බිම වැටුණු තැනැත්තා අසලට ගෙන ගොස් බිම දමා, බිම වැටුණු අයව ඔසවා ඒ මත දමනවා. ඉන් පසු ඇසෙන්නේ යම් දියරයක් ගලා යන හඬ.

මේ සිදුවන්නේ කුමක්දැයි අන්ධකාරය නිසා නොපෙනුනත්, එක් අයෙකු යමක් කියනු සහ අනෙකා ඊට එකඟ නොවනු ඇසෙනවා. මොහොතකින් ගිනි කූරක ආලෝකය දැල්වෙන්නේ එය අල්ලාගෙන සිටින තැනැත්තාගේ මුහුණේ යට කොටස ආලෝකවත් කරමින්. ඔහු රැවුලක් වැවූ අයෙකු බව පෙනෙනවා. ඉන්පසු කඩදාසි කැබැල්ලක් ගිනි අවුළුවන ඔහු, එය බිම අතහරිනවා. සුළං කපාගෙන, එක්වරම පැන නගින්නේ ගිනි ජාලාවක්. ටයර් දෙකක් ගිනි ඇවිලෙනවා. ඒ මත දැවෙන ගැහැණු රුවක් ද දැන් පෙනෙනවා.

ඈතින් රේඩියෝවක විකාශය වන ධර්ම දේශනාවක හඬ ඇසෙනවා.

දැවුණු සෑයක – නො දැවුණු හෝඩුවාවක්

පොලිසියේ ලොකු මහත්තයා සමඟ විවාහ වීමට කියා නිවසින් පිටවුණු සිය දියණිය අතුරුදන් වූ සොවින්, ඈ සොයමින් සිටි පියෙකුට, ටයර් සෑයක් මත දැවෙන මළ සිරුරක් ගැන ආරංචියක් ලැබෙනවා. වෘත්තියෙන් පොල් කඩන්නෙකු වූ ඔහු, ඇගේ පෙම්වතා සේවය කරන පොලිසියට ද ගොස් සරණක් අපේක්ෂා කළත් එය ලැබෙන්නේ නැහැ. 1989 ඔක්තෝබර් 26 වැනිදා වන එදින, ඔහු දළුපොතගමවත්තෙ පොල් කැඩීමට නියමිත දවසයි.

ඔහු ඒ ගමන මග නවතා මළ සිරුර පිච්චෙන දෙසට දුවනවා. ටයර් සෑයක් මත සම්පූර්ණයෙන්ම පිළිස්සී ගොස් පාදයක් පමණක් ඉතුරු වූ සිරුරක් ඔහු දකිනවා. දැවුණු රබර් ගඳත්, පුළුටු ගඳත් ඉවසමින්, අසළ තිබූ කෝටු කැබැල්ලකින් අළු අවුස්සන ඔහු දකින්නේ, අළු අතරේ දිළිසෙන යම් වස්තුවක්. ඒ සුදු යකඩ සුරයක්.

මේ තම දියණියට තිබූ චර්ම රෝගයක් නිසා, ඔහු විසින් ඇයට ගෙනවිත් දී පැළඳවූ සුරයක් බවට මේ තාත්තා විසින් හඳුනා ගන්නවා. තවමත් දුමාර නංවන සෑය අසල වාඩි වී ඔහු විලාප දෙමින් හඬන්නේ තම දියණියට අත්වූ කෘර ඉරණම වැටහී යාමෙන්.

අතීත කතාව

කොබෙයිගනේ ගමේ ලස්සන කෙල්ල

මනනාලගේ ඩිංගිරියාට සහ  එමලින්ට දරු දෙදෙනෙකු සිටියා. වැඩිමල් දරුවා පුතෙක්. ඔහුගේ නම විජේසිරි. දෙවනියා දුවක්. ඇගේ නම මාලනී. එහෙත් ඇය වඩා ප්‍රිය කළේ නිලන්ති යන නාමය නිසා ඇයව හැඳින්වුණේ ඒ නමින්.

ඩිංගිරියා රස්සාව හැටියට කළේ පොල් කැඩීම. එමලින් ගමේ කුලී වැඩ කළා. කොයිතරම් අගහිඟ මැද වුණත්, නිලන්තිට පුළුවන් තරමින් සැප පහසුකම් දෙන්න මේ අම්මයි තාත්තයි වෙහෙසුණා.

සාමාන්‍යපෙළ දක්වා ඉගනුම ලැබූ නිලන්ති, සිය මවත් පියාත් සහෝදරයාත් ජීවිකාව පිණිස ගිය පසු නිවසේ රැඳී සිටිමින්, නිවසේ කටයුතු කළා.

පැහැපත් සිරුරක් සහ දිගු වරලසක් තිබූ නිලන්ති, ඒ කාලයේ සිංහල සිනමාවේ නිළියන්ට හුරු ලස්සනක් තිබූ අයෙකු ලෙසටයි ගමේ හිතවතුන් විසින් හැඳින්වූයේ. දුප්පත් පවුලක  නොව,සැප පහසුකම් ඇති පවුලක සුවසේ ඇති දැඩි වූ පෙනුමක් නිලන්තිට තිබුණා.

මාලනී හෙවත් නිලන්ති පාසල් වියේදී
මාලනී හෙවත් නිලන්ති පාසල් වියේදී : ඡායාරූපය සිළුමිණ පුවත්පතෙන්

අවුරුදු කුමරිය වෙයි

1987 වසරේ සිංහල අවුරුද්ද වෙනුවෙන් කොබෙයිගනේ පොලිසිය විසින් අවුරුදු උත්සවයක් සංවිධානය කර තිබුණා.

පොලිසිය සහ ගමේ අය අතර හොඳ සම්බන්ධයක් ඇති කිරීමත් මේ අවුරුදු උත්සවයේ අරමුණක් වී තිබුණා කීම නිවැරදියි.

මේ අවුරුදු උත්සවයේ අවුරුදු කුමාරි තරඟයට තමන්ට සහභාගී වෙන්න අවශ්‍ය බව නිලන්ති තමන්ගේ පවුලේ අයට පැවසුවත්, එයට ඇගේ පියා අවසර දෙන්නේ නැහැ. එහෙත් නිලන්තිගේ දැඩි ආයාචනය නිසාම, මේ තරඟයට යන්න ඩිංගිරියා ඇයට අවසර දෙනවා.  ඒ විතරක් නෙමෙයි, ඇයට අවශ්‍ය ඇඳුම් පැළඳුම් සම්පාදනය කරන්නත් ඔහු වෙහෙසෙන්නේ, ‘කෙල්ලගේ ආසාව’ ඉටු කිරීමේ අරමුණින්.

අවුරුදු උත්සවය දවසේ, රෙද්දකින් සහ හැට්ටයකින් සැරසිලා, වරලස මුදාහැර සිටි නිලන්ති, තරඟයට ඉදිරිපත් වුණු ගමේ අනෙකුත් තරුණියන් අතරේ කැපී පෙනෙනවා. නෙත් සිත් ඇදගන්නා මේ රූමත් තරුණිය දිහා උනන්දුවෙන් බලා සිටි ඇස් අතරේ, අවුරුදු උත්සවය සංවිධානය කරන්න හුඟක් මහන්සිවුණු කොබෙයිගනේ පොලිස් ස්ථානාධිපති, උප පොලිස් පරීක්ෂක අජිත් දේවප්‍රිය සමරකෝන්ගේ දෑසත් තිබෙනවා. අවුරුදු කුමාරිය තෝරන විනිශ්චය මණ්ඩලයේ ඔහුත් ඉන්නවා.

1987 කොබෙයිගනේ බක්මහ උළෙලේ අවුරුදු කුමරිය ලෙස, 19 හැවිරිදි මනනාලගේ මාලනී නොහොත් නිලන්ති කිරුළු පළඳිනවා.

මාලනී හෙවත් නිලන්ති : ඝාතනය වීමට වසරකට පමණ පෙර

ප්රේමයක් හටගනී – ප්රේමයක් අවසන් වෙයි

මේ කාලය වනවිට නිලන්තිට ගමේ තරුණයෙකු සමඟ ප්‍රේම සම්බන්ධයක් තිබෙනවා. ඔහුගේ නම ධර්මසිරි.

මේ සම්බන්ධය ගැන  නිලන්තිගේ මව්පියන් දැනුවත් ව සිටින අතර, යම් කාලයකින් මේ දෙදෙනා විවාහ කළ යුතු බව ඩිංගිරියා සහ  එමලින්  සාකච්ඡා කරනවා.

මේ කාලය වනවිට කොබෙයිගනේ පොලිස් ස්ථානාධිපති, උපපොලිස් පරීක්ෂක අජිත් දේවප්‍රිය සමරකෝන්, එදා අවුරුදු උත්සවයේ දුටු, අවුරුදු කුමරිය ලෙස කිරුළු පලන් තරුණිය අමතක කිරීමට නොහැකිව පසුවනවා. හොර මත්පැන් සොයන, බූරු පිටි වටලන්න ආ ගමන් යයි කියමින් ඔහු, දිවා කාලයේ නිලන්ති තනිව සිටින නිවසට වරින් වර පැමිණෙනවා.

එමෙන්ම තමන් ඇය ගැන උනන්දු බවත් පෙන්වමින්, ටිකෙන් ටික ඇගේ සිත තමන් වෙත නැඹුරු කරගැනීමට ඔහු ක්‍රියා කරනවා.

උප පොලිස් පරීක්ෂකවරයාට නිලන්ති ලියූ පෙම්පතක් හසුවීමෙන් පසු ධර්මසිරි, සිය පෙම්වතියගේ අලුත් ප්‍රේම සබඳතාව පිළිබඳව දැනගන්නවා. එහෙත් ඔහු, ඔහුට වඩා නිලයෙන් සහ සමාජයීය බලයෙන් ගව් ගණනක් ඉදිරියෙන් සිටි පොලිස් පරීක්ෂකයා සමඟ තරඟ කර තම පෙම්වතිය දිනාගැනීමට නොහැකි බව අවබෝධ කරගන්නවා. ඉතාම කෙටි කාලයකින් ධර්මසිරි නිලන්ති සමඟ වූ ප්‍රේමයට තිත තබනවා.  ධර්මසිරිට සමුදෙන නිලන්ති, ඕ. අයි. සී. මහත්තයාගේ පෙම්වතිය බවට පත්වෙනවා.

ලොකු අතු අල්ලන්න බැහැ පුතේ

දහවල් කාලයේ තම දියණිය පමණක් නිවසේ සිටිනවිට ඕ. අයි. සී. මහත්තයා තම නිවසට යන එන බව ඩිංගිරියාට ආරංචි වෙනවා. පත පොතින් උගත් මහ දෙයක් නැතත්,  ජීවන අත්දැකීම ඔස්සේ ලබාගත් දැනුමෙන් යුතු ඩිංගිරියාට මේ නම් මහා භයානක විපතක පෙරනිමිනිති බව පෙනෙනවා.

ඕ. අයි. සී. මහත්තයාගේ මේ ගමන්බිමන් ගැන ඩිංගිරියා හෝ එමලින් විමසන සෑම විටෙකම පාහේ නිලන්ති ඔවුන්ට පවසන්නේ ” ඔය අරක්කු අල්ලන්ඩ, කසිප්පු හොයන්ඩ ආපු ගමන් ඕ. අයි. සී. මහත්තයා ගෙට ආවා..” යන්නයි.

නිලන්ති කෙසේ කීවත්, එවකට 19 හැවිරිදි ඇය හා 35 හැවිරිදි උප පොලිස් පරීක්ෂකයා අතර ප්‍රේම සම්බන්ධයක් ඇතිවී ඇති බව නිසැකව ම දැනගත් ඩිංගිරියා, “අපිට ලොකු අතු අල්ලන්න බැහැ පුතේ.. අනික ඔය මනුස්සයා මගෙ පුතාට වයස වැඩියි..” යනුවෙන් අවවාද කරනවා.

ඩිංගිරියා සහ එමලින් ඔවුන්ගේ නිවස ඉදිරිපිට. ඔවුන් අතේ ඇත්තේ නිලන්තිගේ සිදුවීම පළ වූ පුවත්පතකි

එහෙත් නිලන්ති ඒ කිසිවක් නාසා, උප පොලිස් පරීක්ෂක අජිත් සමරකෝන් සමඟ සිය ප්‍රේම සම්බන්ධය දිගටම පවත්වාගෙන යනවා.

දිවා කාලයේ නිලන්තිගේ නිවසේත්, තමන්ට පහසු තැන්වලත් නිලන්තිව හමුවන අජිත් සමරකෝන්ට, ඇගේ සිරුරේ පහස ලැබීම විනා, තමන්ට වඩා පහළ යයි සම්මත සමාජ පන්තියක වූ නිලන්තිව විවාහ කරගැනීමට අරමුණක් තිබුණේ නැහැ.

දරුවෙක් ඇවිත්

මෙලෙස මාස කිහිපයක් ගතවෙද්දී, අජිත් නිසා නිලන්ති ගැබ් ගන්නවා.

තම මව්පියන්ගෙන් මේ බව සඟවන නිලන්ති, එය තම පෙම්වතාට හෙළි කරන්නේ, “අපි ඉක්මනට බඳිමු” යන ඉල්ලීමත් සමඟයි.

කිසිසේත්ම නිලන්ති හා විවාහයක් ගැන සිතා නොසිටි ඔහු මේ ආරංචියෙන් කලබල වනවා.  ඔහු, මෙතරම් කලබලයෙන් විවාහ විය නොහැකි නිසා දැනට නිලන්තිගේ දැරු ගැබ නැති කර දැමිය යුතු යැයි යෝජනා කරනවා.

