Category Archives: ලියවිලි කුරුල්ලෝ

මියයාමේ නිම්නය මිනමාටා

screen shot 2019-01-21 at 1.31.24 pm
W. Eugene Smith විසින් 1971 වර්ෂයේදී ගත් Tomoko Uemura ගේ ඡායාරූපයක්
 
1956 දවසක ජපානයේ ප්රාදේශීය රෝහලක නේවාසික රෝගියෙකුගේ ඇඳ වටා වෛද්යවරුන් රැස්වී සිටියා. අතපය කොර වීම, මාංශ පේශීන්වල ක්රියාකාරිත්වය අඩාල වීම, මතකයේ අවුල් සහගත බව ආදී රෝග ලක්ෂණවලින් පෙළුණු මේ රෝගියා වෙනුවෙන් වෛද්යවරුන්ගේ රෝග විනිශ්චය වූයේ ඔහු රසදිය විෂ වීමෙන් පෙළෙන බවයි.
ඒ වනවිට සීග්රයෙන් කාර්මීකරණය වෙමින් පැවති මිනමාටා (Minamata) ප්රදේශයේ වාසය කළ මේ පුද්ගලයා සම්පුර්ණයෙන්ම සුව කළ හැකි ක්රමයක් වෛද්යවරුන් ඒ වනවිට දැනසිටියේ නැහැ. රෝගය පාලනය කළ හැකි ඖෂධ සමඟ සිය නිවස වෙත පිටත්කර හරින ලද මේ පුද්ගලයා මාස කිහිපයකට පසුව ජීවිතයෙන් සමුගත්තා.
 
ඉන් පසුව ගත වූ වසර කිහිපය පුරාවටම මෙම ප්රාදේශීය රෝහලට මෙම රෝග ලක්ෂණ සහිත රෝගීන් වාර්තා වුණා. වැඩිහිටියන් පමණක් නොවේ, කුඩා දරුවන් පවා මෙම රෝග ලක්ෂණ සහිතව රෝහල්ගත වුණා. ඔවුන්ටත් සම්පූර්ණ සුවය දිය හැකි කිසිදු ඔසුවක් මෙම වෛද්යවරුන් සතු වූයේ නැහැ. මෙම රෝගීන්ගෙන් බහුතරයක් මාස කිහිපයක් දුක් විඳීමෙන් අනතුරුව ජීවිතවලින් සමුගත්තා. මෙම අභිරහස් “රසදිය විෂ වීමට” හේතුව සෙවීම සඳහා අවධානය යොමු කළ රෝහල් බලධාරීන් මේ සියලු රෝගීන් සම්බන්ධයෙන් එක් පොදු සාධකයක් සොයාගත්තා. ඒ මෙම රෝගීන් සියලු දෙන මිනමාටා ජනපදයේ ජීවත් වන වැසියන් වීමයි.
රෝහල් බලධාරීන් ජපාන සෞඛ්ය බලධාරීන්ව මේ පිළිබඳව දනුවත් කළා. ඔවුන් මේ රෝගයට මිනමාටා රෝගය යැයි නම් තැබුවා.
 
මේ පිළිබඳව සොයා බැලීම සඳහා මිනමාටා බලා පිටත්ව ගිය සෞඛ්ය බලධාරීන් මුලින්ම සිතා තිබුණේ, මිනමාටාවේ යම් කිසි කර්මන්ත ශාලාවක සේවය කරන්නන්, එම කර්මාන්ත ශාලාවේ නිපදවෙන යම් කිසි රසායනයක් නිසා රෝගී වන බවත්, ඔවුන්ගෙන් ඔවුන්ගේ පවුල්වල පිරිසත් මෙම රසායනට නිරාවරණය වන බවත්, එලෙස ද්විතික නිරාවරණයට ලක්වූ පවුල්වල සාමාජිකයන් අතුරින් ප්රතිශක්තිය අඩු කුඩා දරුවන් මෙයින් රෝගී වන බවත් , ඔවුන් මෙම රෝගීන් වාර්තා වූ ප්රාදේශීය රෝහලට ප්රතිකාර සඳහා ඇතුළත් වන්නට ඇති බවත් පමණයි.
 
එහෙත් මෙම ලක්ෂණ සහිතව රෝහල්ගතවන රෝගීන් මෙම සෞඛ්ය ගැටලුවේ ඉතා කුඩා කුලකයක් පමණක් බව ඔවුන්ට වහාම පෙනී ගියා. රසදිය විෂවීම් නිසා රෝගී වී තිබුණේ එක් කම්හලක සේවය කළ අය නොවෙයි. රෝගීන් මිනමාටා නිම්නය පුරාම පැතිර සිටියා. නිවෙස්වල සිටි ගෘහණියන්, ඉතා වයස්ගත පුද්ගලයන් ආදියත් මේ රෝගයට ගොදුරු වී තිබුණා. මිනමාටා හි ගබ්සා වීම්, මළ දරු උපත් මෙන්ම, ආබාධිත දරු උපත් ද ගත වූ වසර කිහිපය තුළ අදහාගත නොහැකි වේගයකින් ඉහළ ගොස් ඇති බවත්, ඔවුන් නිරීක්ෂණය කළා. වෙනෙකක් තබා නිවෙස්වල ඇතිකළ සුරතල් සතුන් පවා විස්තර කළ නොහැකි රෝගවලින් මිය ගිහින් !
 
සුරතල් සතුන්ගෙන් බළලුන් මේ රෝගයට දරුණුවටම ගොදුරු වී තිබුණා. මාංශ පේශි පාලන කරගත නොහැකිව ” ගැහෙන” බළලුන් කොයිතරම් සුලබ වූවාද යත් මෙම රෝගය සුරතල් සතුන් හිමියන් විසින් “dancing cat fever ” ලෙසට හඳුන්වන්නත් පෙළඹී තිබුණා.
 
සෞඛ්ය බලධාරීන් දිගින් දිගටම ඔවුන්ගේ පරීක්ෂණ සිදුකරගෙන ගියා. මෙම පරීක්ෂකයන් කණ්ඩායම සිය ආරක්ෂාව තකා මෙන්ම රෝගයට හේතු වූ පරිසර සාධකය නිවැරදිව හඳුනාගත යුතු නිසා මිනමාටාවේ ආහාර හෝ ජලය පරිභෝජනය කළේ නැහැ. එහෙත් ඔවුන්ගෙන් ඇතැමෙකුටත් ක්ලාන්තය, මාංශපේශි දුර්වලතා ආදිය ඇතිවුණා.
සියලු බාධක මැද ඔවුන් එක් වැදගත් සාධකයක් සොයාගත්තා.
 
මිනමාටා නිම්නය හරහා ගලා යන ගංගාව මේ බොහොමයක් දෙනාගේ පානීය ජල මූලාශ්රය වී තිබුණා. රසදිය විෂ වීමෙන් මියගිය සහ රෝගී වූ බොහොමයක් දෙනා මේ ගංගාවේ ජලය දිනපතා පානය කළ අයයි. මෙම ගංගාවේ ජලය වැටෙන මිනමාටා බොක්ක ආශ්රිතව ධීවර කටයුතු කළ අයත්, මෙම ධීවරයන් විසින් ගෙන එන මත්ස්ය අස්වැන්න පරිභෝජනය කළ අයත් මේ රෝගයට වැඩි වශයෙන් ගොදුරු වී තිබුණා. මෙම රෝගය හා සම්බන්ධ සියලුම සාධක යොමු වී තිබුණේ මිනමාටා නිම්නය හරහා ගලා බසින ගංගාව දෙසටයි.
 
ඉතින් ඔවුන් මේ ගංගාවේ ජල නියැදියක් පරික්ෂාවට ලක් කළා. පිළිතුරෙන් අඩක් එතැන තිබුණා. ගංගා ජලයේ රසදිය මට්ටම සිතාගත නොහැකි තරම් ඉහළ අගයක් ! කිසිදු ස්වභාවික හේතුවක් මේ තරම් ජල දූෂණයකට හේතු විය නොහැකි බව ඔවුන්ට වැටහුණා. එපමණක් නොවෙයි, ගංගාවේ සහ මිනමාටා බොක්කේ මසුන් පවා මේ දූෂිත ජලය නිසා විකෘති වෙලා !
ඔවුන් මේ ජල දූෂණයට හේතුව සොයමින් ගංගා ඉවුර දෙපසින් ඉහළට ඇවිද ගියා. එවිට ඔවුන් තවත් වැදගත් සාධකයක් සොයා ගත්තා. මේ රෝගය මිනමාටාවේ සෑම තැනකම එක සේ පැතිර තිබුණේ නැහැ. ගංගාවේ ඉහළ කොටසක සිටි පිරිසක් මේ රෝගයේ බලපෑම්වලින් සම්පූර්ණයෙන් නොවුණත් යම්තාක් දුරකටබේරී සිටියා. ඔවුන් පරිභෝජනය කළෙත් මිනමාටා නදියේ ජලයයි. ඒ කොහොමද ?
 
මිනමාටා මුහුදු බොක්කට තරමක් ඈතින්, මිනමාටා ගංගා ඉවුරේ ලැගුම්ගත් විශාල යෝධයෙකු සිටියා. ඒ Chisso Corporation ගොඩනැගිල්ලයි. මිනමාටාවේ බොහෝ දෙනෙකු මේ කම්හලේ රැකියා කළා. LCD හෙවත් liquid crystal නිෂ්පාදනය කළ මේ කම්හලේ ප්රධාන කාර්මික අපද්රව්යයක් වුණේ රසදියයි (Methylmercury). පිළිතුරේ ඉතිරි අඩ පමණක් නොව ප්රශ්නයද තිබුණේ ඒ කර්මාන්ත ශාලාව සතුවයි.
 
කම්හලේ අප නළ සියල්ලම, මිනමාටා ගංගාවට හරවා තිබුණා. 1932 සිට වසර ගණක් පුරා මේ අපනල, දිනකට ගැලුම් සිය ගණනක් බැගින් රසදිය මුසු ජලය මේ ගංගාවට මුදාහැර තිබුණා.
 