එහෙත් නිලන්ති ඊට තරයේ විරුද්ධ වන්නේ ‘ඉක්මනට බැඳලා මේ ළමයව හදමු’ යන යෝජනාව කරමින්.

අජිත් සමරකෝන් මේ වනවිට ‘වැඩ වැඩි’ බව කියමින් නිලන්ති හමුවීම අඩු කරනවා. ගර්භනී බව තව වැඩි කලක් සඟවා සිටිය නොහැකි බව දනා නිලන්ති, විවාහය ප්‍රමාද වන විට නිතර නිතර පොලිසියට ගොස් සිය පෙම්වතා හමුවනවා.  ඇගේ මෙම පැමිණීම සිය එදිනෙදා රාජකාරී කටයුතුවලට බාධාවක් බැවින් එලෙස නොපැමිණෙන ලෙසත් ඇය විවාහ කර ගන්නා බවත් අජිත් පවසනවා. එතෙක් මේ රහස සිය මව්පියන්ගෙන් සඟවා සිටින ලෙසටත් ඔහු ඇයට දැනුම් දෙනවා.

ගර්භනී අපහසුවෙන් පෙළෙන නිලන්ති, දිනක් උදෑසන නිවස ඉදිරිපිට වමනය කරන්නට වූ විට, එමලිනාට මේ රහස එළිවෙනවා. 

“දුප්පත් අපට උඹ නිසා පාරේ බැහැලා යන්න බැහැ.. ඔය මඟුල කෙරෙන්නේ නැද්ද”… යි එමලින් සිය දියණියගෙන් අසනවා.

“එයා එහෙම කෙනෙක් නෙමෙයි අම්මේ.. . අපි ඉක්මනට බඳිනවා…” යි නිලන්ති පිළිතුරු දෙනවා.

එමෙන්ම නිලන්තිගේ මිතුරිය වූ ගුණවතී, නිලන්තිගේ උපදෙස් පිට අජිත් සමරකෝන් හට ‘විවාහය’ පිළිබඳ සිහි කරමින් ලිපි ද ලියනවා.

අජිත් සමරකෝන්ගේ පිළියම

තමා විවාහ කරගෙන, තම කුස සිටින දරුවාට පියෙකු වන ලෙස නිලන්ති දිගින් දිගටම බලපෑම් කිරීම හමුවේ අජිත් සමරකෝන් තීරණයක් ගන්නවා.

ඒ අනුව ඔහු “අපි අද බඳිමු. ඔයා කාටවත් නොකියා එන්න..” ලෙසට නිලන්තිට දැනුම් දෙනවා. 1989 ඔක්තෝබර් 24 වැනිදා උදෑසන 7.30 ත් 8.00 ත් අතරේ නිලන්ති නිවසින් පිටවන්නේ, සිය මවට වැඳ, “අම්මේ, මං මේ ප්‍රශ්නෙ විසඳගෙන එන්නම් මේ දරුවාට තාත්තා කියන්ඩ කෙනෙක් ඉන්ඩ එපායැ.. ලොකු මහත්තයා මට කසාද බඳින්න එන්න කිව්වා. මම අද එන්නත් පුළුවන් – නො එන්නත් පුළුවන්” යයි පැවසීමෙන්  අනතුරුවයි. 

ඒ එමලින් සිය දියණියව දුටු අවසන් වතාවයි. 

එදින රාත්‍රිය වනතුරුත් නිලන්ති නැවත නොපැමිණි නිසාත්, ”එන්නත් පුළුවන් – නො එන්නත් පුළුවන්” කතාව නිසා ඇතිවුණු බිය නිසාත් එමලින් සිය දියණිය ආගිය අතක් නැති බවට පළමු වරට කොබෙයිගනේ පොලිසියට පැමිණිලි කිරීමට යනවා.

කොල්ලෙක් එක්ක පැනල යන්න ඇති

මේ අවස්ථාවේ පොලිස් ස්ථාධිපති අජිත් සමරකෝන් පොලිසියේ සිටිනවා. ඔහු එමලින්ගේ පැමිණිල්ල ලිවීමට බාධා කරමින් කියා සිටින්නේ “ටිකකට ඉස්සර බස් එකක නැඟලා හෙට්ටිපොළ පැත්තට ගියා දැක්කා..” යන්නයි.

සිය දියණිය ‘ලොකු මහත්තයා’ හමුවීමට පැමිණි බව එමලින් විසින් කීමට උත්සහ කළත් ඊට ඉඩ ලැබෙන්නේ නැහැ.

එමලින් හිස් අතින්ම නිවසට යනවා.

පසු දා, එනම් ඔක්තෝබර් 25 වැනිදා ඩිංගිරියා විසින් කොබෙයිගනේ පොලිසියට ගොස් සිය දියණිය අතුරුදන් වීම පිළිබඳව පැමිණිලි කිරීමට උත්සාහ කරනවා. එහෙත් එදාත්, නිලන්ති අතුරුදන් වීම පිළිබඳව පැමිණිල්ල සටහන් කිරීම පොලිසිය ප්‍රතික්ෂේප කරනවා.  එදින ‘ලොකු මහත්තයා’ පවසන්නේ, ” දුව කොල්ලෙක් එක්ක පැනල යන්න ඇති..” යන්නයි.

ඊට පසු දා, ටයර් සෑයක දැවුණු මෘත ශරීරය තම දියණියගේ බවට, ඩිංගිරියා, එය සිය බිරිඳට පවසනවා. ඉන්පසු එදිනම ඔවුන් යළිත් වරක් කොබෙයිගනේ පොලිසියට යන්නේ, තම දියණිය මරා පුළුස්සා ඇති බවට සැක කරන බව පැමිණිලි කිරීමටයි. එදිනත්, ඔවුන්ව ආපසු හරවා එවනවා.

ඔක්තෝබර් 26, ඩිංගිරියා පොල් කැඩීම සඳහා නැවතත් දළුපොතවත්තට යා යුතුව තිබෙනවා. එදත් ඔහු ටයර් සෑය මත දැවුණු සිය දියණියගේ බවට සැක කරන සිරුර පසුකරනවා. ඒ අවස්ථාවේ ඉතා විමසිලිමත්ව අවට පරික්ෂා කරන ඔහුට, පඳුරක් අස්සේ සඟවා තිබූ අඩක් පිළිස්සුණු යට සායක කොටසක් හමුවනවා.

ඔවුන් පොලිසියට ගිය හත්වෙනි වතාවේ ඔවුන්ගේ පැමිණිල්ල ලියාගන්නවා. “මමත් හොයල බලන්නම්” යයි අජිත් සමරකෝන් දෙමහල්ලන්ට පවසනවා. එහෙත් කිසිවක්ම සිදුවන්නේ නැහැ.

සාධාරණය ඉල්ලා

වසර දෙකක් ගත වී යනවා. භීෂණ සමයේ මේ පිළිබඳව සොයා බැලීම මඟ හැරෙනවා. අජිත් සමරකෝන් කොබෙයිගනේ පොලිසියෙන් මාරුවී යනවා. එහෙත් ඩිංගිරියා සහ එමලින් සිය දියණිය වෙනුවෙන් සාධාරණය ඉටු කරගැනීම වෙනුවෙන් සටන්වදිනවා.

1991 ජනවාරි 31 වැනිදා ඩිංගිරියා විසින්, තම දියණියගේ මරණය පිළිබඳව පොලිස් මූලස්ථානයට පැමිණිලි කරනවා.

මේ පැමිණිල්ල සිදුකර දින හයකට පසු නිලන්තිගේ පවුලේ අය ජීවත් ව සිටි පොල් අතු පැල ගිනි තැබීමට අජිත් සමරකෝන් සහ පිරිසක් ක්‍රියා කරනවා. ඒ අවස්ථාවේ ඩිංගිරියා ගිනිගන්නා පැලෙන් පිට පැන දිවි බේරා ගන්නවා.

මාලනීගේ නිවස

අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ සරත් ගාමිණී දසනායක මහතා, එම වසරේ පෙබරවාරි 14 වැනිදා මෙම පරීක්ෂණය භාර ගන්නවා. දෙවසරකට පෙර ටයර් සෑය තිබූ ස්ථානයට යන දසනායක මහතාට එහි යමක් පිළිස්සූ බවට සාක්ෂි හමුවෙනවා. එමෙන්ම ඊට මීටර් විස්සක් පමණ දුරින්, පොල් ගසක් යට තිබී, හිස් කබලක කොටසක් ද ඔහු සොයාගන්නවා (මෙය නිලන්තිගේ හෝ ඇගේ නොවන බව ඔප්පු වූයේ නැහැ). ඩිංගිරියා විසින් සොයාගත් සාය කොටස සහ සුරය, ඔහු විසින් දසනායක මහතාට ලබා දෙනවා. 

මේ අතර අජිත් සමරකෝන්, 1991 මාර්තු මාසයේදී මඩකලපුව පොලිස් ස්ථානයට මාරුවක් ලබනවා. ලැබී තිබූ සාක්ෂි මත පදනම්ව, 1991 මැයි 15 වනදා නිලන්තිගේ ඝාතනය සම්බන්ධයෙන් අජිත් දේවප්‍රිය සමරකෝන් අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින්  ස්ථානාධිපතිවරයා අත් අඩංගුවට පත්වූයේ කව්රුත් නොසිතු පරිදිය.

පසුව පැවැති පරීක්‍ෂණවලින් අනතුරුව කුලියාපිටිය මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයේදී සැකකරුට එරෙහිව නඩුව විභාග වෙනවා.  මේ අවස්ථාවේ, අධිකරණයට එක් විශේෂ සාක්ෂිකරුවෙකු ඉදිරිපත් කෙරෙනවා. ඒ වනවිට ඔහු යුධ හමුදා සොල්දාදුවෙක්. නිලන්ති ඝාතන සිද්ධියේ ප්‍රධාන සාක්ෂිකරු වුණු ඔහුවත් අජිත් සමරකෝන් විසින් ඝාතනය කරන්න තැත් කර තිබෙන බව අධිකරණයේදී අනාවරණය වනවා.

චූලසිරිගේ සාක්ෂිය

කරුණානායක මුදියන්සේලාගේ චූලසිරි, කොබෙයිගනේ පොලිසියට අනියුක්තව සේවය කළ ග්‍රාමාරක්ෂක භටයෙක්. 1989 ඔක්තෝබර් 25 උදේම, පොලිස් ස්ථානාධිපතිගෙන් අණක් ලැබෙනවා. ඒ, කිතගම හන්දිය ආසන්නයේ ‘තුත්තිරියාවත්තේ දුනුවිල මහත්තයාගේ ගෙදර’ හවසට පාටියක් තියෙන නිසා එහෙ යන්න ලෑස්ති වෙන්න කියලයි.

එදා දවසම පොලිස් ස්ථානාධිපතිවරයා හිටියේ ඔහුගේ බංගලාවේ. පොලිස් ස්ථානාධිපතිවරයාට කෑම අරගෙන බංගලාවට යන රාජකාරිය භාර වෙලා තිබුණේ චූලසිරිට. වෙනදට ඉදිරි දොර ඇරලා, කෑම භාජනය මේසේ උඩ තියන්න කියන ලොකු මහත්තයා, එදා පිටිපස්සේ දොර අරින්නේ. ඒ වෙලාවේ ඔහු දිය නා හිටි බවත්, කොට කලිසමක් පමණක් හැඳ සිටි බවත් චූලසිරි දකිනවා. ඒ වගේම බංගලාවේ බිම, කුඩා පැල්ලම් කිහිපයක් වැනි යමක් ද ඔහු දුටුවත්, ඔහුට ඒ ගැන නිශ්චිත යමක් මතකයේ රැඳෙන්නේ නැහැ.

එදා හවස චූලසිරිට ලොකු මහත්තයගෙන් තව අණක් ලැබෙනවා. ඒ “සමූපෙ වෑන් එකට ටයර් දාල ලෑස්ති කරපන්” කියලයි.

මේ කාලය වෙනකොට කොබෙයිගනේ පොලිසිය සතුව ප්‍රමාණවත් තරම් වාහන නොතිබුණු නිසා, කොබෙයිගනේ සමූපකාරයට අයත් වෑන් එකක් පොලිසියේ අවශ්‍යතාවන්ටත් පාවිච්චි වෙනවා. (මේ කියන  දිනයේ අවශ්‍ය තරම් වාහන පොලිසියේ තිබෙනවා)  මේ වෑන් එක ජෝතිරත්න නම් අයෙකුට අයත් ටොයොටා හයිඒස් වෑන් එකක්. මේ වෑන් රියේ රියදුරු වුණේ ගුණරත්නහාමි. ගුණරත්නහාමිත් චූලසිරිගේ පණිවිඩය අනුව සමූපකාරයේ ලොරියකින් ටයර් දෙකකුත් වෑන් එකට දාගෙන පොලිසියට ඇවිත්, එය භාර දී යනවා.

නඩු විභාගයේදී මේ කරුණු සනාථ කරමින් ගුණරත්නහාමිත් සාක්ෂි ලබා දෙනවා. එමෙන්ම එදින රාත්‍රී නමයට පමණ තවත් පොලිස් භටයන් දෙදෙනෙකු සහ චූලසිරි සමඟ පැමිණෙන ස්ථානාධිපතිවරයා තමාට වෑන් රිය භාර දුන් බවත් ගුණරත්නහාමිගේ සාක්ෂියේ සඳහන්. එමෙන් ම වෑන් රියේ තිබී ‘කාන්තා කොණ්ඩා කටුවක්’ හමු වූ බවටත් ඔහු වැඩිදුරටත් සාක්ෂි දෙනවා.