සෞඛ්ය බලධාරීන් වහාම සිය සොයාගැනීම් ජපාන රජයට දැන්වූවා. වහාම මේ කර්මාන්ත ශාලාවේ කටයුතු නවත්වන්නටත්, අපජලය බැහැර කිරීමට සාධනීය ක්රමයක් සොයාගන්නා ලෙසටත්, රසදිය විෂ වීම නිසා අගතියට පත් පාර්ශව වෙනුවෙන් වන්දියක් ගෙවන්නටත් Chisso Corporation වෙතට නියම කෙරුණා.
 
එහෙත් Chisso Corporation බලධාරීන් මෙම නියෝගය භාරගත්තේ නැහැ. තමන් 1932 වසරේ සිට මෙලෙස කාර්මික අපද්රව්ය ගංගාවට බැහැර කළත්, පළමු රෝගියා වාර්තා වුණේ 1956 දී වීම නිසා මෙම රසදිය විෂ වීම් පිටුපස වෙනත් සාධකයක් ඇතැයි ඔවුන් තර්ක කළා. ජපාන රජයට මෙම තර්කය ජයගත හැකි විද්යාත්මක සාධකයක් සොයා ඊළඟට සිය පරීක්ෂණ සිදු කිරීමට සිදුවුණා.
 
ඇත්තටම එසේ සිදු වුණේ කොහොමද ?
 
රසදිය විෂ වීමක් සහිතව රෝහල් ගත වූ පළමු පුද්ගලයා මිනමාටාවෙන් වාර්තා වුණේ 1956 දී වුවත් 1937 වසර ආරම්භයේ සිටම විෂ වීම්වලින් මිනමාටාවේ මියගිය සංඛාව වැඩි වී තිබුණා. ඇතැම් පිරිස් රෝහල් ගත කර ප්රතිකාර ලබාදෙන තෙක්වත් ජීවත් වී තිබුණේ නැහැ. තවත් රෝගීන් 1956 දී වාර්තා වූ රෝගියාට තිබූ ඇතැම් රෝග ලක්ෂණද සහිතව රෝහල්ගත වී සිටියත් ඔවුන්ට තිබුණේ රසදිය විෂවීම බව සොයාගැනීමට වෛද්යවරුන් සමත්වී තිබුණේ නැහැ. ඇත්තෙන්ම සිදුව තිබුණේ 1956 දී මිනමාටාවේ පළමුවරට රසදිය විෂ වී පුද්ගලයෙකු රෝගී වීම නොව, මිනමාටාවේ අයෙකුට රසදිය විෂවීමක් සිදු වූ බවට වෛද්යවරුන් විසින් හඳුනාගත් පළමු අවස්ථාව 1956 දී වාර්තා වීමයි.
 
වහාම ක්රියාත්මක වන පරිදි Chisso ආයතනයේ මිනමාටාවේ පිහිටි කම්හල වසා දැමුණා. ඒ 1968 වසරේදී. ඒ වනවිට වසර 36 ක කාලයක් මිනමාටාවේ ජලයත්, පසත් , ජීවිනුත් මේ ආත්මාර්ථකාමී සහ නිසි සැලසුමක් නොමැති කාර්මිකරණයේ ගොදුරු බවට පත්වී තිබුණා. මිනමාටාවට සිදු කළ විපත වෙනුවෙන් වන්දියක් ගෙවන්න Chisso ආයතනයට නියම කෙරුණා. එමෙන්ම මිනමාටාවේ දූෂිත පරිසරය පිරිසිදු කිරීමත් ඔවුන්ට භාර කෙරුණා.
 
2001 වසරේ මාර්තු මාසයේ නිකුත් වූ වාර්තාවකට අනුව පුද්ගලයන් 2,265 දෙනෙකු මිනමාටා රෝගයට ගොදුරු වී තිබෙනවා. ඉන් 1,784 දෙනෙකු මියගිහින්. මේ වාර්තා වූ ප්රමාණය පමණයි. එහෙත් සත්ය තත්ත්වය මෙයට වඩා ඉතාමත් වැඩියි.
 
2004, වසර වනවිට Chisso සමාගම ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 86 ක් වන්දි වශයෙන් ජපාන රජයට ගෙවා තිබුණා. ඒ මිනමාටා ගංගාව සහ පරිසරය පිරිසිදු කිරීමට අමතරවයි. මෙයට අමතරව හඳුනා නොගත් වින්දිතයන් වෙනුවෙන් වන්දි ගෙවන්නත් ජපාන රජය විසින් Chisso සමාගමට 2010 මාර්තු 29 වැනිදා නියම කළා.
 
මිනමාටාව ගොදුරු වූ මේ අභාග්යයය වෙනුවෙන් ඔවුන් ලද මූල්යම වන්දිය කිසිදාක කිසිසේත්ම හිලව් වන්නේ නැහැ. අදටත් මිනමාටාවේ රසදිය විෂ වීම්වල ප්රථිපල දකින්නට ලැබෙනවා. වසර පනහකටත් වැඩි කාලයකට පෙර සිදුවූ මේ රසදිය විෂ වීම මිනමාටා වැසියන්ගේ ප්රජනන සෛලවල තැන්පත්ව පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට විවිධ ආබාධ සහිත දරුවන් තිලිණ කරනවා.
 
මිනමාටා ඛේදවාචකය ගැන දැනුවත් කිරීම සඳහා වන ලියවිලි පිළිබඳව උනන්දුවන්නන් සහ මිනමාටා සිදුවීම අධ්යනය කරන්නන් හට මඟ නොහැරෙන ඡායාරූප දෙකක් තිබෙනවා. ඉන් එකක් රෝගී දැරියකගේ විකෘති ඇඟිලි සහිත අතක්. අනෙක ඇය සිය මව සමඟ නාන බේසමක බැස සිටින ඡායාරපය. මේ මිනමාටා රෝගය නිසා ආබාධිතව උපන් Tomoko Uemura ගේ ඡායාරූපයි. ඡායාරූප දෙකම ගෙන ඇත්තේ ඡායාරූප වාර්තාකරු W. Eugene Smith විසින් 1971 වර්ෂයේදී. මිනමාටා ඛේදවාචකය ගැන එතෙක් මෙතෙක් ගනු ලැබූ ප්රබලම ඡායාරූප ගෙන ඇත්තේ ඔහු විසින්.
 
ශෝකයත්, වේදනාවත්, භීතියත්, විපතත් කැටිවූ මේ කතාව ඔබ කියවන මොහොතේත්, අපේ රටේ ජල මුලාශ්ර රැසක් කාර්මික අපද්රව්ය නිසා දූෂණයට ලක්වෙනවා. එවැනි ඇතැම් අවස්ථාවන් ඇත්තෙන්ම වළක්වා ගත හැකි අවස්ථායි. මෙහි අව ප්රතිවිපාකවලට මුහුණ දීමට සිදුවන්නේ ඒ ඒ ප්රදේශ ආශ්රිතව ජීවත්වන්නන් පමණක්ම යයි සිතා ඉවත බලා ගැනීමේ හැකියාවක්, කුඩා දූපතක ජීවත්වන අපට නැහැ.
විපත වන්නේ විපතක් සිදුවීම නොව, වැළක්විය හැකි විපතකට සිදුවීමට ඉඩ දී බලා සිටීම බව, මිනමාටා ඛේදවාචකය අපිට උගන්වනවා.
* ඡායාරූප සියල්ලම W. Eugene Smith විසින් ගන්නා ලද ඡායාරූපයි.
මුලාශ්‍ර – අන්තර්ජාලය, මිනමාටා සම්මුති වාර්තාව, මිනමාටා සිදුවීම් අධ්‍යන වාර්තාව (2012 )
Screen Shot 2019-01-21 at 1.58.03 PM.png
මිනමාටා නිම්නය සහ මිනමාටා බොක්ක. ගංගා ඉවුරේ පෙනෙන සුවිසල් ගොඩනැගිල්ල Chisso කම්හලයි

 

 

Screen Shot 2019-01-21 at 2.00.44 PM.png
Chisso අපනළයක් මුහුදු බොක්කට කෙළින්ම අප ජලය මුදාහරිමින්
screen shot 2019-01-21 at 1.27.01 pm
W. Eugene Smith විසින් 1971 වර්ෂයේදී ගත් Tomoko Uemura ගේ ඡායාරූපයක්
Screen Shot 2019-01-21 at 1.30.58 PM.png
දූෂණයට ලක්වූ මිනමාටා බොක්ක සහ ගංගාව
screen shot 2019-01-21 at 1.57.51 pm
විකෘති වූ මත්සයෙක්
screen shot 2019-01-21 at 1.31.59 pm
මිනමාටා වින්දිතයන් පිළිබඳව නඩුව අතරතුර ජපන් බලධාරීන්
Advertisements

අම්මා…  හැමදේම අමතකද ?

43722719_10204865436751291_2607863296992215040_o
අම්මා…
හැමදේම අමතකද ?
මේ මිණිපිරී
මගේ දුව !
මම නෙමෙයි අම්මා –
ඉස්කෝලෙ ගිහින් ඉවරයි මම. .
.

කණ්ණාඩියෙන් බැලුවම
අඳුනන්න පුලුවන්ද ?
රැළි වැටිල හම ;
නැත්නම් තාම මතක –
බැංකු යන එකද
ඔසරි ඇඳගෙන? .
.

ඒ ඉන්නෙ තාත්තා –
කළු කබායක් ඇඳගෙන –
කළු සුදු පින්තූරෙක
අම්මා ළඟින් හිටගෙන
පනස්ම පහක් අවුරුදු
ඒක මතකද ?
ගිහිනුත් පහක් හෙටට ! .
.

එක අතකින් හොඳයි අම්මා
හැමදේම අමතකම වෙන එක –
හුඟක් ලේසියි එතකොට –
ඔබට ඔබවත් අමතක එක
මට මතක් වෙන එකයි
දුක .

 

ඉතිරි මල්

shutterstock_559949797

සාරදායි සංකල්පයි නුවර එළියෙ මල් වත්තක මල් ගස් වටේ කැරකෙමින් නටනවා. පසුබිමින් ඇහෙන ලස්සන සංගීතෙට මල් වත්තෙ මලුත් නටනවා.
ටිකක් දුරින් ඉඳන් මේ දෙන්නගෙ නැටුම බලන් ඉන්න අයට සාරදාව පේන්නෙත් මල් වත්තේ මලක් වගේ.

” කට් !” අධ්‍යක්ෂකවරයාගේ විධානයෙන් දෙන්නම නැටුම නවත්වනවා.