චූලසිරි වෑන් රියේ පසුපස කොටසේ වාඩිවෙනකොට රියදුරු අසුනට යන්නේ ලොකු මහත්තයා, වෑන් රිය පොලිස් බංගලාවේ දොර අසලටම කර නවත්වනවා.  බංගලාවේ සිට එළියට එන නිලන්ති, වෑන් රියේ ඉදිරිපස අසුනට ගොඩවෙනවා. මේ වනවිට වෙලාව රාත්‍රී අටට කිට්ටුයි. 

කිසිවෙකුගේ කිසිදු කතාවකින් තොරව වෑන් රිය කිතගම හන්දිය දෙසට ධාවනය වනවා. ලොකු මහත්තයා වාඩිවී සිටින අසුන අසල බිම, ඔහුගේ රාජකාරි ගිනි අවිය වූ LMG අවිය තිබෙනවා චූලසිරිට පෙනෙනවා.

කිතගම හන්දියෙන් දුනුවිල ගෙදර තිබෙන ඇමටන් වතුයායට හැරෙන මාවත අසල වෑන් රිය නවත්වන ලොකු මහත්තයා, එයින් බැස නිලන්තිට රියේ දොර හැර දුන් බවත්, ඉන්පසු නිලන්තිට අඩි කිහිපයක් ඉස්සර වන්නට දුන් බවටත් චූලසිරි සාක්ෂි දෙනවා. ලොකු මහත්තයාගේ ගිනි අවියෙන් ගිනි පුපුරු විසි වුණු බවත්, වෙඩි හඬ ඇසුණු බවත් පවසන චූලසිරි, ඉන් පසුව ලොකු මහත්තයා වෑන් රිය අසලට පැමිණ, ටයර් දෙක රැගෙන එන ලෙස තමන්ට කෑගැසූ බවත්, ඉතාම බියට පත්ව සිටි තමා, ටයර් දෙක ගෙනවිත් බිම වැටී සිටි නිලන්ති අසලින් දැමූ පසු, නිලන්තිව ඔසවා ටයර් මත දමන ලෙස ලොකු මහත්තයා අණ දුන් බවත් පවසනවා. ඉන් අනතුරුව වෑන් රියෙන් පෙට්‍රල් කෑනයක් ගෙන එන ලොකු මහත්තයා එය නිලන්ති මතට වත්කරනවා.

ඉන්පසු ඔහු චූලසිරි අතට ගිනිපෙට්ටිය දී “මෙන්න මේකට ගිනිතියපන්” යයි අණ කරනවා. එහෙත් දැඩි බියෙන් සිටි චූලසිරි එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමත් සමඟ ලොකු මහත්තයාම ටයර් සෑයට ගිනි තබනවා.

ඉන්පසුව යළිත් පොලිසියට යන ලොකු මහත්තයා, ඒ වනවිටත් බියෙන් ගැහෙමින් සිටි චූලසිරිට පවසන්නේ, “මේකට උඹත් හවුල්, ඒ නිසා අපි දෙන්න අතරේ විතරක් මේක තියාගන්න ඕන..” යන්නයි. ඉන් පසුව පසුදාත් ඔහු ඒ ආකාරයටම චූලසිරිට උපදෙස් දෙනවා.

චූලසිරි ඝාතන තැතක්

නිලන්ති ඝාතනයෙන් දින කිහිපයකට පසුව සවසක, අජිත් විසින් JVP  සාමාජිකයෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීමට යයි පවසමින්, චූලසිරිව තවත් පොලිස් නිලධාරින් දෙදෙනෙකුද සමඟ නිකවැරටිය ප්‍රදේශයට කැඳවාගෙන යනවා. නිකවැරටියේ පාලු ස්ථානයක වෑන් රිය නවත්වා බොහෝ වෙලාවක් සිටිනවිට, “කීය වෙනකම් මෙතන ඉන්නවද?” යි චූලසිරි වෑන් රියේ සිටි සාජන්ට් කෙනෙකුගෙන් අසනවා. එවිට සාජන්ට්වරයා සිනාසුණු ආකාරය අනුව, තමන් මෙතනට ගෙන ආවේ තමන්ව ඝාතනය කිරීම වෙනුවෙන් යයි සැක සිතූ චූලසිරි, වැසිකිලි යාමට මෙන් අඟවා වෑන් රියෙන් බැස පළා යනවා.

ඉන් පසු කිසි දිනෙක කොබෙයිගනේ පොලිසියේ රැකියාවට නොයන චූලසිරි 1987 නොවැම්බර් 12 ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාවට බැඳෙනවා. ඒ අතරේ ඔහු යුධ හමුදාවට එකතු වූ බව දැනගත්  සමරකෝන් වරින්වර යුධ හමුදා කඳවුරුවලට දුරකථන ඇමතුම් දෙමින් චූලසිරි පිළිබඳව විමසනවා.

මේ කාලය වනවිට අජිත් සමරකෝන්, වාලච්චිනේ වැලිකන්ද පොලිසියට මාරුවීමක් ලබනවා. නිලන්තගේ ඝාතනයෙන් මාස හයක් ගතවනවිට විවාහ වූ සමරකෝන්ට ඒ වනවිට දරුවෙකුද සිටිනවා.

තවත් සාක්ෂි



නිලන්තිගේ මරණය වූ ස්ථානයේ තිබී හමුවූ අස්ථි කොටස් සහ සුරය පිළිබඳව විමසෙනවා. එතකොට විත්තිය කියා සිටින්නේ, මෙය බොරු සාක්ෂියක් කියලයි. මෙහිදී විත්තියේ තර්කවලට පිළිතුරු දෙමින් රජයේ අධිනීතීඥ සරත් ජයමාන්න මහත්තයා, මේ සුරය ඇයගේම බවත්, බොරුවක් කරන්න ඕන වුණා නම්, නම් මෙයට ඇයගේ නම, වේලපත්කඩ තොරතුරු ආදියත් ඇතුළත් කර හැකි ව තිබුණු බවත් කියා සිටිනවා.

එසේම මේ හමුවුණු අස්ථි කොටස්, මහාචාර්ය ජීන් පෙරේරා අධ්‍යයනය කිරීමෙන් පසුව, ඒවා වයස අවුරුදු 25 කට අඩු කාන්තාවකගේ බව සනාථ කරනවා.

නඩු විභාගයේදී, නිලන්ති වෙනුවෙන් අජිත් සමරකෝන්ට ලිපි ලියූ ගුණවතීත් සාක්ෂි දෙනවා.

නිලන්තිව කොබෙයිගනේ පොලිස් ස්ථානාධිපති විසින් පොලිසියට අයත් ජීප් රියක නංවාගෙන යනු දුටු ගම්වැසියන් සාක්ෂි දෙනවා.

කිතගම හන්දිය ආසන්නයේ ජීවත්වූ මුතු මැණිකා සාක්ෂි දෙමින් 1989 ඔක්තෝබර් 25 රාත්‍රී 8 සිට ගුවන් විදුලියේ විකාශය වූ ධර්ම දේශනාවකට සවන් දෙමින් සිටියදී, කිතගම හන්දිය දෙසින් වෙඩි හඬක් ඇසුණු බවට සාක්ෂි දෙනවා.

කිතගම හන්දිය ආසන්නයේ ජීවත්වූ ජුසේ අප්පුහාමි සාක්ෂි දෙමින්, 1989 ඔක්තෝබර් 25 රාත්‍රී ධර්ම දේශනාවකට සවන් දෙමින් සිටියදී, වෙඩි හඬ ඇසුණු බවත්, ඉන් ටික වේලාවකට පසු මිදුලට බැස බැලූ විට ඇමටන් වතුයායට දෙසින් ගින්නක් දුටු බවටත් සාක්ෂි දෙනවා.

එකල ගුවන් විදුලි සේවයෙන් බණ ප්‍රචාරය වෙන්නේ සතියකට වතාවක් බදාදා දිනක වීම නිසා, මේ අයට ඉතා හොඳින් දිනා සහ වෙලාව මතක තිබෙනවා. ඔක්තෝම්බර් මස අවසාන සතියේ බණ ප්‍රචාරය වෙන්නේ මේ ඝාතනය සිදුවුණු බඳාදා රෑ අටට. ඒ අනුව, මේ ගම්වැසියන්ගේ සාක්ෂියේ සටහන් වෙලාව නිවැරදි බව සනාථ වෙනවා.

තවත් සාක්ෂිකරුවෙකු වූ ගුණදාස – අදාල දිනයේ සිය නිවසේ දොරට යටින් ගින්නක සේයාව දුටු බවත්, අසල්වැසි රාජපක්ෂ සමඟ ඒ දෙසට ගොස් බලන විට ගැහැණු සිරුරක් දැවෙමින් තිබූ බවත් පවසනවා.

තීන්දුව ලැබෙයි

මේ අතර විත්තිකරුට විත්ති කූඩුවේ සිට ප්‍රකාශයක් කිරීමට අවස්ථාව ලැබෙනවා. අජිත් සමරකෝන් ඒ මොහොතේ පවසන්නේ මෙවන් කතාවක් ” මම ඒකාලේ ඕ.අයි.සී. මට මේ පළාතේ ලොකු බලයක් තිබුණා. එහෙව් මම කෙක්කෙන් පොල් කඩන මේ මනුස්සයාගේ දුවත් එක්ක ප්‍රේම සම්බන්ධයක් ඇතිකර ගනියිද? මේක අමූලික බොරුවක්..”

අජිත් සමරකෝන්ගේ එම ප්‍රකාශයට රජයේ අධිනීතීඥ සරත් ජයමාන්න පිළිතුරු දෙමින්, “මේ තරුණියට ඔබ ලියූ බව කියන ලිපිවල ඇති අත් අකුරු, ඔබේ ම බව පරීක්ෂණවලින් ඔප්පු වුණා. එමෙන් ම ඔබ ඇය සමඟ එහෙ මෙහෙ යන බව ඇගේ පියා ද ඇතුළුව බොහෝ දෙනා දැක තිබෙනවා. ඔබ නිලන්ති සමඟ සම්බන්ධය පටන් ගන්නේ ඇය ‘කෙක්කෙන් පොල් කඩන ඩිංගිරිගේ දුව’ බව දැනගෙනයි. පසුව දරුවෙක් ලැබන්න ඉන්න බව දැන දැන ඇය මරා පිළිස්සුවා. සාලිය අශෝකමාලා, රොමියෝ ජූලියට් වැනි ප්‍රේම කතා තිබ්බ ලෝකයක, ඔබ නිලන්ති එක්ක ප්‍රේම සම්බන්ධයක් පටන්ගත්ත කියන එක අදහන්න බැරි දෙයක් නෙමේ… ” යි පවසනවා.


සියලු සාක්ෂි සලකා බැලූ කුරුණෑගල මහාධිකරණය, 1997 මාර්තු 10 වැනිදා, දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 296 වගන්තිය යටතේ අජිත් දේවප්‍රිය සමරකෝන්, මනනාලගේ මාලනී නොහොත් නිලන්ති ඝාතනයට වරදකරු බව තීන්දු කොට මරණ දණ්ඩනය නියම කරනවා.

මෙම තීන්දුවට එරෙහිව අජිත් සමරකෝන් අභියාචනාධිකරණයට අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කරනවා. ඒ චූලසිරිගේ සාක්ෂිය පිළිගත නො හැකි බව පවසමින්. අභියාචානාධිකරණ විනිසුරු එෆ්.එන් ඩී ජයසූරිය හා පි.එච්.කේ කුලතිලක යන විනිසුරුවරු යටතේ මහාධිකරණ තීන්දුව යළි සලකා බැලෙනවා. අභියාචනාධිකරණයේදී ඔහුගේ මරණ දඬුවම තහවුරු වනවා.


පසු විපරම

මාලනීගේ වයස්ගත මව්පියන් දැන් සැනසෙන්නේ ඔවුන්ගේ පුතාගේ (මාලනීගේ සහෝදරයාගේ) මිනිපිරිය හදාවඩා ගනිමින්.
පසුකාලීනව එමලින් මාතාව පුවත්පත් සාකච්ඡාවකදී මේ ගැන කියා තිබුණා. ඒ වනවිට ඒ මිනිපිරියට වයස අවුරුදු 17 ක්.

ඩිංගිරියා සහ එමලින්

“…මේ මගේ මිණිබිරිය මහත්තයො. මෙයත් කොබෙයිගනේ ඉස්කෝලෙ ඉගෙන ගන්නෙ. දැන් අවුරුදු 17 යි. මගේ ලොකු පුතාගෙ දැරිවි. මං මාස තුනේ ඉඳලා හදන්නෙ. අපි දෙන්නා මේ නඩුවට ඇවිදිනකොට නිතර ක්ලාන්ත වෙලා වැටුණා. මට මානසික රෝගයක් හැදෙන්ඩත් ආවා. පස්සෙ පුතා කැමැත්තෙන් දරුවා දුන්නා අපට. මෙයත් නැත්නම් අපට පිස්සු වැටෙනවාම තමයි. මේ රත්තරං කෙල්ලගෙ මුහුණ බලලා මං දැන් ජීවත්වෙන්නෙ…”

මේ වනවිටත් අජිත් සමරකෝන් මහර බන්ධනාගාරයේ ජීවිතාන්තය දක්වා සිර දඬුවම් විඳිමින් සිටිනවා.

පසුකාලයේ මාධ්‍යවේදියෙකු විසින් ඔහු සමඟ කතා කිරීමට ගත් උත්සාහය ඔහු විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ,   “මං දැන් අලුත් ජීවිතයක් ගත කරන්නේ. භාවනාවට නැඹුරුව යහපත් මාර්ගයක ගමන් කරනවා. ඒ නිසා යටගිය අතීතයේ අහුමුළු ගැන කතා කරන්න කැමැති නැහැ..” යි පවසමින්.


විශේෂ ස්තුතිය :
සිළුමිණ
දිනමිණ
ලංකාදීප

පද්මිණී කුලරත්න ඝාතනය – නොවිසඳුණු සමුගැනීම

ගාලු කොටුවේ රැම්පාට් හෝටලය සංචාරක ආකර්ෂණය ඉතාම ඉහළින් දිනාගත් තැනක්. මේ හෝටලයේ පළවෙනි මහලේ කෙළවරේම කාමරයක, අද අපි මේ කියන කතාවේ ප්‍රධාන සිදුවීමට පාදක වනවා.

මේ සිදුවීම සිදුවන්නේ 1967 දී.

ඒ කාලයේ මේ ස්ථානය ගෙදරක්.  ගෙදර නම, සමුද්‍රසිරි.

පරම්පරා සල්ලිකාරයෝ

1505 දී ලංකාවට ආව පෘතුගීසීන් ගාලු නගරය ආශ්‍රිතව අලංකාර කොටුවක් නිර්මාණය කළා. ඉන් අනතුරුව ලංකාවට පැමිණි ලන්දේසීන් ගාලු කොටුව නවීකරණය කර එයට තවත් අංග එකතු කළා. 19 වන සියවසේ අවසානය වන විට ගාලු කොටුවේ ජීවත් වුණ බහුතරය ධනවත් සිංහල පවුල්.  මේ එක නිවසක, ඒ කාලයේ ප්‍රදේශයේ  ප්‍රසිද්ධ වෛද්‍යවරයෙකු වුණු කුලරත්නත්, ඔහුගේ බිරිඳ ලොරාත් ජීවත් වුණා.

මුහුදු තීරයට මුහුණලා, පැරණි ලන්දේසි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයට අනුව ඉදිකර තිබුණු එම දෙමහල් නිවසේ නම “සමුද්‍රසිරි”

ඩේමන් ගාමිණී කුලරත්න

කුලරත්න වෛද්‍යවරයාට සහ ඔහුගේ බිරිඳට ඩේමන් ගාමිණී කුලරත්න නමින් පුතෙක් සිටියා. ඉගනීමට ඉතාමත් දක්ෂ වුණු ඩේමන්, සිය පියා අනුව යමින්  වෛද්‍යවරයෙකු බවට පත් වුණා.

වෘත්තීය ජීවිතයේ මුල් අවධියේ දී කැකිරාව, අනුරාධපුරය වැනි ප්‍රදේශවල සේවය කළ ඩේමන් කුලරත්න වෛද්‍යවරයා පසුව සිය ගම් පළාත වුණු ගාල්ලට පැමිණියා. කොහොමත් මිල මුදල් තිබුණු පවුලකට අයත් ඩේමන්, ගාල්ලේ ජනතාව අතර ජනප්‍රියත්වයට පත්වීමත් සමඟ තව තවත් ධනවත් වුණා. 

ඔහුගේ අතිශය කාර්යබහුල ජීවිතය නිසා විවාහයට සුදුසු සහකාරියක් සොයාගැනීමට අවස්ථාවක් තිබුණේ නැහැ. තම පුත්‍රයාට – පවුලට ගැළපෙන තැනකින් කටයුත්තක් සෙවීම මව වූ ලෝරාට භාර වුණා. සිය මවට ඉතාම යටහත් සහ කීකරු පුතෙකු වූ ඩේමන්, මව ගෙනෙන ඕනෑම විවාහ යෝජනාවකට කැමැති බව දන්වා සිටියා.

ඩේමන්ට මනාලියක්

කළුතර විසූ ධනවතෙකු වුණු සී. ඊ. පෙරේරාට සිටි බාලම දියණිය වුණු සුසිලා පද්මිණී පෙරේරා, ඉතාම රූමත් තරුණියක්.  ශුද්ධ වූ පවුලේ කන්‍යාරාමයෙන් සහ කොළඹ බෞද්ධ කාන්තා විදුහලෙන් සිප් සතර හදාරා තිබූ ඇයව ඩේමන් ගාමිණී කුලරත්නට යෝජනා වෙනවා. ඒ අනුව1947 වසරේ සැප්තැම්බර් 28 වැනිදා ඩේමන් සහ පද්මිණී අතර විවාහය සිදු වුණා. විවාහ වුණු අවස්ථාවේ තරුණියගේ පියා දෑවැද්ද ලෙස රුපියල් 25000ක මුදලක්, කළුතරින් නිවාස 2ක්, ඇහැලියගොඩින් රබර් අක්කර 50ක්, සහ ඇඹිලිපිටියෙන් මැණික් ඉඩමක් මනාල පාර්ශවයට ලබා දුන් සඳහන්.

පළමු දරුවා ලැබෙන කාලය වනවිට ඔවුන් දෙදෙනා ඉතා ප්‍රීතිමත් සහ ප්‍රේමණීය යුවලක් ව සිටියා.

වෛද්‍ය කුලරත්න සිය පශ්චාත් උපාධිය සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා ඇමරිකාවට යන්නේ මේ අතරයි. සිය සැමියා ඇමරිකාව බලා ගිය නිසා පද්මිණී තම දරුවා ද රැගෙන දෙමාපියන්ගේ නිවසට ගියා.

දෙවසරක් ඇමරිකාවේ ගතකර, තම පශ්චාත් උපාධිය සාර්ථකව නිමා කළ කුලරත්න ලංකාවට පැමිණි පසු, පද්මිණී යළිත් වරක් සමුද්‍රසිරි නිවසට ගියා.  මේ නිවසේ වෛද්‍යවරයාගේ මව වුණු ලෝරා මෙන්ම,  රොමියෙල්, බණ්ඩා, සොපියා, සිසිලින් යන මෙහෙකරුවන් ද වාසය කළා.

මේ අතරතුර කුලරත්න යුවලට තවත් දරුවන් තිදෙනෙකු ලැබුණා.

රූමත් හෙදියක් සහ කාර්යබහුල වෛද්‍යවරයෙක්

1960 දශකයේ වන විට කුලරත්න වෛද්‍යවරයා රජයේ සේවයෙන් ඉවත්වී පෞද්ගලික බෙහෙත් ශාලාවක් ආරම්භ කර තිබුණා. මුල් කාලයේ එතරම් රෝගීන් පිරිසක් එහි නො ආවත්,  වෛද්‍ය කුලරත්න රෝගීන්ට හොඳින් ප්‍රතිකාර කරන බවට කීර්තිය පැතිර යාමත් සමඟ බෙහෙත් ශාලාවට එන රෝගීන් ප්‍රමාණය වැඩිවුණා. එබැවින් බෙහෙත් ශාලාවේ සේවය කිරීම සඳහා කෙනෙකු සොයාගැනීමට පුවත්පත් දැන්වීමක් පළ කිරීමට වෛද්‍ය කුලරත්න කටයුතු කළා.

ආරියවතී නම් ඉතාමත් රූමත් තරුණිය වෛද්‍ය කුලරත්නගේ බෙහෙත් ශාලාවේ සේවයට පැමිණෙන්නේ  එලෙස පළ වුණු පුවත්පත් දැන්වීම හරහායි.

පද්මිණී –  ඩේමන් සහ ආරි

ආරියවතීගේ රූමත්කම නිසාම ඇයට වශී වුණු වෛද්‍ය කුලරත්න ටික කලකින්ම ඇය සමග ප්‍රේම සම්බන්ධයක් ආරම්භ කළා. ඔහු ඇයට ‘ආරියා’ සහ ‘ආරී’ යනුවෙන් ආමන්ත්‍රණය කිරීමට ද පටන් ගත්තා. දිනක් පද්මිණී හදිසියේම බෙහෙත් ශාලාව වෙත යද්දී වෛද්‍ය කුලරත්න සහ ආරියවතී පමණට වඩා ළංවී සිටිනු දැකීමෙන් පද්මිණී මහත් කලකිරීමටත් කෝපයටත් පත්වුණා. “පවුල් කඩාකප්පල් කරන” කාන්තාවක් ලෙසට ආරියවතී හඳුන්වමින් පද්මිණී ඇයට බැණ වැදුණා.

එම සිද්ධියෙන් පසුව කුලරත්න යුවල අතර නිතරම ගැටුම් හටගන්නට වුණා.

 ගැටුම් ඇතිවුණු අවස්ථාවන්වල දී ඩේමන් කුලරත්නගේ මව, ආරියවතී වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම නිසා පද්මිණී තවත් කෝපයට පත්වුණා.

වෛද්‍යවරයාගේ රියදුරා වුණු රොමියෙල් මේ පවුලට ඉතා දැඩිව ආදරය කළ අයෙක්. මේ සිදුවීම්වලින් කම්පා වෙමින් සිටි ඔහු දිනක් ආරියවතීට බැණ වදිමින් පවසා තිබුණේ “මේ ලස්සන පවුල කඩා ඉහිරවන්නෙ නැතිව උඹ මෙහෙන් පලයන්” යයි පවසා තිබුණා.

ආරියවතී එම සිද්ධිය පිළිබඳව වෛද්‍යවරයාට පැවසීමත් සමග රොමියෙල්ට රැකියාව අහිමිවුණා.

පද්මිණීව කාමරයක සිර කරයි

මේ ගැටුම් දිනෙන් දින වැඩිවන විට ඇයට, මානසික රෝගයක් තිබෙන බව පවසා අංගොඩ යැවීමට වෛද්‍යවරයා උත්සහා කළා. නමුත් පද්මිණීගේ සොයුරිය එම අවස්ථාවේ පැමිණ ඇයව පෞද්ගලික වෛද්‍යවරයෙකු වෙත ඉදිරිපත් කිරීමෙන් පසු, එම වෛද්‍යවරයා විසින් පද්මිණී තදබල හිත් වේදනාවකින් පෙළුණත් ඇයට මානසික ආබාධයක් නොමැති බවට වාර්තාවක් ලබා දුන් හෙයින් එය ව්‍යර්ථ වී ගියා.

එම සිදුවීමෙන් පසුව කුලරත්න යුවල අතර ඇතිවුණු ගැටුම් තවත් වැඩි වුණා. “මාව පිස්සු කියල පන්නගත්තම අරකිත් එක්ක ඉන්න පුළුවන්” කියමින් පද්මිණී නිතර කළහ කරන්නට වුණා. එවන් දිනක කුලරත්න යුවල අතර ඇතිවුණු ගැටුමක දී අශ්වයන්ට තලන කසය අතට ගත් වෛද්‍යවරයා ඉන් සිය බිරිඳට පහරදෙන්නට වුණා.

සිය මව වේදනාවෙන් කෑගසනු දුටු දරුවන්, පද්මිණීව බේරාගෙන තිබුණා.

මේ සිද්ධියෙන් පසුව සිය බිරිඳව උඩුමහලේ කාමරයක සිර කළ වෛද්‍ය කුලරත්න, ඇයට පහත තට්ටුවේ සිට කෑමබීම යැව්වේ ලණුවක ගැටගැසූ වේවැල් කූඩයක් හරහා යි.

වෙන්වීමේ තැතක් 

සිය බිරිඳව කාමරයක සිරකර, තනිකඩයෙකු සේ  විනෝදකාමී දිවියක් ගතකළ වෛද්‍ය කුලරත්න අසුපිටින් වැටීම නිසා අනතුරක් වී රෝහල්ගත කළා. දින ගණනාවක් රෝහලේ සිට නිවසට පැමිණි වෛද්‍යවරයා කිහිලිකරුවලින් ගමන් කරන ආකාරය උඩු මහලේ කාමරයක සිටි පද්මිණීගේ නෙතට හසුවුණා. එම අවස්ථාවේ ඇය වෛද්‍යවරයාට ශාප කරමින් බැන වැදීම නිසා විශාල ගැටුමක් ඇතිවුණා. මේ ගැටුම සිදුවන විට ලෝරා ද ඊට මැදිහත්ව සිය පුත්‍රයාගේ පැත්ත ගැනීමට ක්‍රියා කළා.

එම ගැටුමේ අවසන් ප්‍රතිඵලය වුණේ රුපියල් 50,000ක මුදලක් ලබා දී බිරිඳගෙන් වෙන්වීමට වෛද්‍යවරයා සහ ඔහුගේ මව තීරණය කිරීම යි. නමුත් පද්මිණී එයට එකඟ වුණේ නැහැ.

පද්මිණී දික්කසාදයට අකමැතිවීම නිසා වෛද්‍ය කුලරත්න සහ ලෝරා දැඩි කෝපයට පත්වුණා.

පද්මිණී කුලරත්න මියයයි

 1967 වසරේ අප්‍රේල් 9 වැනිදා දහවලේ සුපුරුදු පරිදි පද්මිණීට වේවැල් කූඩයෙන් ආහාර එවනු ලැබුවා. එම ආහාර අනුභව කළ පද්මිණීට නොනවත්වාම වමනය සහ පාචනය ඇතිවන්නට වුණා.