සති තුනක් තිස්සෙ නුවර එළියේ තිබ්බ ෂූටිංවලින් පස්සෙ කට්ටියම කොළඹ බලා පිටත්වෙන ගමන් මේ. හොටෙල් එකේදි ඇඳුම් මාරුකරලා ලේසි කමිසෙකුයි කලිසමකුයි ඇඳගෙන ඉන්න සාරදා වාඩිවෙලා ඉන්නේ වාහනේ පිටිපස්සෙම අසුනෙ. සංකල්ප සාරදාගෙ උරිස්සට හිස තියන් කටත් ඇරගෙන බුදි.
“නවත්තන්න.. නවත්තන්න,.. ” එක පාරටම සාරදා කෑගහපු කෑගැහිල්ලට වාහනේ එලවන ඉසුරු හයියෙන් බ්‍රේක් ගැහුව. සංකල්ප ඇහැරුණේ ඉස්සරහ සීට් එකෙත් වැදිලයි. වාහනේ දොර ඇරගෙන එළියට පැනපු සාරදා, පාර අයිනෙ මල් විකුණන තැනක මල් පැල තෝරනව.
එයා පාට පාට රෝසයි, පාට පාට ජර්බ්‍රාසුයි මල් එකින් එක බලන්නෙ හරි ආසාවෙන්.
” අද එන එකක් නෑ ඉතිං ඔතනින්.. .” සංකල්ප කියනවා. කෘ එකේ ඔක්කොමල හිනාවෙනව.
————————-

“ඔයාටනම් මේකප් ගොඩක් ඕන වෙන එකක් නෑ.. මලක් වගේ ලස්සනට ඉඳී කොහොමත්..” රටේ නම ගිය රූපලාවන්‍ය ශිල්පිනිය සාරදාගේ මුහුණට සාත්තුවක් කරන ගමන් කියනවා. ජනප්‍රිය තරුණ නිළියකගෙ මඟුල් ගේ දවසෙ එයාව ලස්සන කරන එක භාර වීම ගැන එයා ඉන්නෙ සතුටෙන්.
“මොන මල්ද බොකේ එකට ?”
රෝස, නෙළුම්, ජර්බ්‍රා, කානේෂන් , බේබීස් බ්‍රෙත් ඔක්කොම මල් ඕන… ” සාරදා කියන්නෙ පොඩි එකියෙක් වගේ.

————————-
කරුප්පයියගෙ නෝන, අලුත් මල් තවානට සාත්තු කරනව. ලොකු දූ, හැදිච්ච මල් සීරුවට කපල, නොතැලෙන්න කූඩේ අඩුක් කරනව.
රෑ රේල්ලුවෙන් කරුප්පයිය කොළඹ එන්නෙ ඒ මලුත් අරගෙන. බාන්ස් පාරෙ ඉන්න රූපලාවන්‍ය ශිල්පිනිය ඒ මල් එනකම් බලාගෙන ඉන්නවා.

————————-
හිල්ටන් එකේ ශාලාවක් හෙට තියෙන නළු – නිළි මඟුලට ලෑස්ති වෙනවා. මෙහෙ මේස උඩට වෙලා උජාරුවට ඉන්නෙත් කරුප්පයිය නුවර එළියෙන් ගෙනා මල්ම තමයි.
————————-
උඩරට මනමාලියක් වෙච්ච සාරදා, මලක් වගේ හිනාවේගෙන නෑදෑයො පිරිවරාගෙන එනවා. මනමාලයට ඇඳපු සංකල්ප සාරදා දිහා බලා ඉන්නේ හරි ආදරෙන්.

————————-
මල් පුරෝපු ශාලාවේ, මල් කුමාරියො පිරිවරාගෙන හිනාවෙවී ඇවිදින සාරදා එයාගේ ලොකු අම්මගේ දූ උදාරි ළඟ නවතිනව. දෙකම්මුල්වලට හාදු දී ගත්තට පස්සෙ සාරදා, මේස දිහාට අත දික් කර කර උදාරිට මොකක්ද දෙයක් කියනව. උදාරිගේ ඇසුත් මේස සරසන මල් අතරෙ සැරිසරනව.
————————-
මඟුල් ගේ ඉවරයි. මලක් වගේ පිපිච්ච මුහුණෙන් යුතුව, යහළුවන්ගෙ විහිලු තහලු ඉවසමින් සාරදායි සංකල්පයි එයාලගෙ මධුසමයට පිටත්වෙන්න වාහනේට නගිනව. වාහනේට නැගලත්, සාරදා උදාරිට අතින් සංඥාවක් කරමින් මොන මොනවදෝ කියනව. එයත් හිනා වෙවී ඔලුව වනනවා.

ජෝඩුව පිටත් වෙලා. හෝල් එකේ ඉතිරි කිහිප දෙනයි. උදාරි එයා දාගෙන හිටපු අඩි උස සපත්තු දෙක ගලවලා පැත්තකට දාල, ඔසරි පොටත් ඉනේ ගහගෙන ශාලාව පුරා එහෙ මෙහෙ යමින්, මෙතෙක් වෙලා මේස සරසපු මල් එකතු කරනවා.
නුවර එළියෙන් කොළඹ ආවට, කොළඹ රස්නෙට වඩා නුවර එළියෙ සීතලට කිට්ටු උත්සව ශාලාවේ හිටපු නිසා,ඔක්කොම මල් තාම අලුත් පාටට හිනා වේවී ඉන්නව. උදාරි ඒ මල්, පොඩි පොඩි මිටිවලට බඳින්නෙ ශාලාවෙම තිබ්බ රිබන් කෑලිවලින්.

“මොකටද ඔය? ” පොඩි නැන්දා අහන්නෙ හිනා වෙවී. “ගෙදර ගෙනියන්නද?”

“පොඩි වැඩකට..” උදාරි උත්තර දෙනව. කවදත් එයා එහෙම තමයි. කතා කෙටියි. වැඩ තමා ලොකු.

මල් මිටි උදාරිගෙ මරුටියේ පිටිපස්සේ තියෙන කාඩ්බෝඩ් පෙට්ටියක පරිස්සමට තැන්පත් වෙනවා.

“අම්මල ඉන්න.. මම ඉක්මනට මේ ළඟකට ගිහින් ඇවිත් අම්මලව ගන්නම්… ” උදාරි වාහනේට නගින්නෙ එහෙම කියමින්.

බහින ඉර අව්වේ රස්නෙ විඳිමින් යන මරුටිය, ඊළඟට නවතින්නෙ වැල්ලවත්තෙ තියෙන පරණ පන්නෙ ගෙදරක් ඉස්සරහ.

අත් නැති ගවුමක් ඇඳපු වයසක ගෑණු කෙනෙක්, වෝකර් එකට බරවෙලා වතුසුද්ද මල් කඩනව. තවත් වයසක පිරිමි කෙනෙක් රෝද පුටුවක වාඩිවෙලා හිස් බැල්මෙන් බලාගෙන ඉන්නව.

ඉස්තෝප්පුවෙ හිටපු ඔසරියක් ඇඳල, කණ්ණාඩි දාගෙන ඉන්න ගැහැණු කෙනෙක් උදාරිගෙ වාහනේ දැකල ගේට්ටුව ළඟට එනව.

“මෙත් සෙවන ” කියල ලියපු බෝඩ් එකක් ගේට්ටුවෙ ගහල තියෙනව.

—————————-

හුඟක් රෑ වෙලා. අලුත බැඳපු ජෝඩුවක්, මල් ආපු නුවර එළියෙම සුඛෝපභෝගී නවාතැනක, එකිනෙකාගෙ දෑත් අතර සුවෙන් සැතපිලා ඉන්නවා. මනමාලි මල් කළඹක් කණ්ණාඩි මේසෙ උඩ ඉඳන්, මඟුල් ගෙදරක මහන්සිය නිවාගන්නව.
මරුටියක් ගේ ඉස්සරහ නවත්තල තියෙන පුංචි බොරැල්ලෙ ගෙදරක කාමරේක, සැහැල්ලු ඇඳුමක් ඇඳගත්තු වයස තිස් ගණන්වල කාන්තාවක් හිතේ සැහැල්ලුවෙන් නිදාගෙන ඉන්නව. එයාගේ කාමරේ ජනේලෙන් එළියේ පිච්ච වැලක මල්, සුවඳ හුළං හතර අතේ පා කරනව.

—————————-

වැල්ලවත්තෙ “මෙත් සෙවන”ත් නිදි. වයසක අම්මල තාත්තල ඉන්න කාමරවල, එයාල නිදාගෙන ඉන්න හුදෙකලා ඇඳන් සමීපයේ පුංචි ලාච්චු මේසයක් තියෙනව. වෙනදට ඒ අයගෙ බෙහෙත්, වතුර වීදුරු, ඇස් කණ්ණාඩි වගේ පොඩි පොඩි දේවල් විතරක් තිබුණු ඒ මේස උඩ අද, රෝස, නෙළුම්, ජර්බ්‍රා, කානේෂන් සහ බේබීස් බ්‍රෙත් මල් මිටිය ගානෙ තියෙනව.

ඒ මල් තාම අලුත්. මඟුල් ගෙදරක ගිහින් ආපු මහන්සි පාට පොඩ්ඩක්වත් ඒ මල්වල නැහැ.

ඉතිරි මල්

බෝපෙත්තා

42575364_324347061705421_213033341409034240_n
ඇත්තටම එයාගෙ නමේ බෝපෙත්තා කියල කෑල්ලක් තිබ්බෙ නෑ. කළු නූලක එල්ලපු සුරයකුයි, බෝ කොළයක හැඩයක් තියෙන පංචායුධයකුයි එයාගෙ බෙල්ල වටේ එල්ලලා තිබ්බ නිසා සමහරවිට එයාට ඒ නම වැටෙන්න ඇති.
එහෙම නැතත් කවුරු හරි එයාගෙන් නම මොකක්ද කියල අහුවම එයා දෙන උත්තරේ ඇහෙන්නෙ “බෝපෙත්තා ” වගේ.