දරාගන්නට බැරි උදර වේදනාව නිසා පද්මිණී සිය සොයුරියට දුරකථනයෙන් කතා කරමින් උදව් ඉල්ලා සිටියා.නිවසේ සිටි මෙහෙකරුවන් එම අවස්ථාවේ දී වෛද්‍ය කුලරත්නට දුරකථනයෙන් කතාකර සිද්ධිය දැනුම් දුන්නත් ඔහු ඒ ගැන තැකීමක් කළේ නැහැ.

 පද්මිණීගේ සොයුරිය නිවසට පැමිණෙන විට පද්මිණී  සදහටම දෙනෙත් පියාගන තිබුණා.

ඝාතන සැකය

සිද්ධිය පිළිබඳව වාර්තා වීමෙන් පසුව ගාල්ල පොලිසියේ නිලධාරීන් සමුද්‍රසිරියට පැමිණියා.

නිවසේ ඉතිරිව තිබූ දිවා ආහාරත්,  පද්මිණී ආහාරගත් පිඟාන සහ වමනය කොටස් පරීක්ෂාවට ලක් කළා.

 මළ සිරුර පිළිබඳව පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණයේදී හෙළිවුණේ, හුස්ම හිරවීම සහ ආමාශය දැඩි ලෙස හානියට පත්වීම හේතුවෙන් පද්මිණීගේ මරණය සිදුව ඇති බව යි. දිගින් දිගටම සිදුකරන ලද පරීක්ෂණවලින්, පද්මිණී කුලරත්නගේ ශරීරයේ පොටෑසියම් ආසනේට් විෂ තිබූ බව හෙළිවුණා.

ඒ සමඟම සමුද්‍රසිරිය මෙන්ම ඩේමන් කුලරත්නගේ බෙහෙත් ශාලවත් පරීක්ෂාවට ලක්වුණා.

වෛද්‍ය කුලරත්න ළඟ තිබී පොටෑසියම් ආසනික් බෝතල් 2ක් හමුවීම හේතුවෙන් වෛද්‍යවරයා, ඔහුගේ මව, සහ මෙහෙකාරියන් දෙදෙනා අත්අඩංගුවට ගනු ලැබුවා.

බිලිං අච්චාරුව

පද්මිණී මියගිය දා දහවලේ, ඇයට ලබාදුන් බත් පතෙහි බිලිං අච්චාරුවක්ද තිබුණා.

ඇයට විෂ ශරීර ගතවන්නට ඇත්තේ මේ බිලිං අච්චාරුව හරහා බවට සැකයක් ඇතිවුණා.

එය ලබා දී තිබුණේ සොපියා විසින්.

1967 අප්‍රේල් 29 වැනිදා නඩුව ඇසූ අවස්ථාවේ දී කිසිදු චෝදනාවක් නොමැතිවීම නිසා සිසිලියාට නිදහස ලැබුණා.

පළමු විත්තිකරු ලෙස ඩේමන් ගාමිණී කුලරත්න, දෙවන විත්තිකරු ලෙස ලෝරා කුලරත්න, තෙවන විත්තිකරු ලෙස මෙහෙකාරිය සොපියා ලෙසින් ඉතිරි තිදෙනාට එරෙහිව මිනීමැරුම් චෝදනා ගොනු කරමින් නඩුව ඉදිරියට පවත්වාගෙන ගියා.

විත්තිකරුවන්ට නිදහස

විත්තිකරුවන් තිදෙනා වෙනුවෙන් කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, සුනිල් රොද්‍රිගෝ, ෂන්මුගනාදන්, රාජා ගුණරත්න වැනි දක්ෂ නීතිඥවරුන් පෙනී සිටියා.

 ජූරියේ අවසන් තීරණයට අනුව විත්තිකරුවන් තිදෙනාට මරණ දඬුවම හිමිවුණා.

කෙසේ නමුත් විත්තිකරුවන් තිදෙනාගේ නීතිඥයන් මරණ දඬුවමට එරෙහිව අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කළා. විත්තියේ නීතිඥයන් ඉදිරිපත් කළ තාර්කික කරුණු සලකා බැලූ අධිකරණය විත්තිකරුවන් තිදෙනාට නිදහස ලබාදීමට තීරණය කළා.

මියගිය පද්මිණී කුලරත්නගේ මරණයට හේතුව විෂ ශරීරගත වීම වුවත්, ඇයට ඇත්තටම වහ දුන්නා ද  එසේ නැතිනම් පීඩනය දරාගත නොහැකිව ඇය වස ශරීරගත කරගෙන සියදිවි හානිකරගත්තා ද යන සැකය අදටත් නො විසඳී තිබෙනවා.

ටෙලි නාට්යයකට නැගෙයි

දයානන්ද ජයවර්ධනයන් විසින් 90 දශකයේ ටෙලිනාට්‍ය ක් ලෙස මේ සිදුවීම ප්‍රතිනිර්මාණය කරා. ඒ හිම ගිරි අරණ නමින්.

ඒ ටෙලිනාට්‍ය අවසානයේදීනම්,   පද්මිණීගෙ දුව පසුව ඒ ඇත්ත එළිකරවාගන්නවා …

අම්මා සහ දුවගේ තරුණ කාලය රඟපෑවේ ප්‍රවීන නිළියක් වන  ගීත කාන්ති ජයකොඩි මහත්මියයි .

නැන්දම්මා ලෙස  චිත්‍රා වාකිෂ්ඨ මහත්මිය රගපෑවා.

ඇගේ රංගනය කෙතරම් තාත්වික වූවාද කියතොත් ඇයට සමහර මිනිසුන් පාරේ යන විට ගල් ගැසූ බවද,  පසු කාලීනව චිත්‍රා වාකිෂ්ඨ මහත්මිය පුවත්පතකට කියා තිබුණා.

දා හත් වසරකට පෙර සිදු වූ යාංගල්මෝදර අනතුර



දිනය 2005/04/27

ගල්කිරියාගම සිට දඹුල්ල කුරුණෑගල හරහා කොළඹ බලා ධාවනය වන HT 2520 පෞද්ගලික බස් රථය, පුරුදු පරිදි ගමන් ඇරඹුවේ, දහසකුත් එකක් බලාපොරොත්තු, වගකීම් හිසේ දරාගෙන යන ජීවිත ගමනේ තව දවසක් වෙනුවෙන් මගට බැහැපු මගීන් රැසක්, ඔවුන්ගේ ගමන්නාන්තයන්ට අරලවීමේ අරමුණින්.බස් රථයේ රියදුරා වුණේ අබ්දුල් වහීඞ් හෆ්රූල්. කොන්දොස්තර විදිහට කටයුතු කළේ එම්.ජී. බුද්ධික රුවන් කුමාර.උදේ 7.00 ට M6 786 එංජිම සහිත මහනුවර නගරාන්තර ශීඝ්‍රගාමී දුම්රිය කොළඹ කොටුවෙන් සිය ගමන ආරම්භ කළා. දිනපතා උදේට කොළඹ කොටුවේ සිට මහනුවර බලා එන විශාල පිරිසක් එදත් මේ දුම්රියේ සිටියා. දුම්රියේ රියදුරා ලෙස සේවය කළේ එච්. ඒ. සිරිසේන.

”තවත් කෑල්ලක්”

අධික වේගයෙන්, අනෙකුත් බස්රථ පසුකරමින් මගීන් සියල්ලන් තම බස්රථයට නංවා ගැනීමේ අරමුණින් ගල්කිරියාගම – කොළඹ බස් රිය වේගයෙන් ධාවනය වුණා.”ඉස්සරහ කෑලි දෙකක් ඉන්නවා..” ආදී වශයෙන් පවසමින්, මගීන් සිටින තැන්වලින් බස්රථය නවත්වා ඔවුන්ව නංවාගෙන, ඔවුන් බසය තුළට හරිහැටි ගොඩවීමටත් කළින් ධාවන කිරීම මොවුන්ගේ සිරිත වුණා.අනෙක් බස් අභිබවා ගොස් හැම ‘කෑල්ලක්’ ම තම බස් රියට නංවා ගැනීමේ තරඟයේ ඔවුන් යෙදුණු බවට බස් රියේ සිටි මගියෙක් පසුව සාක්ෂි ලබා දී තිබුණා.

මාරයාගේ හෝරාව

කොළඹ කොටුවෙන් පිටත් වූ මහනුවර නගරාන්තර ශීඝ්‍රගාමී දුම්රිය උදෑසන 8.10 ට පමණ පොල්ගහවෙල දුම්රිය හරස්මාර්ගයට ළඟා වෙමින් සිටියා. අටයි දහය පමණ වනවිට දුම්රිය ගේට්ටුකරුවන් විසින් යාංගල්මෝදර හරස් මාර්ගයේ ගේට්ටු වසා දැමුවා. මේ වනවිට වාහන කිහිපයක්ම දුම්රිය හරස්මග ආසන්නයේ නතර කර තිබුණා. මේ අවස්ථාවේ ගල්කිරියාගම – කොළඹ බස්රියත් මේ වාහන අතරේ, දුම්රිය හරස්මාර්ගයට වාහන දහයක් පමණ පසුපසින් නවතා තිබුණා. එහෙත් තවත් සුළු වෙලාවක් නිසි ලෙස පමා වීමට, මේ බස් රියේ රියදුරා සහ කොන්දොස්තරවරයාට ඉවසීම තිබුණේ නැහැ. ඉදිරියෙන් වූ අනෙක් වාහන පසුකරමින් බස් රථය වසා තිබූ දුම්රිය ගේට්ටුවේ ඉතිරි ඉඩ අතරින් දුම්රිය හරස් මාර්ගයට ධාවනය කළා. කොන්දොස්තර වූ බුද්ධික රුවන් කුමාර ඒ අවස්ථාවේ බසයෙන් බැස දුම්රිය එනවාදැයි බලා,”හරි හරි කොච්චිය නෑ..” යයි පවසා තිබුණා. ඊට ඉතාම සුළු මොහොතකට පසු මහනුවර නගරාන්තර ශීඝ්‍රගාමී දුම්රිය පැමිණියා.

පෙනී පෙනී ආ මරණය

මේ වනවිට බස් රිය දුම්රිය මග හරහට නතර වී තිබුණා. අධික වේගයෙන් තමන් දෙසට එන දුම්රිය දුටු බස් රියේ සිටි මගීන්, මර බියෙන් විලාප තබද්දී බස් රියදුරු අබ්දුල් වහීඞ් හෆ්රූල් බසයෙන් බැස තම ජීවිතය රැකගැනීමේ අරමුණින් පළා යාමට උත්සාහ කළා. එහෙත් ඔහුට හැකිවූයේ බසයෙන් බැසීමට පමණයි.පලාතම දෙදරුම්කන හඬක් සමඟ, දුම්රිය බස් රිය බඳෙහි ගැටුණා. ඉදිරියට ඇදෙන දුම්රිය සමඟ තවත් මීටර් සියයක් පමණ ඇදී ගිය සුන්බුන් වූ බස්රිය, ගිනිගත්තා. හරියටම උදේ 8.13 ට, ලංකා ඉතිහාසයේ අති බිහිසුණුම දුම්රිය අනතුරක් සිදුවුණා.

ජීවිතවල ඉරණම

දුම්රියේ ගැටුණු බස්රියේ තහඩු අතරේ සිරවී මගීන් ජීවිත විශාල සංඛයාවක් සුන්බුන් වී තිබුණා. බස් රියෙන් දුම්රිය මාර්ඝය මතට වැටුණු තුවාලකරුවන් සහ මළ සිරුරු හැකි ඉක්මනින් වාහනවල පටවා රෝහල් කරා යැවීමට, ප්‍රදේශවාසීන් මෙන්ම දුම්රියේ සිටි මගීන්ද කටයුතු කළා.බසයේ සුන්බුන් වූ ගිනියම් තහඩු අතරේ සිරවී සිටි පිරිස් බේරාගැනීම ඉතාම දුෂ්කර කාර්යයක් වුණා. බසය ගිනි ගැනීම නිසා බොහෝ මළ සිරුරු තැම්බුණු ස්වභාවයක් ගෙන තිබුණා. පුද්ගලයන් තිස් පස් දෙනෙකු මියගොස් තවත් හැටකට අධික පිරිසක් තුවාල ලබා තිබුණා.ඉදිරියේ එළඹුණු දින කිහිපයේදී, අසාධ්‍ය තත්ත්වයේ සිටි තවත් හයදෙනෙකු මෙළොව හැරගියේ මේ ඛේදවාචකයේ මරණ සංඛ්‍යාව හතළිස් එකක් දක්වා ඉහළ නංවමින්. තවත් තිස් හය දෙනෙකු සදාකාලික ආබාධිත තත්ත්වයට පත්ව තිබුණා.