ගිනි අව්ව අතින් මුවාකරන් බෝපෙත්තගෙ අම්ම එයාව වඩාගෙන පාර පැනල මිසිලින් නෝනගෙ ගෙදරට යනව. උදේ දහයට විතර එන මේ ගමන, දවස ගානෙම සිද්ද වෙන්න ඕන යුතුකමක් විදිහටයි මිසිලින් නෝනත් හිතුවෙ. බෝපෙත්තගෙ අම්ම මිසිලින් නෝනගෙ ගෙදර ඇවිත් බෝපෙත්තව නාවනව. සබන් පවුඩර් ගානව. සුවඳ ඉහිරෙන පොඩි එකාව ඔඩොක්කුවෙ තියාගෙන මිසිලින් නෝන බෝපෙත්තගෙ අම්ම එක්ක පොඩි පොඩි ඕපදූප හලනව.

බෝපෙත්තට අවුරුදු හය වෙන්න ඔන්න මෙන්න. ඒත් අවුරුදු දෙකක තරමටවත් මොළේ හැදිල නෑ. ඇඟ පත පොඩි, පොකුටු කොණ්ඩයක් තියෙන හරි ආදරේ හිතෙන ළමයෙක් එයා. කට ඕනවට වඩා ඇරෙන නිසයි, කට පුරාම දත් නිසයි බෝපෙත්ත අඬද්දි නම් ටිකක් අමුතු පෙනුමක් ආව. ඒත් ආදරේ අම්මෙක් ඉන්නකොට බබෙක් අඬන්නෙ මොකටද? බෝපෙත්ත හුඟක් වෙලාවට හිටියෙ හිනා වෙවී.

බෝපෙත්තගෙ අම්මත් හරි පුංචි කෙනෙක්. උස මහත නැති හරි තරුණ පාට ලස්සන ගැහැණු කෙනෙක්. බෝපෙත්තයි අම්මයි හිටියෙ මහ ගොඩක් සෙනඟ ඉන්න ගෙදරක. නපුරු පාට තාත්තෙකුයි,එයාගෙ කලින් කසාදෙන් උපන් එක එක වයස්වල ළමයි ගොඩ දෙනෙකුයි ඒ ගෙදර හිටිය. ඒ වගේම ඒ තාත්තගෙ අම්මත්. ඒ ඔක්කොම අතරෙ කැඩෙන බිඳෙන මැට්ටෙන් හදාපු පිළිම දෙකක් වාගේ සිනිඳු සියුමැලි පාට බෝපෙත්තයි, නිතරම අසනීප පාටට, ඔතෑනිවට ඉන්න එයාගෙ අම්මයි ඒ ගෙදරට නොගැළපෙන පිංතූර පොතකින් කපල අලවපු දෙන්නෙක් වාගෙ පේන එක නවත්තන්න බෑ. ඒ වගේම මනස නොවැඩෙන – එහෙමත් නැත්නම් නුහුගුණේ දරුවෙක් වදාපු නිසා ඒ අම්මයි – නුහුගුණේ දරුවයි ඒ මහ සෙනඟ ගොඩේ තනිවෙච්චි ගතියකුත් තිබුණ. මේ දෙන්න ඒ ගෙදර ගෝසාව අස්සෙ හැංගිල හිටියෙ. එයා හයියෙන් ඇඬුවොත් අම්ම බැණුම් අහනව කියල බෝපෙත්ත දැනගෙන හිටිය. ඒ දෙන්න හයියෙන් හිනා වුණේ මිසිලින් නෝනගෙ ගෙදරදි.

දවසක් පාන්දර පන්සල පාරෙ කට්ටිය ඔක්කොමල බෝපෙත්තගේ ගෙදරට දිව්ව. මිසිලින් නෝනත් කොර ඇන ඇන ඒ පස්සෙන් වැටුණ. ඇතුල් ගෙයි කාමරේක ලී ඇඳක් උඩ බෝපෙත්තගෙ අම්ම වැතිරිලා උන්න. හුස්ම ගන්න තරමෙ හෙලවිමක්වත් නැතුව. චූ දාගත්ත තෙත ජංගිය පිටින්ම බෝපෙත්ත අම්ම වැතිරිල ඉන්න ඇඳට නගින්න දෙතුන් පාරක් උත්සාහ කළා. බිම වැටුණ. ඇඳ වටේ වටවෙලා ඉන්න කට්ටියගෙ බෙරි වුණු මුහුණු දිහා බලාගෙන බෝපෙත්ත බෑඟිරි ගහල අඬන්න පටන් ගත්ත. ගෙදර ලොකු ගෑණු ළමය බෝපෙත්තව ඇදල අරන් කිහිල්ලෙ ගහගෙන කාමරෙන් එළියට යන ගමන් තදින් කන මිරිකුව.

මළ ගෙදර දවස් හරි ඉක්මනට ගෙවුණ. මිනිය තියෙනකම් බෝ පෙත්ත මිනී පෙට්ටිය ගාව බිම වැතිරිල උන්න. වරින්වර එහෙ මෙහ යන ට්‍රේවලින් ඔරේන්ජ් බාර්ලි බිව්ව. අන්තිමට ඔරේන්ජ් බාර්ලි අල්ලපු මනුස්සය ඒ පැත්තට ආවෙත් නෑ.
බෝපෙත්ත සීතලට පොළොවෙ දිගාවෙලා උන්න. කන්න දෙන්න කෙනෙක් හිටියෙත් නෑ. කාටවත් බෝපෙත්ත ගැන බලන්න වෙලාවක් තිබ්බෙත් නෑ. එක පාරට සෙනඟ වැඩිවෙලා බෝ පෙත්ත පෑගෙන්න ගත්ත. බෝපෙත්ත “අන්නේ …අන්නේ …” කිය කිය අම්මව හොයමින් සෙනග අතරෙ එහෙ මෙහෙ ගියා. ටිකකින් සෙනඟ අඩුවුණා. අම්ම නිදන් උන්නු පෙට්ටියත් නෑ.

හරි ඉක්මනට කාලෙ ගෙවුණ. කවන්න කෙනෙක් නැතුව බෝපෙත්ත හාමත් වෙන්න ගත්ත. පස්සෙ තනියෙම බත් කන්න ඉගෙනගත්ත. බිම වාඩිවෙලා කකුල් දෙක මැද්දෙ ප්ලාස්ටික් පිඟානක දාල තිබ්බ සුදු බතුයි – පරිප්පු ටිකකුයි ඇටෙන් ඇටේ අහුලලා කටේ දාගෙන එක පාර ගිලින්න පුරුදු වෙන්න වුණා.
ප්‍රමාණෙට වඩා ඇරෙන කට නිසා බත් හැමතැනම හැලෙන්න ගත්ත. ඒ වගේ වෙලාවට ලොකු අක්ක – අත්තම්ම – මේ කවුරු වුණත් ළඟින් යන ගමන් තරු විසික් වෙන තාලෙට ඇලේට පයින් ඇනගෙන ගියා. කැරළි කෙස් අස්සෙන් ඔලුව ගෙඩි ගැහුණ. ටොකු ඇනලම ලොක්කිගෙ ඇඟිලිවල කරගැට ආව.

දවසක් ගෙදර පඩියක් හදන්න ආපු මේසන් බාස් උන්නැහෙ බෝපෙත්තව ඉල්ලගත්ත. ගෙදර අයත් බෝපෙත්ත මේසන් බාස් උන්නැහෙගෙ අත් උදව්වට දුන්න. ඇත්තටම කිව්වොත් බෝපෙත්ත මේසන් බාස් උන්නැහෙගෙ පස්සෙන් වැටුණ. දෙන අත් උදව්වක් නැති වුණත් බාස් උන්නැහෙ වැඩ කරන්න ගිය තැන්වලින් බෝපෙත්තට කන්න බතුයි – කරුණාවයි ලැබුණ.
“ඕකව මම අඬගහගන්නෙ වැඩට නෙමේ .. එදා මං එහෙ ගිය වෙලාවෙ බලාගෙන ඔයි කොල්ල බත් උලකට විඳින දුක.. මගෙත් එක්ක ආවොත් අඩුම ගානෙ වේලක්වත් බඩ පිරෙයි… ” බාස් උන්නැහෙ වාත අමාරුවෙන් දුක් විඳින මිසිලින් නෝනා එක්ක කියල තිබ්බ.
බත් කන වෙලාවට පයින් ඇනගෙන යන්න කෙනෙක් නැති එකම මදැයි.

සිංහල අවුරුද්ද ආව. හැමෝම නැකතට කැවුම්ගෙඩියි කිරිබතුයි කද්දි බෝපෙත්තව ගෙදරින් එළියට දාල දොර වහල ගෙදර අය අවුරුදු කෑම මේසෙ ඉඳුල් කළා. ටොමිය කන්පට ගැහුව. රතිඥ්ඥ පුපුරද්දි බයට බෝපෙත්තට චූ ගියා. ටිකකින් පොඩි අක්ක ඇවිත් ප්ලාස්ටික් පිඟානකට කිරිබත් කෑල්ලකුයි, ලුණු මිරිස් තලියකුයි, කොකිසකුයි දීල ගියා, ටොමියත් එක්ක බෙදාගෙන කන්න.

ඔහොම ඔහොම දවස් ගත වුණා. පෝය දවසක මහ ගාලගෝට්ටියක් ඇහෙන්න ගත්ත. “අන්නේ …අන්නේ …” කියල බෝපෙත්ත අඬනව ඇහුණ.
“හැමදාම කියනව පැදුර තෙමන්න එපා කියල… ” පැදුරක් වැටට උඩින් විසිවෙලා ඇවිත් පාරට වැටුණ. පොඩ්ඩි ඇවිල්ල පැදුර උස්සල ආයෙත් වත්තටම දැම්ම. ටිකකින් මහ ගින්නක්. පැදුරක් ගිනි අවිලුණා. කොට්ටෙකුත් පියාඹල ඇවිත් ඒ ගොඩටම වැටුණ.
“ඕකව උස්සල දාපියව් මේ ගින්නටම.. ” තාත්තගෙ කටහඬ.
නිල් වෙන්න ගුටි කාල, තොල පුපුරලා ලේ ගලමින් හිටි බෝපෙත්ත අඬ අඬම පාර දිගේ උඩහට දිව්ව. කබර සයිමන්ගෙ කඩේ අගුවෙ වාඩිවෙලා ඉකි ගගහ හිටිය මිසක් දවසටම මුකුත් කෑවෙත් නෑ. අන්තිමට එතනම නින්ද ගිහින්.

සිල්ගන්න ගිහින් හිටපු මිසිලින් නෝන හවස් වෙලා ගෙදර ආව. බෝපෙත්තලයි ගෙදර ගාලගෝට්ටිය එයා දැනගත්තෙ රෑ නිදි පැදුරෙදි. කකුලෙ අමාරුවත් නොතක මිසිලින් නෝන හැදුවෙ රෑම එහෙ යන්නයි. ඒත් දූ අම්මව නවත්තගත්ත. ගමේ අය බෝපෙත්ත ගුටි කද්දි බේරගන්න එනවට බෝපෙත්තගෙ තාත්ත කැමති නෑ. ඒ වෙලාවට එයා බෝපෙත්තගෙ අම්මව මතක් කරල බනින්නෙ ගමේම මිනිස්සුන්ව පාවල දීල. බෝපෙත්ත බේරගන්න එන නිසාම මිසිලින් නෝනා එක්ක බෝපෙත්තගෙ තාත්ත හොඳටම තරහයි. ඒ නිසා මේ රෑ එහෙ යන්න එපා එපාමයි කියල මිසිලින් නෝනගෙ දූ අම්මට කිව්වා. ඒ නිසා එළිවෙනකම් ඉන්න මිසිලින් නෝනත් හිතුව.

එළිවෙද්දි බෝපෙත්ත නෑ. කලින් දවසෙ ගුටි කෑවට පස්සෙ කොහෙ ගියාද කවුරුත් දන්නෙ නෑ. “කොහෙ හරි ඉඳල එයි.. අනේ ඒත් ඌ බඩගින්නෙ ඇත්තෙ.. ” පපුවෙ ලා දැවිල්ලක් එක්ක මිසිලින් නෝන ආපහු ගෙදර ආව.
ඒත් එදාත්, ඊට පස්සෙ දවසෙත්, ඊළග සුමානෙත්, ඊළඟ අවුරුද්දෙත් – අවුරුදු ගාණකිනුත් බෝපෙත්ත ගෙදර ආවෙ නෑ.
—————————–

දෙහිවල කනත්තෙ අදාහනාගාරෙ මිනියක් පිච්චෙනව. ඒ කුසුමාවතීගෙ මස්සිනා. සුදු ඇඳගත් සෙනඟ අතරෙ ආදාහනාගාරෙ බිත්තියට හේත්තුවෙලා ඉන්න කොණ්ඩේ පොකුටු වෙච්ච තරුණ පහේ පිරිමි කෙනෙක්, පරණ, ඒත් පිරිසිදු කොට කලිසමකුයි, මිකී මවුස් ඉන්න ටී කමිසෙකුයි ඇඳගෙන ජෑම් බනිසක් වික වික ඉන්නව. නළ දත් පෙන්න පෙන්න හිනාවෙනකොටයි ඒ බෝපෙත්ත කියල කුසුමාවතී අඳුනගත්තෙ. කුසුමාවතී ළඟට ගිහින් කතා කළා. බෝපෙත්ත බයෙන් වගේ බිත්තියට ඇකිලුණා.

” කොහෙන් ඇවිත් වැටුණද දෙයියො තමා දන්නෙ.. කාලයක් බොරලැස්ගමුවේ හිඟා කාපු එකෙක්ලු.. මං ඉතින් කන්න ටිකකුයි අඳින්න ටිකකුයි ගෙනත් දෙනව. කෙස් වැවුණම කපනව. අනේ දරුවෙක්නෙ.. අපේ ගෑණිත් කැමතියි ගෙදර ගෙනිහිල්ල තියාගන්න.. ම්හු.. බෑ.. ගෙවල්වල ඉඳල පුරුදු නෑ.. මෙතනම තමා.. ” ආදාහනාගාරෙ බලාගන්න මනුස්සය කියනව. එයා අඟුලානෙ කෙනෙක්.

“ඔහොම අය ඉන්න හෝම් තියෙනව. ගමේ එකෙක්නෙ.. ඒ හින්ද අතාරින්න බෑනෙ .. ” කුසුමාවතීගෙ විස්තරේ අහපු සිරි මහත්තය කියනව. මේ වෙද්දි බෝපෙත්තගෙ ගෙදර අය ගමෙත් නෑ. අන්තිමට සිරි මහත්තය ගමේ දෙන්නෙක් එක්ක දෙහිවල කිට්ටුව නිවාසෙකට බලෙන්ම අල්ලන් ගිහින් බෝපෙත්තව දානව. බෝපෙත්ත ආදාහනාගාරෙ බලාගන්න මනුස්සයගෙ කලිසමේ එල්ලිල අඬනව. “මයෙ පුතා යන්න දෙයියො.. මං මයෙ පුතාව බලල යන් එනවනෙ…ලොසින්ජර අරන් එන්නම් අම්මා.. යන්න දැන්.. ” ආදාහනාගාරෙ බලාගන්න මනුස්සය කඳුළු පුරෝගෙන බෝපෙත්ගෙ ඔලුව අතගානව.
“අනේ මහත්තයො..ඒ වගේ තැනක හිටියොත් පින්නෙ හිරිකඩේ දුක් විඳින්නෙ නැතුව නිදාගන්න තැනක්වත් ලැබෙයි..” ඒ මනුස්සය සිරි මහත්තයට කියනවා.

ඊළඟට ආවෙ වෙසක් දවස්. හෝම් එකේ අයටත් සිල්. වෙසක් ඉවරවෙලා ගිහින් බෝපෙත්තව බලල එන්න ඕන කියල ආදාහනාගාරෙ බලාගන්න මනුස්සය හිතනව. ඒත් ආයෙම වතාවක් එයා බෝපෙත්තට ලොසින්ජර අරන් එන්න කලින් බෝපෙත්තව එයාගෙ අම්ම ඇවිත් එක්කගෙන ගිහින්. යන්නම ගිහින්.

සමහරවිට උප්පැන්නයක් තියෙන්න ඇති, ඒත් හරියටම දන්නෙ නැති බෝපෙත්තට මරණ සහතිකයක් ලැබෙනව. ජීවත් වුණාද කියල ෂුවර් නැති වුණාට මළා කියල ෂුවර් කියන්න වගේ ආපු ඒ සහතිකේ මරණයට හේතුව “හර්ද්‍යාබාධයක් ” කියල ලියවල තියෙනවා. කවුරුත් නොදන්නව වගේ හිටියට බෝපෙත්තට හදවතකුත් තිබිල තියෙනව.
අවුරුදු තුනක්ම බෝපෙත්තට හෙවන වුණු දෙහිවල කනත්තෙම කෙළවරක බෝපෙත්තට වලක් කැපෙනව. කවුරුත් නොහඳුනන කෙළවරක බෝපෙත්තගෙ කතාව ඉවර වෙනව.

නත්තල් හීතල එනව. ජනේරුව එනව. අවුරුදු ඊළඟට. රතිඥ්ඥ පුපුරනව. වෙසක් මාසේ මල් පිපෙනව. බන ඇහෙනව. දන්සල් පෝලිම් හැදෙනව. පොසොන් පහුකරන් ඇසළත් ඊළඟට ආයේ නත්තලුත් එනව. දෙහිවල කනත්තෙ කෙළවරක නමක් නැති සොහොනක් උඩ මල් පිපෙනව.

අපි කාටත් ජීවිතේ කොහේදී හරි බෝපෙත්තෙක් හමුවෙනව. කන්න ටිකක්, ඉන්න තැනක්, ආදරේ ටිකක් විතරක් ඇරෙන්න වෙන මොනවත්ම ඕන නැති බෝපෙත්තෙක්. සදාකාලික ළමා කාලයක තනි වෙච්ච බෝපෙත්තෙක්. කවදාවත් ළමා කාලයක් නොලැබුණු, කයින් විතරක් වැඩුණු බෝපෙත්තෙක්. ඔබට – මට වගේ ලොකු හීන මොකවත්ම නැති, ආදරේ විතරක්ම ඉල්ලන අහිංසකයෙක්.
ඔබත් මමත් දවස ගානෙ ආදරේ නාස්ති කරද්දි, ඒ අය ආදරේ නැතිවම මැරිල යනවා.

—————————————————————————
* සත්‍ය සිදුවීමකි. බෝපෙත්තා මියයනවිට ඔහුගේ ශාරීරික වයස අවුරුදු විසි හතකි. මානසික වයස අවුරුදු පහකි.

සල් ගස – ඇත්තටම “සල්” ගසද ?

_102764597_193bae06-93b3-4148-bb3c-c21ae6673c05

අමර – නයනා විසින් එක ශ්‍රේණියේ පෙළ පොත් හරහා මැවූ මිහිරියාව ඔබට මතක ඇතැයි සිතමි. අමරාත් නයනාත්, පසුව සාමාත් සිටියේ සල් ගසක් යටය. පෙළ පොතේ සල් ගසේ රූපයක්ද තිබුණි. ඒ ගසේ මුල සිට මුදුන දක්වා, රෝස පැහැති මල් පිරුණු ශාඛයකි.
ඒත් ඒ ඇත්තටම සල් ගසද ?

අපි වැඩිදෙනෙක් “සල්” යැයි හඳුන්වන ගස කුමක්ද?

ශ්‍රී ලංකාවේදී සල් ගස ලෙස වරදවා අර්ථකථනය කර ඇත්තේ 1881වසරේදී බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයන් විසින් ලංකාවට හඳුන්වා දුන් ශාකයකි. එක ශ්‍රේණිය සිංහල පෙළ පොතේ චිත්‍රයට නගා තිබෙන්නෙත් ඒ ශාඛයයි.
Couroupita guianensis යන උද්භිද විද්‍යාත්මක නාමයෙන් හඳුන්වන මේ ශාඛය සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේ හැඳින්වෙන්නේ cannonball tree හෙවත් ‘කාලතුවක්කු උණ්ඩ ගස’ යන නමිනි.
මේ ශාඛය දකුණු ඇමරිකාව නිජබිම කර ගත් ශාඛයකි.

cannonball-tree
cannonball-tree

“ඒ ගහට ඉංග්‍රීසියෙන් කියන්නේ කැනන් බෝල් ට්‍රී, මොකද එහි ගෙඩිය නැතිනම් ඵලය හරියට කාලතුවක්කු උණ්ඩයක් වගෙයි” ජාතික උද්භිද උද්‍යාන දෙපාර්තමේන්තුවේ හිටපු අධ්‍යක්ෂ ජෙනරාල් මහාචාර්ය සිරිල් විජේසුන්දර වරක් බී.බී.සී සේවය හා සාකඡ්චාවකට එක්වෙමින් කියා සිටියා.