ඛේදවාචකයේ තවත් ඛේදවාචක

මරණය කාටත් පොදු ධර්මතාවක් වුවත්, පවුලේ කෙනෙක් අනපේක්ෂිත සහ බිහිසුණු මරණයකට ලක්වීම පවුලේ ඉතිරි සාමාජිකයන්ට ඛේදවාචකයක්. මේ අනතුරේ අතිශය හද කම්පා කරන සිදුවීමේ රැසක් එකල මාධ්‍ය වාර්තා කළා.ඇල්පිටියේ පදිංචිව සිටි එකම පවුලේ, මව, පියා සහ එකොළොස් හැවිරිදි දියණිය මේ අනතුරින් මරණයට පත්වුණා.දඹුල්ලේ මේනකා විදර්ශනීත් ඇගේ පවුලේ අයත් අප්‍රේල් 26 මාතර යාමට නියමිතව තිබුණත්, එදින මාතරට සුනාමියක් එන බවට ප්‍රචාරයක් ආ බැවින් ඔවුන් ගමන කල්දමා තිබුණා. දෛවෝපගත ලෙස ඔවුන් ගොඩවූ මේ බස්රිය මේනකාව මරණයේ ගමනාන්තය කරා රැගෙන ගියා. අවුරුදු තුනක් පමණ වයසැති දරුවෙකුගේ දෙකට කැපී වෙන් වුණු මළසිරුර දුම්රිය මග දෙපස වැටී තිබුණා. කෑගල්ල බාලිකාවේ තිලන්කා සරෝජනී මේ අනතුරින් තුවාල ලබා කුරුණෑගල රෝහලේ ප්‍රතිකාර ලබමින් සිටියේ, ඇයත් සමඟ බසයේ පැමිණි මිතුරිය ‘හඳුනා නොගත් සුන්බුන් වූ සිරුරක්’ ලෙසට රෝහල් මෘත ශරීරාගාරයේ තැන්පත් කර සිටියදී. පසුව ඒ සිරුර ඥාතීන් විසින් හඳුනාගෙන තිබුණේ, දැවී කළු වී ගිය ඇඳුමක ඉතිරි වී තිබූ කොටසකින්.

ඇහින් දුටු සාක්ෂි

“කෝච්චිය එනවා, දාන්න එපා කියල බිම හිටපු කෙනෙක් කෑගැහුව…ඒත් බස් එක දැම්මා…” අනතුර පිළිබඳ සාක්ෂි දෙමින් දුම්රිය සංඥා කුටියේ සංඥා සහායක ජයරත්න ප්‍රකාශ කළා.සාමාන්‍යයෙන් උදේ අට වනවිට එම ස්ථානය පසුකිරීමට නියමිත දුම්රිය එදින මද ප්‍රමාදයකට ලක්ව තිබූ බවත් ඔහුගේ සාක්ෂියේ සඳහන්. අනතුර සිදුවනු දුටු තමන්ට ඒ අවස්ථාවේ පපුවේ අමාරුවක් වැළඳුණු බවත් ඔහු ප්‍රකාශ කර තිබුණා. “දුම්රිය සංඥාව කොළ පාට වී තිබුණා. බස් රිය දුම්රිය මාර්ගයට ඇතුළු කරනු දුටු වහාම මම දුම්රියේ වේගය පැයට කිලෝමීටර 20 දක්වා අඩු කළා. දුම්රිය බසයේ ගැටුණ විගස ගිනිගත්තා. අනතුරින් දුම්රියේ වැකුම් පයිප්ප කැඩී ගියා..” යි දුම්රියේ රියදුරු එච්. ඒ. සිරිසේන සාක්ෂි දෙමින් පවසා තිබුණා.

ඉතිහාසය වෙනස් කළ නඩු තීන්දුව

මෙම බිහිසුණු අනතුර සම්බන්ධයෙන් එම බස් රථයේ රියදුරුට සහ කොන්දොස්තරවරයාට එරෙහිව චෝදනා 152 ක් ගොනු කරමින් නීතිපතිවරයා විසින් නඩු ගොනු කර තිබුණා.

මේ සම්බන්ධයෙන් කුරුණෑගල මහාධිකරණය හමුවේ පැවති නඩුව විභාගයට ගත් අවස්ථාවේ අනාරක්ෂිත ලෙස බස් රථයක් ධාවනය කිරීම හේතුවෙන් අදාළ අනතුර සිදුව ඇති බව තීන්දු කළ මහාධිකරණ විනිසුරුවරයා බස් රථයේ රියදුරුට සහ කොන්දොස්තරවරයාට මරණ දඬුවම නියම කළා. ඒ 2013 අප්‍රේල් පස් වැනිදායි.ලංකා ඉතිහාසයේ පළමු වරට රිය අනතුරක් සම්බන්ධ නඩුවක් – චේතාන්විත මිනී මැරීමක් ලෙසට සලකා මෙම නඩුව විභාගයට ගැනුණා.එමෙන්ම, කොන්දොස්තරවරයා විසින් බසයෙන් බැස, දුම්රිය නො එන බවට සහතික වී, ඒ බව රියදුරුට දන්වා ඔහුට ක්‍රියාත්මක වීමට තිබූ කාලය, මිනිස් මොළයේ පණිවිඩ හුවමාරුවේ සහ මිනිස් සිරුර එයට ප්‍රතිචාර දැක්වීමට ගතකරන කාලයත් මේ නඩුවේදී විමසීමට ලක්වුණා.

පරවුණු ජීවිත වෙනුවෙන්

අනතුර සිදුවූ ස්ථානය ආසන්නයේ, අනතුරින් මියගිය පිරිස් සිහිකර තැනූ ස්මාරකයක් දකින්නට පුළුවන්. පරවුණු නෙලුම් කැකුළක් සහ ශෝකී මිනිසෙක් එහි නිරූපනය වනවා.

අද අපි කොතැනද?

යාංගල්මෝදර දුම්රිය අනතුරට අවුරුදු දහ හතක් සපිරෙන මේ වසර (2022) දක්වා, බලධාරීන් විසින් මගී ජීවිත ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් සැළකිය යුතු මට්ටමේ පියවර කිසිවක් ගෙන තිබේදැයි සැකසහිතයි. පෞද්ගලික බස් මාෆියාව තවමත් මගී ජීවිත මනින්නේ ”කෑලි” වලින්. විනයක්, හික්මීමක්, ඉවසීමක් නොමැති රියදුරන් නිසා සිදුවන අනතුරුවල වැඩිවීමක් විනා අඩුවීමක් නැහැ. වෙනකක් තබා, යාංගල්මෝදර අනතුර සිදුවූ දිනවල මේ ස්ථානයේ ගුවන් පාලමක් ඉදිකිරීමට වගකිව යුතු අංශ දුන් ප්‍රතිඥාවත් මෙතෙක් ඉටුවී නැහැ.දුම්රිය හරස්මාර්ගවල කණ්නණාඩියක් සවිකර, එය විවෘත කිරීමට පවා දේශපාලනඥන් විසින් උත්සව සංවිධානය කරනවා. ‘නමක්’ ගැසූ පුවරුවක් වෙනුවෙන් විනා මෙවන් ඛේදාචකවලින් මියයන අය වෙනුවෙන් තව තවත් සමූහ පුවරු ඉදිවීම වැළක්වීමේ සද්චේතනාවක් ඔවුන් හට තිබේද යන්න සැක සහිතයි.

චුන්නාකම් තීන්දුව එයි – සුභවාදී වෙනසක් වෙයිද ?

Screen Shot 2019-04-04 at 11.22.08 AM
චුන්නාකම් උතුරු ජනනී විදුලි බලාගාරය නිසා එම ප්‍රදේශයේ භූගත ජලය සිඳී යාමට එරෙහිව ආචාර්ය රවීන්ද්‍ර කාරයවසම් මහතා ගොනු කළ පෙත්සමේ නඩු තීන්දුව අද ( 04/ 04/2019 ) ප්‍රකාශයට පත්කෙරුණා. අගතියට පත් පාර්ශ්ව වෙනුවෙන් වන්දි වශයෙන් රුපියල් මිලියන 20 ක් ගෙවන ලෙසටයි එහිදී ප්‍රකාශ කෙරුණේ.

2010 වසරේ යාපනය චුන්නාකම් ප්‍රදේශයේ අරඹා ඇති යාපනය චුන්නාකම් විදුලි බලාගාරයේ වැඩ කටයුතු නිසා 2012 වසර වනවිට යාපනයේ චුන්නාකම් ප්‍රදේශයේ ප්‍රදේශයේ ළිං 120ක පවතින ජල සම්පත් වල සියයට 73ක ප්‍රමාණයෙන් තෙල් සහ ග්‍රීස් එක් වීමෙන් ජලය අපවිත්‍ර වී ජීවිතයට බාධා එල්ල වීමෙන් ප්‍රදේශයේ වැසියන්ගේ මූලික අයිතිවාසිකම් කඩවී ඇතැයි මෙම පෙත්සම ගොනු කෙරුණා.

එසේම මෙම විදුලි බලාගරයෙන් යාපනය අර්ධද්වීපයේ භූගත ජල සම්පත් වලට විශාල වශයෙන් දැවි තෙල් බැහැර වන බවද පෙත්සමකරු කියා සිටියා.

මේ හේතුවෙන් ජල සම්පාදන මණ්ඩල විසින් එම ප්‍රදේශය ජල සැපයුම් සිදු කිරීමද සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හිටවූ අතර ඒ ගැන එම ප්‍රදේශයේ සිටින ප්‍රධාන වෛද්‍ය නිලධාරී කාර්යාලය සහ ජල සම්පාදන මණ්ඩලය වාර්තා මඟින් අවස්ථා කිහිපයකදීම වගඋත්තරකාර බලධාරීන්ට පෙන්වා දී ඇති බවත් මේ පෙත්සමේ සඳහන් වුණා.

මෙම විදුලි බලාගාරය නිසා ජලය අපවිත්‍රවීමෙන් යාපනය අර්ධද්වීපයට දැවැන්ත පරිසර හානියක් සිදු ව ඇති බැවින් මෙම මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සම විභාගයට ගන්නා ලෙසත්, චුන්නාකම් විදුලි බලාගාරයේ වැඩ කටයුතු වහාම නවත්වන ලෙසද පෙත්සම්කරු සිය පෙත්සම මඟින් ඉල්ලා තිබුණු අතර ඒ අනුව 2015 වසරේ ජනවාරි 27 වැනිදා මල්ලකම් දිසා අධිකරණයෙන් දින නියමයක් නැතිව චුන්නාකම් විදුලි බලාගාරයේ වැඩකටයුතු නැවැත්වූ අතර 2016 දෙසැම්බර් 01 වැනිදා මෙම පෙත්සම යළි විභාගයට ගත් අවස්ථාවේදී, පෙත්සමේ තීන්දුව ලැබෙන තෙක් චුන්නාකම් විදුලි බලාගාරයේ වැඩකටයුතු අත්හිටුවමින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය අතුරු තහනම් නියෝගයක් ද ලබා දී තිබුණා.

මෙම පෙත්සමේ වගඋත්තරකරුවන් වශයෙන් මධ්‍යම පරිසර අධිකාරි ය, විදුලිබල මණ්ඩලය, උතුරු පළාත් මහ ඇමති, යාපනය චුන්නාකම් විදුලි බලාගාර සමාගම, අයෝජන මණ්ඩලය, වලිකාමම් ප්‍රදේශීය සභාවේ සභාපති සහ නීතිපතිවරයා ඇතුළු පිරිසක් නම් කරනු ලැබ සිටියා.

මේ නඩු තීන්දුවත් සමඟ පරිසරය පිළිබඳව ශ්‍රී ලංකාවේ නීති, යහපත් ආකාරයෙන් වෙනස්වනු ඇති බවට යම්තාක් දුරකට හෝ සුභවාදී බලාපොරොත්තු ඇති වී තිබෙනවා.

 

සම්පූර්ණ නඩු තීන්දුව මෙතැනින්

Screen Shot 2019-04-04 at 11.26.54 AM
චුන්නාකම් උතුරු ජනනී විදුලි බලාගාරය

 

Screen Shot 2019-04-04 at 11.22.43 AM.png
තෙල් මිශ්‍ර වූ ජලය සහිත සිඳී යමින් පවතින ළිඳක්

Screen Shot 2019-04-04 at 11.37.56 AM
චුන්නාකම් උතුරු ජනනී විදුලි බලාගාරය නිසා ළිං සිඳී යාම පිළිබඳව ප්‍රදේශවාසීන් විසින් සිදුකළ විරෝධතාවයක්

 

මියයාමේ නිම්නය මිනමාටා

screen shot 2019-01-21 at 1.31.24 pm
W. Eugene Smith විසින් 1971 වර්ෂයේදී ගත් Tomoko Uemura ගේ ඡායාරූපයක්

 
1956 දවසක ජපානයේ ප්රාදේශීය රෝහලක නේවාසික රෝගියෙකුගේ ඇඳ වටා වෛද්යවරුන් රැස්වී සිටියා. අතපය කොර වීම, මාංශ පේශීන්වල ක්රියාකාරිත්වය අඩාල වීම, මතකයේ අවුල් සහගත බව ආදී රෝග ලක්ෂණවලින් පෙළුණු මේ රෝගියා වෙනුවෙන් වෛද්යවරුන්ගේ රෝග විනිශ්චය වූයේ ඔහු රසදිය විෂ වීමෙන් පෙළෙන බවයි.
ඒ වනවිට සීග්රයෙන් කාර්මීකරණය වෙමින් පැවති මිනමාටා (Minamata) ප්රදේශයේ වාසය කළ මේ පුද්ගලයා සම්පුර්ණයෙන්ම සුව කළ හැකි ක්රමයක් වෛද්යවරුන් ඒ වනවිට දැනසිටියේ නැහැ. රෝගය පාලනය කළ හැකි ඖෂධ සමඟ සිය නිවස වෙත පිටත්කර හරින ලද මේ පුද්ගලයා මාස කිහිපයකට පසුව ජීවිතයෙන් සමුගත්තා.
 