1893-1900 කාලය තුළ සම්පාදනය කෙරුණු ‘Flora of British Ceylon’ නමැති ග්‍රන්ථාවලියට පෙර ලියවුණු ‘Flora of British India’ නමැති අත්පොතේ හඳුන්වා දීමේ ශාකයක් වශයෙන් හෝ ‘කාලතුවක්කු උණ්ඩ ගස’ පිළිබඳ සඳහනක් නොමැති බවත් මහාචාර්ය සිරිල් විජේසුන්දර මෙහිදී පෙන්වා දුන්නා.
‘කාලතුවක්කු උණ්ඩ ගස’, සල් ගස ලෙස වරදවා වටහා ගැනීම ශ්‍රී ලංකාව මෙන්ම තායිලන්තය තුළත් දැකිය හැකි බව කී මහාචාර්යවරයා,” මට හිතෙන විදිහට තායිලන්තයටත් මේ වැරැද්ද හඳුන්වා දෙන්න ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකාවෙන් වෙන්න ඇති. නමුත් මේ ශාකය ඉන්දියාවේ, ලංකාවේ අඩුම තරමේ ආසියානු කලාපයේ ශාකයක් නොවෙයි. මෙය බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් හඳුන්වා දුන් විසිතුරු ශාකයක්,”

එසේනම්, ” සල් ” ගස කුමක්ද?

shorea robusta යන නමින් හැඳින්වෙන සැබෑ “සල්” ගස සුදු පැහැති සුගන්ධවත් මල් සහිත ගසකි. මේ ගස එතරම් සුලබව නොවූවත්, ශ්‍රී ලංකාවේද දකින්නට තිබේ. මෙය සුගන්ධවත්, කුඩා මල් පිරුණු ගසකි. නේපාලයේ සහ ඉන්දියාවේ, සිදුහත් කුමාරෝප්පත්තිය පෙන්වන සිතුවම්වල දක්වා ඇත්තේද මේ ශ්වේත වර්ණ මල් පිරුණු ශාඛයයි.
මේ ශාඛයේ විවිධ ප්‍රභේද ද තිබේ. ඇතැම් ප්‍රභේදවල පත්‍ර ඉතා කුඩාය.
8627781779_0e6c8686d2_b

ත්‍රිපිටකයේ දීර්ඝතම සුත්‍රය වන මහා පරිනිබ්බාන සූත්‍රයේ බුදුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන අවස්තාව විස්තර කෙරෙන්නේ, සල් ගස් දෙකක් අතර සැතපී සිටින බුදුන් වහන්සේගේ සිරුර, වැසී යන සේ සල් ගස් සිය සුදු පැහැති මල් හෙලන්නට වුණා .. ” ලෙසටයි.

එමෙන්ම බුද්ධ කාලීන සමාජයේ බ්‍රාහ්මණ උගැන්වීම් අළලා ලියවුණු බ්‍රාහ්මණ භාෂිතයේ සල් ගස හැඳින්වෙන්නේ ඉතා කුඩා සුදු, ඔසු ලෙස භාවිතා කරන මල් සහිත ගසක් ලෙසටයි.

මීට අමතරව විභූතිභූෂණ ඛන්දෝපාධ්‍යා විසින් රචිත අපරාජිත ජීවිතයක් හි, වෙළෙන්දන් විසින් රස කැවිලි ඔතා දෙනු ලබන්නේත් සල් කොළවලයි. ඉන්දියාවේ ඇතැම් ප්‍රදේශවල අදටත්, තෙල් සහ පැණි සහිත ආහාර සල් පත්‍රවල ඔතා දෙනු දකින්නට පුළුවන්.

වරද සිදුවුණේ කොහොමද?

අපේ රටේ ඇත්තන් සල් ගස සහ කාලතුවක්කු උණ්ඩ ගස පටලවා ගැනීම කවදා සිදුවූවාදැයි නිශ්චිතවම කිව නොහැකි වූවත්, එය සිදුව ඇත්තේ ඉතාමත් ඈත අතීතයේ නොවන බව නම් කිව හැකියි. එම් සාර්ලිස් විසින් අඳින ලද බුද්ධ චරිතය සිතුවම්වල, සිදුහත් උපත සිදුවන දර්ශනයේ ඇත්තේද සිදු මල් සහිත ගසකි.

budu upatha copy
එම් සාර්ලිස් විසින් අඳින ලද සිදුහත් කුමාරෝප්පත්තිය

අදටත් ඇතැම් සිංහල වෙද පොත්වල ඇති චර්ම රෝග සුවකරන බෙහෙත් වට්ටෝරුවක, සල් මල් උණු දියේ තම්බා, ඒ ජලයෙන් ස්නානය කිරීම පිළියමක් ලෙස දක්වා තිබේ. “සල්මල් සේරුවක් තම්බා” යනුවෙන් එහි හැඳින්වෙන්නේ, එක මලක් සේරුවෙන් එකක් තරම් විශාල කාලතුවක්කු උණ්ඩ ගසේ මල් විය නොහැකි බව සාධනීයය.

කිසිවෙකු විසින් සල් ගස යයි වරදවා කාලතුවක්කු උණ්ඩ ගස හඳුන්වා දෙන්නට ඇති අතර එය අපේ පරම්පරාවේ මනසේ වැරදියට රෙජිස්ටර් වූයේ අමර – නයනා මල් කැඩූ එක ශ්‍රේණියේ පොතෙන් බව කිව යුතුය.

වරද්දා ගත්තේ අපි විතරද?

අපොයි නැහැ. කාලතුවක්කු උණ්ඩ ගස සල් ගස යනුවෙන් වරදවා වටහා ගැනීම තායිලන්තයේත් සිදුවනවා. ඔවුන්ගේ සිතුවම්වල පවා රෝස පැහැති විශාල මල් සහිත ගසක් දකින්න පුළුවන්.
ඒ විතරක් නෙමෙයි, මුලින්ම මේ ගස් මාරුව කරගත්තේ අපි නොවෙන්නත් පුළුවන්.
birth_sm

ඉතින් අපි මොකද කරන්නෙ?

දන්නා දැනුම බෙදාගන්නවා හැරෙන්නට අපිට කළ හැකි කිසිවක් නැහැ. එහෙත් කියවන්නන් එය පිළි නොගන්නට ඇති ඉඩ, මේ දැනුම බෙදාගන්නට යමෙකු දක්වන කැමැත්තට වඩා වැඩි වෙන්නට පුළුවන්. මිනිසුන් වශයෙන් අපි සාමාන්‍යයෙන් එල්බ ගත් තීරණයක් වෙනස් කිරීමට අකමැතියි. කරුණක වැරදි – නිවැරදි බව පිළි ගන්නවාට වඩා අපි බොහෝ දෙනෙකු කැමති අවසානය දක්වාම අපේ මතය වෙනුවෙන් සටන් කරන්නයි.
එහෙත් ඇත්ත ඉන් වෙනස් වන්නේ නැතිබව අපේ අමරලාත් – නයනාලාත් මතක තබාගෙන සිටීම ඉතා වැදගත්.

————————–
මූලාශ්‍ර :-
BBC පුවත් සේවය, විකිපීඩියා නිදහස් විශ්වකෝෂය, බ්‍රිටැනිකා විශ්වකෝෂය, මහා පරිනිබ්බාන සූත්‍රය, sundaytimes පුවත්පත, ප්‍රකට සිතුවම් කිහිපයක්, විභූතිභූෂණ ඛන්දෝපාධ්‍යා විසින් රචිත අපරාජිත ජීවිතයක්, Buddhist Brahmans කෘතිය (බ්‍රාහ්මණ භාෂිත යනුවෙන් සිංහලට වර නැගුවේ මේ කෘතියයි.)

සමනල තීන්ත

abstract-art-eyes-painting-wallpaper-2.jpg

දුඹුරු පාට බෙහෙත් බෝතලේ ඇතුලේ තිබුණේ රෝස පාට බෙහෙත් දියරයක්. දුඹුරු පාට බෝතලේ සුදු කඩදාසියකිනුත් ඔතල තිබ්බ නිසා බෙහෙත රෝස පාටයි කියල මාලිකාට පෙනුනෙ හැන්දට වත්කරන වෙලාවෙයි.

” කෝ.. ආ කියල කට අරින්න ..”

සංකල්ප කට තද කරගත්ත. බෙහෙත් බොන්න අකමැති බව කියන්න.

” මේ … බලන්න.. මේක තිත්ත නෑ.. මේ .. ”

සංකල්ප බෙහෙතෙ පාට දැක්කොත් කීයටවත් බොන්නෙ නෑ.

ඇස් වහගෙන බොන්න.. එතකොට කොහොමවත් තිත්ත නෑ ..”

මාලිකා කැස්ස පැණිය තමන්ගෙ කට ගාවට කිට්ටු කළා. නාහෙ කඩාගෙන යන තරම් සැර බෙහෙත් සුවඳක් ඇවිත් කට අප්පිරියාවෙන් ඇද කෙරෙව්වත්, මාලිකා ඒ බව පෙන්නුවෙ නෑ.

” මේ .. රසම රසයි..” මාලිකා ඇහිබැම උස්සමින් මුහුණ නටවමින් බෙහෙත රස බව සංකල්පට ඒත්තු ගන්වන්න උත්සහ කළා.

සංකල්ප ඇස් වහගෙන හැන්දට දාල තිබුණු බෙහෙත් ටික ගිල්ල. අප්පිරියාවක් – අකමැත්තක් පෙන්නන්නේ නැතුවම.

මාලිකා ලොකු හුස්මක් හෙලලා නැගිට්ටෙ හැන්ද සාක්කුවෙ දාගනිමින්. කාමරේ සුදු පාටයි. කාමරේ හැමදේම සුදු පාටයි. මේසේ උඩ තියෙන පොත්වලට පවා සුදු පාට කවර දාල. සංකල්ප ඇඳගෙන ඉන්නෙත් සුදු පාට. මාලිකා ඇඳගෙන ඉන්නෙත් සුදු පාට. කාමරේ විතරක් නෙමෙයි. මේ ගෙදර හැමදේම සුදු පාටයි. සංකල්පට මාලිකා කවන්නෙත් සුදු බත් එක්ක පුළුවන් තරම් ලා පාටට උයාපු කෑම.

…………………………………………..

තමන්ගෙම පොඩි ඇඩ්වටයිසිං ඒජන්සියක් කරගෙන හිටපු, ඩෙනිම් අඳින, මෝටර් සයිකලෙන් එන කොණ්ඩේ බොකුට මාලිකාට මුලින්ම හම්බවුණේ ෆේස්බුක් එකෙන්. ඒ කාලෙ මාලිකා ගාමන්ට් යනව.

ඉස්සර සංකල්ප ලස්සන ලස්සන කතා, කවි සංකල්ප ෆේස් බුක් එකේ ලියනව. මාලිකා හම්බවුණාට පස්සෙ එව්ව පත්තරවල පලවෙන්න පටන්ගත්තෙ, මාලිකාම සංකල්පගෙ නමින් එව්ව පත්තරවලට ඇරිය නිසයි. එව්ව පළ වුණාම, මාලිකා ඒව කපල අරන් තියනව.

ලංකාවේ ජනප්‍රියම තීන්ත සමාගම වුණු සමනල තීන්ත සමාගමේ දැන්වීම් හදන්න සංකල්පට භාර වුණාම මාලිකා හිතුවේ ඒජන්සිය ගොඩ ගියා කියලයි.

“මෙහෙමයි මිස්ට රත්නසූරිය.. අපි අපේ කලර් පැලට් එකේ හැම පාටක් වෙනුවෙන්ම කමර්ෂල් එක ගානෙ කරන්නයි ඉන්නෙ.. ලෝකෙ ඇති නැති හැම පාටක්ම අපේ කලර් පැලට් එකේ තියනව… පුළුවන් නෙ..? මාසෙකට වන් මිලියන් බජට් එකක් අපි වෙන් කරනව.”  තීන්ත සමාගමේ ලොක්ක මිස්ට සෝමදත්ත, දත් තිස් දෙකමයි තව නළ දතකුයිත් පෙන්නල හිනා වෙමින් කිව්ව.

” ඔන්න කෙල්ලෙ ගොඩ යාමක්..  දැන් තමයි අපි හරි හමං විදිහට වැඩට බහින්නෙ.. ”

සංකල්ප මාලිකාගෙ කරවටේ අත දමාගෙන, මුහුණට එබීගෙන කිව්ව.  මාලිකාටත් ජීවිතේ සමනල තට්ටකින් පාට වැටෙනව වගේ දැනුණ.

ඒ කාලේ සංකල්ප සෑහෙන්න වර්ණ සංකල්ප ලිව්ව. මාලිකා ගාමන්ට් යන එක නවත්තල ගෙදර ඉඳන්, කාලෙ ගෙවාගන්න හදන කප් කේක්වලිනුත් බිත්ති පාට කරන තීන්ත ඇඩ්වලට සංකල්ප මතුවුණා. බිත්තිවලින් සමනල්ලු පියාඹන්න පටන්ගත්ත. සිවිලිමෙත් සමනල්ලු එල්ලිලා හිටිය.
“සුපිරි ආ.. ! ඒක නියමයි.. ! ගින්දර !” වගේ වචන සෝමදත්තගෙ නොම්බරෙන් එන ඇමතුම්වලින් පිටවෙනව මාලිකාට උරිස්සට උඩින් ඇහුණ.

ඊට පස්සෙ සංකල්පගේ ලෝකෙ, කාලෙ හරි ඉක්මනට ගතවුණා.  මිනිත්තු කට්ට තප්පර කට්ටට වඩා වේගෙන් දුවන්න පටන්ගත්ත. සංකල්ප පැය විසි හතරෙම අලුත් සංකල්ප ලියමින් හිටිය.

 

සෝමදත්තගෙ මිලියනය, සංකල්පට දේවදත්ත කාලයක් උදා කළා වගේ වුණා.

” මේකනෙ මිස්ට සංකල්ප.. අපිට තව ලොකු ජනප්‍රිය ෆර්ම් එකකට මේ වැඩේ දෙන්න තිබ්බ. අපි ඔයාවම හොයාගෙන ආවේ අපිට අලුත් කන්සෙප්ට් ඕන නිසා.. අනික අපි මන්ත්ලි ලොකු බජට් එකකුත් මේකට ඇලොකේට් කරනවනෙ .. පොඩි ගාණක්ද වන් මිලියන් කිව්වම…?”

 

රෑ වෙලා ගෙදර ආපු සංකල්ප, ෆෝන් එකෙන් සැරෙන් සැරෙන් කතා කරන්න පටන් ගත්ත. පුටු කකුල්වල වැදිල සංකල්පගෙ කකුල් ඇඟිලි නිතරම තුවාල වුණා. මාලිකා සද්ද නැතුව තැලුම් තෙල් ගෑව මිසක් පුටු විහින් ඇවිත් කකුලෙ හැප්පෙන්නෙ නැති බව තේරුම් කරන්න ගියෙ නෑ.

“මුන්ට කොච්චර කිව්වත් තේරෙන්නෙ නෑ.. මුං පිකාසෝගෙ එව්ව කතා කළාට චෝක් පෙට්ටියේ පාට අඳුනන්නේ නෑ කාලකණ්නි .. !”

වේගෙන් පොළොවේ ගහපු පාර ෆෝන් එකේ ඉරකුත් ගියා.

” බැල්ලිගෙ පුතාල.. මුංට ඕන හත්තිලව් ලියන්න නම් මොකටද යකෝ මම ඉන්නෙ ? ” සංකල්ප නින්දෙනුත් දත් කූරු කන්න පටන්ගත්ත. පස්සෙ නිදියන්නෙ නැතුවම ඉන්න ගත්ත.

 

එන්න එන්න සංකල්ප ලියන එව්වා අඩු වුණා. ලියන සංකල්ප වෙනුවට ලියන්න ඒව  හොයන සංකල්ප කෙනෙක් මතුවෙන්න ගත්ත.

” මට මේ ලෝකෙ තියන පාටවලට ඕන තරමක් ලියන්න පුළුවන් මාලිකා… ඒත් නැති පාටවලට ..?”

අන්තිමට සංකල්ප ඔලුව බදාගෙන, බොකුටු කෙස් ගලවගනිමින් අඬන්න පටන්ගත්ත.

දවසක් ෆර්ම් එකේදී කලන්තේ දාල වැටුණ. එතකොටයි මාලිකා දන්නේ ගෙදරින් ඔතල දෙන දවල් කෑම එකේ සුදු බත් ටිකක් ඇරෙන්න වෙන කිසිම දෙයක් සංකල්ප දවස් ගානකින් කාල නැති බව.  ඉස්පිරිතාලෙන් සේලයින් දීල සංකල්පව කෙළින්ම යැව්වෙ මානසික වෛද්‍ය සායනයට.

” මිසිස් රත්නසූරිය, මේක කලර්ස්වලට ආපු ෆෝබියා එකක්. සනීප කරන්න බැරි නැහැ. හැබැයි කාලයයි ඉවසීමයි දෙකම ඕන වෙනව.

මේ බෙහෙත් වෙලාවට දෙන්න. මහත්තයව ස්ට්‍රෙස් නොවී තියාගන්න. ඒ අතරෙ පුළුවන් තරම් පාටවලින් ඈත් කරල තියාගන්නකො… අපි බලමු. ”

…………………………………………..

 

” මට බෑ… මාලිකා.. මට බෑ…”

ඕඩර් එකකට හදන කප් කේක්වලට බැටර් එක අනමින් හිටි මාලිකා හැන්දත් අතෑරලා කාමරේට දිව්ව. බෙහෙත් බෝතලේ පෙරළිල,  බිඳිලා, රෝස පාට දියරය බිම දිගේ ගලා යමින් තිබුණ. දොරට විරුද්ධ පැත්තෙ බිත්තියට තද වෙන්නම හේත්තු වෙලා සංකල්ප බිම වකුටු වෙලා හිටිය.

මහ භයානක දේකට බයවෙලා වගේ. මහ භයානක දේකින් බේරෙන්න වගේ.

මාලිකා දුවල ගිහින් සංකල්පව තුරුළු කරගත්ත.

“සමනල තට්ටක් හයියෙන් වැනුණ.. ඒ එක්කම සමනල තට්ටෙන් විසිරිලා ආපු වර්ණ…. රෝස පාට ! කහ පාට ! නිල් පාට ! කොළ පාට ! රතු පාට ! දම් පාට ! තැඹිලි පාට !.. මාලිකා .. මාලිකා.. මාව ඇදල ගන්න.
මම මේ පාට සුළියෙ යටටම ඇදිල යන්නයි යන්නෙ…!”

 

මාලිකා තවත් තදින් සංකල්පව තුරුළු කරගත්ත. ඔලුව අතගෑව. අනෙක් අත පුළුවන් තරම් දික් කරල කබඩ් එක උඩ  තිබුණු ඕඩිකොලොන් බෝතලේ අරගෙන බොකුටු කෙස් අතරට හලල අතගාන්න ගත්ත. ඉම්බ.

 

මහ විලාපෙ ටික ටික ඉකිබිඳුමක් වෙන්න ගත්ත.

 

“මාලිකා.. අනේ මාව බේරගන්න මාලිකා… ”

.

.

.
හොඳ වෙලාවට, පාට මහ ගොඩක්, එකට වේගෙන් කැරකෙද්දී පේන්නෙ සුදු පාටට කියල මාලිකා දැනගෙන හිටිය.

 

 

ලොකුවට බොරු කීමේ අන්තර්ජාල කලාව

pinocchio-970x545

“සයිබොරුකාරයා” යන නම ගම්වල යෙදෙන්නේ ලොකුවටම බොරු කියන්නන් උදෙසා ය. සයිබොරුකාරයන් ට ඕනෑ තරම් බොරු කිවිය හැක. ඇතැම් බොරු බොරු ම බව අසන්නන් ඇස් පනාපිට ඔප්පු වෙද්දී ම, බොරුවේ ඉතිරි ටිකත් දෙසාබෑම සයිබොරුකාරයාට නොකළ හැක්කක් නොවේ.”සයිබොරුකාරයන්ගේ” සයිබොරුවලට අහුවෙන්නන් ද මේ කියන්නේ මහා බොරුවක් බව ඇතැම්විට මුල සිටම දැන සිටිති. එහෙත්, ඔවුන්ටද, “අහුවෙන්නට හිතෙන තරමට ම” රසවත්ව මේ බොරුව ගෙනයාමට “සයිබොරුකාරයන් ” නිර්මාණශිලිය.