ඉන් පසුව ගත වූ වසර කිහිපය පුරාවටම මෙම ප්රාදේශීය රෝහලට මෙම රෝග ලක්ෂණ සහිත රෝගීන් වාර්තා වුණා. වැඩිහිටියන් පමණක් නොවේ, කුඩා දරුවන් පවා මෙම රෝග ලක්ෂණ සහිතව රෝහල්ගත වුණා. ඔවුන්ටත් සම්පූර්ණ සුවය දිය හැකි කිසිදු ඔසුවක් මෙම වෛද්යවරුන් සතු වූයේ නැහැ. මෙම රෝගීන්ගෙන් බහුතරයක් මාස කිහිපයක් දුක් විඳීමෙන් අනතුරුව ජීවිතවලින් සමුගත්තා. මෙම අභිරහස් “රසදිය විෂ වීමට” හේතුව සෙවීම සඳහා අවධානය යොමු කළ රෝහල් බලධාරීන් මේ සියලු රෝගීන් සම්බන්ධයෙන් එක් පොදු සාධකයක් සොයාගත්තා. ඒ මෙම රෝගීන් සියලු දෙන මිනමාටා ජනපදයේ ජීවත් වන වැසියන් වීමයි.
රෝහල් බලධාරීන් ජපාන සෞඛ්ය බලධාරීන්ව මේ පිළිබඳව දනුවත් කළා. ඔවුන් මේ රෝගයට මිනමාටා රෝගය යැයි නම් තැබුවා.
 
මේ පිළිබඳව සොයා බැලීම සඳහා මිනමාටා බලා පිටත්ව ගිය සෞඛ්ය බලධාරීන් මුලින්ම සිතා තිබුණේ, මිනමාටාවේ යම් කිසි කර්මන්ත ශාලාවක සේවය කරන්නන්, එම කර්මාන්ත ශාලාවේ නිපදවෙන යම් කිසි රසායනයක් නිසා රෝගී වන බවත්, ඔවුන්ගෙන් ඔවුන්ගේ පවුල්වල පිරිසත් මෙම රසායනට නිරාවරණය වන බවත්, එලෙස ද්විතික නිරාවරණයට ලක්වූ පවුල්වල සාමාජිකයන් අතුරින් ප්රතිශක්තිය අඩු කුඩා දරුවන් මෙයින් රෝගී වන බවත් , ඔවුන් මෙම රෝගීන් වාර්තා වූ ප්රාදේශීය රෝහලට ප්රතිකාර සඳහා ඇතුළත් වන්නට ඇති බවත් පමණයි.
 
එහෙත් මෙම ලක්ෂණ සහිතව රෝහල්ගතවන රෝගීන් මෙම සෞඛ්ය ගැටලුවේ ඉතා කුඩා කුලකයක් පමණක් බව ඔවුන්ට වහාම පෙනී ගියා. රසදිය විෂවීම් නිසා රෝගී වී තිබුණේ එක් කම්හලක සේවය කළ අය නොවෙයි. රෝගීන් මිනමාටා නිම්නය පුරාම පැතිර සිටියා. නිවෙස්වල සිටි ගෘහණියන්, ඉතා වයස්ගත පුද්ගලයන් ආදියත් මේ රෝගයට ගොදුරු වී තිබුණා. මිනමාටා හි ගබ්සා වීම්, මළ දරු උපත් මෙන්ම, ආබාධිත දරු උපත් ද ගත වූ වසර කිහිපය තුළ අදහාගත නොහැකි වේගයකින් ඉහළ ගොස් ඇති බවත්, ඔවුන් නිරීක්ෂණය කළා. වෙනෙකක් තබා නිවෙස්වල ඇතිකළ සුරතල් සතුන් පවා විස්තර කළ නොහැකි රෝගවලින් මිය ගිහින් !
 
සුරතල් සතුන්ගෙන් බළලුන් මේ රෝගයට දරුණුවටම ගොදුරු වී තිබුණා. මාංශ පේශි පාලන කරගත නොහැකිව ” ගැහෙන” බළලුන් කොයිතරම් සුලබ වූවාද යත් මෙම රෝගය සුරතල් සතුන් හිමියන් විසින් “dancing cat fever ” ලෙසට හඳුන්වන්නත් පෙළඹී තිබුණා.
 
සෞඛ්ය බලධාරීන් දිගින් දිගටම ඔවුන්ගේ පරීක්ෂණ සිදුකරගෙන ගියා. මෙම පරීක්ෂකයන් කණ්ඩායම සිය ආරක්ෂාව තකා මෙන්ම රෝගයට හේතු වූ පරිසර සාධකය නිවැරදිව හඳුනාගත යුතු නිසා මිනමාටාවේ ආහාර හෝ ජලය පරිභෝජනය කළේ නැහැ. එහෙත් ඔවුන්ගෙන් ඇතැමෙකුටත් ක්ලාන්තය, මාංශපේශි දුර්වලතා ආදිය ඇතිවුණා.
සියලු බාධක මැද ඔවුන් එක් වැදගත් සාධකයක් සොයාගත්තා.
 
මිනමාටා නිම්නය හරහා ගලා යන ගංගාව මේ බොහොමයක් දෙනාගේ පානීය ජල මූලාශ්රය වී තිබුණා. රසදිය විෂ වීමෙන් මියගිය සහ රෝගී වූ බොහොමයක් දෙනා මේ ගංගාවේ ජලය දිනපතා පානය කළ අයයි. මෙම ගංගාවේ ජලය වැටෙන මිනමාටා බොක්ක ආශ්රිතව ධීවර කටයුතු කළ අයත්, මෙම ධීවරයන් විසින් ගෙන එන මත්ස්ය අස්වැන්න පරිභෝජනය කළ අයත් මේ රෝගයට වැඩි වශයෙන් ගොදුරු වී තිබුණා. මෙම රෝගය හා සම්බන්ධ සියලුම සාධක යොමු වී තිබුණේ මිනමාටා නිම්නය හරහා ගලා බසින ගංගාව දෙසටයි.
 
ඉතින් ඔවුන් මේ ගංගාවේ ජල නියැදියක් පරික්ෂාවට ලක් කළා. පිළිතුරෙන් අඩක් එතැන තිබුණා. ගංගා ජලයේ රසදිය මට්ටම සිතාගත නොහැකි තරම් ඉහළ අගයක් ! කිසිදු ස්වභාවික හේතුවක් මේ තරම් ජල දූෂණයකට හේතු විය නොහැකි බව ඔවුන්ට වැටහුණා. එපමණක් නොවෙයි, ගංගාවේ සහ මිනමාටා බොක්කේ මසුන් පවා මේ දූෂිත ජලය නිසා විකෘති වෙලා !
ඔවුන් මේ ජල දූෂණයට හේතුව සොයමින් ගංගා ඉවුර දෙපසින් ඉහළට ඇවිද ගියා. එවිට ඔවුන් තවත් වැදගත් සාධකයක් සොයා ගත්තා. මේ රෝගය මිනමාටාවේ සෑම තැනකම එක සේ පැතිර තිබුණේ නැහැ. ගංගාවේ ඉහළ කොටසක සිටි පිරිසක් මේ රෝගයේ බලපෑම්වලින් සම්පූර්ණයෙන් නොවුණත් යම්තාක් දුරකටබේරී සිටියා. ඔවුන් පරිභෝජනය කළෙත් මිනමාටා නදියේ ජලයයි. ඒ කොහොමද ?
 
මිනමාටා මුහුදු බොක්කට තරමක් ඈතින්, මිනමාටා ගංගා ඉවුරේ ලැගුම්ගත් විශාල යෝධයෙකු සිටියා. ඒ Chisso Corporation ගොඩනැගිල්ලයි. මිනමාටාවේ බොහෝ දෙනෙකු මේ කම්හලේ රැකියා කළා. LCD හෙවත් liquid crystal නිෂ්පාදනය කළ මේ කම්හලේ ප්රධාන කාර්මික අපද්රව්යයක් වුණේ රසදියයි (Methylmercury). පිළිතුරේ ඉතිරි අඩ පමණක් නොව ප්රශ්නයද තිබුණේ ඒ කර්මාන්ත ශාලාව සතුවයි.
 
කම්හලේ අප නළ සියල්ලම, මිනමාටා ගංගාවට හරවා තිබුණා. 1932 සිට වසර ගණක් පුරා මේ අපනල, දිනකට ගැලුම් සිය ගණනක් බැගින් රසදිය මුසු ජලය මේ ගංගාවට මුදාහැර තිබුණා.
 
සෞඛ්ය බලධාරීන් වහාම සිය සොයාගැනීම් ජපාන රජයට දැන්වූවා. වහාම මේ කර්මාන්ත ශාලාවේ කටයුතු නවත්වන්නටත්, අපජලය බැහැර කිරීමට සාධනීය ක්රමයක් සොයාගන්නා ලෙසටත්, රසදිය විෂ වීම නිසා අගතියට පත් පාර්ශව වෙනුවෙන් වන්දියක් ගෙවන්නටත් Chisso Corporation වෙතට නියම කෙරුණා.
 
එහෙත් Chisso Corporation බලධාරීන් මෙම නියෝගය භාරගත්තේ නැහැ. තමන් 1932 වසරේ සිට මෙලෙස කාර්මික අපද්රව්ය ගංගාවට බැහැර කළත්, පළමු රෝගියා වාර්තා වුණේ 1956 දී වීම නිසා මෙම රසදිය විෂ වීම් පිටුපස වෙනත් සාධකයක් ඇතැයි ඔවුන් තර්ක කළා. ජපාන රජයට මෙම තර්කය ජයගත හැකි විද්යාත්මක සාධකයක් සොයා ඊළඟට සිය පරීක්ෂණ සිදු කිරීමට සිදුවුණා.
 
ඇත්තටම එසේ සිදු වුණේ කොහොමද ?
 
රසදිය විෂ වීමක් සහිතව රෝහල් ගත වූ පළමු පුද්ගලයා මිනමාටාවෙන් වාර්තා වුණේ 1956 දී වුවත් 1937 වසර ආරම්භයේ සිටම විෂ වීම්වලින් මිනමාටාවේ මියගිය සංඛාව වැඩි වී තිබුණා. ඇතැම් පිරිස් රෝහල් ගත කර ප්රතිකාර ලබාදෙන තෙක්වත් ජීවත් වී තිබුණේ නැහැ. තවත් රෝගීන් 1956 දී වාර්තා වූ රෝගියාට තිබූ ඇතැම් රෝග ලක්ෂණද සහිතව රෝහල්ගත වී සිටියත් ඔවුන්ට තිබුණේ රසදිය විෂවීම බව සොයාගැනීමට වෛද්යවරුන් සමත්වී තිබුණේ නැහැ. ඇත්තෙන්ම සිදුව තිබුණේ 1956 දී මිනමාටාවේ පළමුවරට රසදිය විෂ වී පුද්ගලයෙකු රෝගී වීම නොව, මිනමාටාවේ අයෙකුට රසදිය විෂවීමක් සිදු වූ බවට වෛද්යවරුන් විසින් හඳුනාගත් පළමු අවස්ථාව 1956 දී වාර්තා වීමයි.
 
වහාම ක්රියාත්මක වන පරිදි Chisso ආයතනයේ මිනමාටාවේ පිහිටි කම්හල වසා දැමුණා. ඒ 1968 වසරේදී. ඒ වනවිට වසර 36 ක කාලයක් මිනමාටාවේ ජලයත්, පසත් , ජීවිනුත් මේ ආත්මාර්ථකාමී සහ නිසි සැලසුමක් නොමැති කාර්මිකරණයේ ගොදුරු බවට පත්වී තිබුණා. මිනමාටාවට සිදු කළ විපත වෙනුවෙන් වන්දියක් ගෙවන්න Chisso ආයතනයට නියම කෙරුණා. එමෙන්ම මිනමාටාවේ දූෂිත පරිසරය පිරිසිදු කිරීමත් ඔවුන්ට භාර කෙරුණා.
 
2001 වසරේ මාර්තු මාසයේ නිකුත් වූ වාර්තාවකට අනුව පුද්ගලයන් 2,265 දෙනෙකු මිනමාටා රෝගයට ගොදුරු වී තිබෙනවා. ඉන් 1,784 දෙනෙකු මියගිහින්. මේ වාර්තා වූ ප්රමාණය පමණයි. එහෙත් සත්ය තත්ත්වය මෙයට වඩා ඉතාමත් වැඩියි.
 
2004, වසර වනවිට Chisso සමාගම ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 86 ක් වන්දි වශයෙන් ජපාන රජයට ගෙවා තිබුණා. ඒ මිනමාටා ගංගාව සහ පරිසරය පිරිසිදු කිරීමට අමතරවයි. මෙයට අමතරව හඳුනා නොගත් වින්දිතයන් වෙනුවෙන් වන්දි ගෙවන්නත් ජපාන රජය විසින් Chisso සමාගමට 2010 මාර්තු 29 වැනිදා නියම කළා.
 
මිනමාටාව ගොදුරු වූ මේ අභාග්යයය වෙනුවෙන් ඔවුන් ලද මූල්යම වන්දිය කිසිදාක කිසිසේත්ම හිලව් වන්නේ නැහැ. අදටත් මිනමාටාවේ රසදිය විෂ වීම්වල ප්රථිපල දකින්නට ලැබෙනවා. වසර පනහකටත් වැඩි කාලයකට පෙර සිදුවූ මේ රසදිය විෂ වීම මිනමාටා වැසියන්ගේ ප්රජනන සෛලවල තැන්පත්ව පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට විවිධ ආබාධ සහිත දරුවන් තිලිණ කරනවා.
 
මිනමාටා ඛේදවාචකය ගැන දැනුවත් කිරීම සඳහා වන ලියවිලි පිළිබඳව උනන්දුවන්නන් සහ මිනමාටා සිදුවීම අධ්යනය කරන්නන් හට මඟ නොහැරෙන ඡායාරූප දෙකක් තිබෙනවා. ඉන් එකක් රෝගී දැරියකගේ විකෘති ඇඟිලි සහිත අතක්. අනෙක ඇය සිය මව සමඟ නාන බේසමක බැස සිටින ඡායාරපය. මේ මිනමාටා රෝගය නිසා ආබාධිතව උපන් Tomoko Uemura ගේ ඡායාරූපයි. ඡායාරූප දෙකම ගෙන ඇත්තේ ඡායාරූප වාර්තාකරු W. Eugene Smith විසින් 1971 වර්ෂයේදී. මිනමාටා ඛේදවාචකය ගැන එතෙක් මෙතෙක් ගනු ලැබූ ප්රබලම ඡායාරූප ගෙන ඇත්තේ ඔහු විසින්.
 
ශෝකයත්, වේදනාවත්, භීතියත්, විපතත් කැටිවූ මේ කතාව ඔබ කියවන මොහොතේත්, අපේ රටේ ජල මුලාශ්ර රැසක් කාර්මික අපද්රව්ය නිසා දූෂණයට ලක්වෙනවා. එවැනි ඇතැම් අවස්ථාවන් ඇත්තෙන්ම වළක්වා ගත හැකි අවස්ථායි. මෙහි අව ප්රතිවිපාකවලට මුහුණ දීමට සිදුවන්නේ ඒ ඒ ප්රදේශ ආශ්රිතව ජීවත්වන්නන් පමණක්ම යයි සිතා ඉවත බලා ගැනීමේ හැකියාවක්, කුඩා දූපතක ජීවත්වන අපට නැහැ.
විපත වන්නේ විපතක් සිදුවීම නොව, වැළක්විය හැකි විපතකට සිදුවීමට ඉඩ දී බලා සිටීම බව, මිනමාටා ඛේදවාචකය අපිට උගන්වනවා.
* ඡායාරූප සියල්ලම W. Eugene Smith විසින් ගන්නා ලද ඡායාරූපයි.
මුලාශ්‍ර – අන්තර්ජාලය, මිනමාටා සම්මුති වාර්තාව, මිනමාටා සිදුවීම් අධ්‍යන වාර්තාව (2012 )

Screen Shot 2019-01-21 at 1.58.03 PM.png
මිනමාටා නිම්නය සහ මිනමාටා බොක්ක. ගංගා ඉවුරේ පෙනෙන සුවිසල් ගොඩනැගිල්ල Chisso කම්හලයි

 

 

Screen Shot 2019-01-21 at 2.00.44 PM.png
Chisso අපනළයක් මුහුදු බොක්කට කෙළින්ම අප ජලය මුදාහරිමින්

screen shot 2019-01-21 at 1.27.01 pm
W. Eugene Smith විසින් 1971 වර්ෂයේදී ගත් Tomoko Uemura ගේ ඡායාරූපයක්

Screen Shot 2019-01-21 at 1.30.58 PM.png
දූෂණයට ලක්වූ මිනමාටා බොක්ක සහ ගංගාව

screen shot 2019-01-21 at 1.57.51 pm
විකෘති වූ මත්සයෙක්

screen shot 2019-01-21 at 1.31.59 pm
මිනමාටා වින්දිතයන් පිළිබඳව නඩුව අතරතුර ජපන් බලධාරීන්

සල් ගස – ඇත්තටම “සල්” ගසද ?

_102764597_193bae06-93b3-4148-bb3c-c21ae6673c05

අමර – නයනා විසින් එක ශ්‍රේණියේ පෙළ පොත් හරහා මැවූ මිහිරියාව ඔබට මතක ඇතැයි සිතමි. අමරාත් නයනාත්, පසුව සාමාත් සිටියේ සල් ගසක් යටය. පෙළ පොතේ සල් ගසේ රූපයක්ද තිබුණි. ඒ ගසේ මුල සිට මුදුන දක්වා, රෝස පැහැති මල් පිරුණු ශාඛයකි.
ඒත් ඒ ඇත්තටම සල් ගසද ?

අපි වැඩිදෙනෙක් “සල්” යැයි හඳුන්වන ගස කුමක්ද?

ශ්‍රී ලංකාවේදී සල් ගස ලෙස වරදවා අර්ථකථනය කර ඇත්තේ 1881වසරේදී බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයන් විසින් ලංකාවට හඳුන්වා දුන් ශාකයකි. එක ශ්‍රේණිය සිංහල පෙළ පොතේ චිත්‍රයට නගා තිබෙන්නෙත් ඒ ශාඛයයි.
Couroupita guianensis යන උද්භිද විද්‍යාත්මක නාමයෙන් හඳුන්වන මේ ශාඛය සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේ හැඳින්වෙන්නේ cannonball tree හෙවත් ‘කාලතුවක්කු උණ්ඩ ගස’ යන නමිනි.
මේ ශාඛය දකුණු ඇමරිකාව නිජබිම කර ගත් ශාඛයකි.

cannonball-tree
cannonball-tree

“ඒ ගහට ඉංග්‍රීසියෙන් කියන්නේ කැනන් බෝල් ට්‍රී, මොකද එහි ගෙඩිය නැතිනම් ඵලය හරියට කාලතුවක්කු උණ්ඩයක් වගෙයි” ජාතික උද්භිද උද්‍යාන දෙපාර්තමේන්තුවේ හිටපු අධ්‍යක්ෂ ජෙනරාල් මහාචාර්ය සිරිල් විජේසුන්දර වරක් බී.බී.සී සේවය හා සාකඡ්චාවකට එක්වෙමින් කියා සිටියා.

1893-1900 කාලය තුළ සම්පාදනය කෙරුණු ‘Flora of British Ceylon’ නමැති ග්‍රන්ථාවලියට පෙර ලියවුණු ‘Flora of British India’ නමැති අත්පොතේ හඳුන්වා දීමේ ශාකයක් වශයෙන් හෝ ‘කාලතුවක්කු උණ්ඩ ගස’ පිළිබඳ සඳහනක් නොමැති බවත් මහාචාර්ය සිරිල් විජේසුන්දර මෙහිදී පෙන්වා දුන්නා.
‘කාලතුවක්කු උණ්ඩ ගස’, සල් ගස ලෙස වරදවා වටහා ගැනීම ශ්‍රී ලංකාව මෙන්ම තායිලන්තය තුළත් දැකිය හැකි බව කී මහාචාර්යවරයා,” මට හිතෙන විදිහට තායිලන්තයටත් මේ වැරැද්ද හඳුන්වා දෙන්න ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකාවෙන් වෙන්න ඇති. නමුත් මේ ශාකය ඉන්දියාවේ, ලංකාවේ අඩුම තරමේ ආසියානු කලාපයේ ශාකයක් නොවෙයි. මෙය බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් හඳුන්වා දුන් විසිතුරු ශාකයක්,”

එසේනම්, ” සල් ” ගස කුමක්ද?

shorea robusta යන නමින් හැඳින්වෙන සැබෑ “සල්” ගස සුදු පැහැති සුගන්ධවත් මල් සහිත ගසකි. මේ ගස එතරම් සුලබව නොවූවත්, ශ්‍රී ලංකාවේද දකින්නට තිබේ. මෙය සුගන්ධවත්, කුඩා මල් පිරුණු ගසකි. නේපාලයේ සහ ඉන්දියාවේ, සිදුහත් කුමාරෝප්පත්තිය පෙන්වන සිතුවම්වල දක්වා ඇත්තේද මේ ශ්වේත වර්ණ මල් පිරුණු ශාඛයයි.
මේ ශාඛයේ විවිධ ප්‍රභේද ද තිබේ. ඇතැම් ප්‍රභේදවල පත්‍ර ඉතා කුඩාය.
8627781779_0e6c8686d2_b

ත්‍රිපිටකයේ දීර්ඝතම සුත්‍රය වන මහා පරිනිබ්බාන සූත්‍රයේ බුදුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන අවස්තාව විස්තර කෙරෙන්නේ, සල් ගස් දෙකක් අතර සැතපී සිටින බුදුන් වහන්සේගේ සිරුර, වැසී යන සේ සල් ගස් සිය සුදු පැහැති මල් හෙලන්නට වුණා .. ” ලෙසටයි.

එමෙන්ම බුද්ධ කාලීන සමාජයේ බ්‍රාහ්මණ උගැන්වීම් අළලා ලියවුණු බ්‍රාහ්මණ භාෂිතයේ සල් ගස හැඳින්වෙන්නේ ඉතා කුඩා සුදු, ඔසු ලෙස භාවිතා කරන මල් සහිත ගසක් ලෙසටයි.

මීට අමතරව විභූතිභූෂණ ඛන්දෝපාධ්‍යා විසින් රචිත අපරාජිත ජීවිතයක් හි, වෙළෙන්දන් විසින් රස කැවිලි ඔතා දෙනු ලබන්නේත් සල් කොළවලයි. ඉන්දියාවේ ඇතැම් ප්‍රදේශවල අදටත්, තෙල් සහ පැණි සහිත ආහාර සල් පත්‍රවල ඔතා දෙනු දකින්නට පුළුවන්.

වරද සිදුවුණේ කොහොමද?

අපේ රටේ ඇත්තන් සල් ගස සහ කාලතුවක්කු උණ්ඩ ගස පටලවා ගැනීම කවදා සිදුවූවාදැයි නිශ්චිතවම කිව නොහැකි වූවත්, එය සිදුව ඇත්තේ ඉතාමත් ඈත අතීතයේ නොවන බව නම් කිව හැකියි. එම් සාර්ලිස් විසින් අඳින ලද බුද්ධ චරිතය සිතුවම්වල, සිදුහත් උපත සිදුවන දර්ශනයේ ඇත්තේද සිදු මල් සහිත ගසකි.

budu upatha copy
එම් සාර්ලිස් විසින් අඳින ලද සිදුහත් කුමාරෝප්පත්තිය

අදටත් ඇතැම් සිංහල වෙද පොත්වල ඇති චර්ම රෝග සුවකරන බෙහෙත් වට්ටෝරුවක, සල් මල් උණු දියේ තම්බා, ඒ ජලයෙන් ස්නානය කිරීම පිළියමක් ලෙස දක්වා තිබේ. “සල්මල් සේරුවක් තම්බා” යනුවෙන් එහි හැඳින්වෙන්නේ, එක මලක් සේරුවෙන් එකක් තරම් විශාල කාලතුවක්කු උණ්ඩ ගසේ මල් විය නොහැකි බව සාධනීයය.

කිසිවෙකු විසින් සල් ගස යයි වරදවා කාලතුවක්කු උණ්ඩ ගස හඳුන්වා දෙන්නට ඇති අතර එය අපේ පරම්පරාවේ මනසේ වැරදියට රෙජිස්ටර් වූයේ අමර – නයනා මල් කැඩූ එක ශ්‍රේණියේ පොතෙන් බව කිව යුතුය.

වරද්දා ගත්තේ අපි විතරද?

අපොයි නැහැ. කාලතුවක්කු උණ්ඩ ගස සල් ගස යනුවෙන් වරදවා වටහා ගැනීම තායිලන්තයේත් සිදුවනවා. ඔවුන්ගේ සිතුවම්වල පවා රෝස පැහැති විශාල මල් සහිත ගසක් දකින්න පුළුවන්.
ඒ විතරක් නෙමෙයි, මුලින්ම මේ ගස් මාරුව කරගත්තේ අපි නොවෙන්නත් පුළුවන්.
birth_sm

ඉතින් අපි මොකද කරන්නෙ?

දන්නා දැනුම බෙදාගන්නවා හැරෙන්නට අපිට කළ හැකි කිසිවක් නැහැ. එහෙත් කියවන්නන් එය පිළි නොගන්නට ඇති ඉඩ, මේ දැනුම බෙදාගන්නට යමෙකු දක්වන කැමැත්තට වඩා වැඩි වෙන්නට පුළුවන්. මිනිසුන් වශයෙන් අපි සාමාන්‍යයෙන් එල්බ ගත් තීරණයක් වෙනස් කිරීමට අකමැතියි. කරුණක වැරදි – නිවැරදි බව පිළි ගන්නවාට වඩා අපි බොහෝ දෙනෙකු කැමති අවසානය දක්වාම අපේ මතය වෙනුවෙන් සටන් කරන්නයි.
එහෙත් ඇත්ත ඉන් වෙනස් වන්නේ නැතිබව අපේ අමරලාත් – නයනාලාත් මතක තබාගෙන සිටීම ඉතා වැදගත්.

————————–
මූලාශ්‍ර :-
BBC පුවත් සේවය, විකිපීඩියා නිදහස් විශ්වකෝෂය, බ්‍රිටැනිකා විශ්වකෝෂය, මහා පරිනිබ්බාන සූත්‍රය, sundaytimes පුවත්පත, ප්‍රකට සිතුවම් කිහිපයක්, විභූතිභූෂණ ඛන්දෝපාධ්‍යා විසින් රචිත අපරාජිත ජීවිතයක්, Buddhist Brahmans කෘතිය (බ්‍රාහ්මණ භාෂිත යනුවෙන් සිංහලට වර නැගුවේ මේ කෘතියයි.)