බොරුව ලොව ඕනෑම තැනකට පොදු වන්නාක්  ම, සයිබරයටත් බොරුව පොදු ය. ලොව අස්සක් මුල්ලක් නෑර අන්තර්ජාලය ව්‍යාප්ත වීමත් සමඟ, මේ “සයිබොරුවනුත්” ජාලගත වූහ. දත්ත සඳහා වැයවන සුළු මුදලට නො  සරිලන තරමේ මාහා පරිමාන බොරු, උපරිම නිර්මානශිලිත්වයකින් ද යුක්තව සමාජ ගත කිරීමට ඇත්තටම මහන්සිවන මේ පිරිස නිසා, දයිනිකව ඇන්දෙන්නන් ගේ ගණන සුළුපටු නොවේ. කොපමණ විචාරශීලි අයෙකුට වුවද සම්පුර්ණයෙන්ම ගැලවී සිටිය නොහැකි තරමට, මේ ජාලගත බොරුකාරයන් සුක්ෂම ය. ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයන් අලලා ව්‍යාජ පුවත් නිර්මාණය කිරීම, රටේ කතාබහට ලක්වන පුවතක ආන්දෝලනාත්මක නැම්මක්, ප්‍රධාන ධාරාවේ සිදුවීමක අප්‍රධාන කොටසක් ඉලක්ක කොටගෙන නිර්මාණශීලි මෙන්ම ඇදහිය හැකි මට්ටමේ සාක්ෂි ද සහිත කතාන්දරයක් සම්පාදනය කිරීම සයිබර් බොරු අතර ඉතාමත් සුලභ ය.

සයිබර් බොරු කීම ද කලාවකි. රස්සාවකි. ඇතැම් ආයතන නිල නාමයක් රහිත, එහෙත් වැටුප් සහිත තනතුරක් ලෙස ට සයිබර් බොරුකාරයන් සේවයේ යොදවති. ඒ වැඩිමනක් ම, තමන් හා තරඟ  වදින ආයතනවලට “හොඳ තරඟයක්” දීමේ අරමුණින්, එකී තරඟකාරී ආයතනවල විශ්වසනීයත්වයට හානි කිරීමේ අරමුණ ඉටුකරගැනීම සඳහා ය. තවත් ආයතන මේ සයිබර් බොරු උපයෝගී කරගන්නේ උපරිම නිර්මාශිලිත්වය සහිත ව, වැඩි පාරිභෝගිකයන්  පිරිසකගේ අවධානය දිනාගැනීම උදෙසා ය. එමෙන් ම ආකර්ශනීය තේමාවකින් යුතු වීඩියෝවක් හෝ පුවතක් ඇති බවට අඟවා, නරඹන්නන් ඒ ඒ වෙබ් අඩවියේ ඇති වෙළඳ දැන්වීම කෙරෙහි යොමු කිරීම මේ එක් ආකාරයක “සයිබර් බොරු”වකි.ෆේස්බුක් වැනි සමාජ වෙබ් අඩවි උපයෝගී කරගෙන ඔවුහු මේ “හානි රහිත – වාසි  සහිත” බොරු පතුරවති.
පහත දැක්වෙන උදාහරණය සලකන්න.
” මේ දැන්වීම ඔබේ ෆේස්බුක් ගිණුමේ හුවමාරු කර වටිනා ජංගම දුරකතනයක් දිනාගන්න. ඔබ කළ යුත්තේ ඔබට ජංගම දුරකථනය අවශ්‍ය වර්ණය අපවෙත දන්වා එවීම පමණයි.”
මේ ආකාර  දැන්වීම් සමාජ ජාල පරිහරණය කරන ඔබ කොතෙකුත් දැක ඇතුවාට සැක නැත.ඇතැම්විට ඔබේ සමාජ ජාල පිටු හරහා මිතුරන් අතර විසිරුවා හරිනවා ද විය හැක.එයින් ඇතැම් දැන්වීම් සත්‍ය ඒවාද විය හැක. එහෙත් ඒ ආකාරයෙන් පලවන දැන්වීම්වලින් සත්‍යවශයෙන් ම පොරොන්දු ඉටු වී ඇති බව පෙනී යන්නේ අවස්ථා කොතරම් ප්‍රමාණයක ද?

ආයතනිකව පඩි ලබන සයිබර් බොරු කාරයන්ට අමතරව, සයිබරයේ “සයිබොරු” පැතිරවීම ස්වයං රැකියාව කරගත් පිරිසක් ද සිටිති.
අසාධ්‍ය රෝගියෙකු වෙනුවෙන්  හෝ යම් කිසි සමාජමය යහ ක්‍රියාවක් උදෙසා අරමුදලක් රැස්කරන මුවාවෙන් හෝ, කොටස් වෙළඳපොල ගනුදෙනුවක්, ව්‍යාපාර හවුලක් මෙන්ම නිත්‍යානුකුල නොවන පිරමිඩ ව්‍යාපෘතිවලට ඔබ හවුල්කරගෙන ලාභාංශ ලබාදෙන මුවාවෙන් මුදල් රැස්කිරීම මගින් දිනකට ඉලක්කම් හතරේ ආදායම් උපයන පිරිස් නැතුවා නොවේ. මෙම සයිබර් හොරුන් නිසා, සද් චේතනා පෙරදැරිව ඉදිරිපත්වන පුද්ගලයන්ගේ සද් ආධාර, නොලැබිය යුත්තන් අතට පත්වනවාක් මෙන් ම, සැබෑ අරමුණු උදෙසා සයිබර් පිහිට පතන්නන් ගේ අරමුණු අසාර්ථක වීමේ ඉඩකඩක් ද පවතී.

එමෙන් ම පුරුද්දට බොරු කියන්නනුත් ජාලගතව සිටිති. ඔවුන්ට බොරුව හරහා මුදල් ඉපයීමේ, ආයතනයකට සේවය කිරීමේ අරමුණකින් තොරව, බොරුවක් පතුරවා ඊට ලැබෙන “හිට්ස්” ගණන් කිරීමේ මනොභාවයෙන් යුතු පිරිස මේ ගණයට වැටෙති. ප්‍රකට පුද්ගලයෙකු මියගිය බවට පුවත් පල කිරීම මේ අතරින් විශේෂිත ය. පසුගිය කාලයේ සිදුවූ මේ සිදුවීම සලකා බලන්න.

කාලයක් අතිශය ජනප්‍රියත්වයට පත් ගායකයකුගේ බරපතල අසනීප තත්වයක් පිලිබඳ පුවතක් දනන් තුඩ තුඩ පැතිර යන මොහොතක, ඔහුට පිහිටවීම සඳහා අන්තර්ජාලය ද ඇතුළුව එකී මෙකී නොකී මාධ්‍ය හරහා අරමුදල් තර කෙරෙන මොහොතක, එම ගායකයා මියගිය බවට පුවතක් ෆේස්බුක් සමාජ අඩවියේ පළ විය.
රසිකයෝ කැළඹුණහ. පුවත පළ වී හොරාවකුදු ඉක්මයන්නට මත්තෙන්, දහසකට අධික පිරිසක් එය නරඹා තිබුණි.
ෆේස්බුක් ගිණුම් තුන්සියයකට අධික සංක්‍යාවක එය හුවමාරු වී තිබුණි.
අන්තිමේදී එය සාවද්‍ය පුවතක් බව නිල වශයෙන් දැනුම් දීම සඳහා මාධ්‍ය සාකච්චාවක් පවා පැවැත්වීමට පෙර කී ගායකයාගේ හිතවතුනට සිදුවිය.

ලෝක සයිබර් අපරාධ වැළක්වීමේ ආයතනයට අනුව, සාම තත්පරයකට වරක්ම, සාවද්‍ය පුවත් 17.000 ක් අන්තර්ජාලයට මුදාහැරේ. සෑම අන්තර්ජාල භාවිත කරන්නන් පස් දෙනෙකුගෙන් එක අයෙකු ම, පැය විසිහතරක කාලය තුළ දෙවතාවකට වඩා, අන්තර්ජාලයේ ඇති අසත්‍ය පුවතක් නිසා නොමඟ යාමේ ඉඩක් පවතී.
සයිබරයේ “සයිබොරුකාරයෝ” ඒ තරමට ම සිටිති.

ඉතින් අපි සියල්ලෝම සයිබර් අවකාශය තුල පහසුවෙන් ම “ඇන්දෙමින්” සිටින්නෙමු. එමෙන් ම “අන්දන්නන්” ද කොයි මොහොතක හෝ “ඇඳගන්නා” බව සිහි තබා ගනිමු.

 

සඳිනි තෙන්නකෝන්

දිනමිණ – 2015 මැයි 09

ලොකුවට බොරු කීමේ අන්තර්ජාල කලාව

උස්වැටකෙයියාවේ සිට සකුරා නෙලීම හෙවත් අ’ධර්ම’ art of online criticism

cyber

ධර්මය අවශ්‍යය. එහෙත් ධර්මය අවශ්‍ය වන්නට නම්, ඊටත් වඩා අධර්මය අවශ්‍යය. ලියන්නන්ට මේ දෙකම අවශ්‍යය. එහෙත් මකන්නන්ට මේ කොයි එකත් එක ය.
ලියැවිල්ල ධර්මය ගැන නොවේ. ලියන්නන් සහ මකන්නන් ගැන ය.මකවන්නනට හිතවන්නන් ගැන ය.

වඩාත් නිවැරදිව කියතොත්, තමන්ට දිරවන්නේ නැති සියලු අදහස් මවකවන්නට හිතවන්නන් ගැන ය.

අපේ පහසුව තකා ඔවුන් ව “විවේචකයන්” යන පිළිගත් නමින් හඳුන්වමු.

දැන් ඉතින් විවේචකයන් සියල්ලන් මට එරෙහිව පිහි මුවහත් කරන අයුරු, තුවක්කු ලෝඩ් කරන අයුරු මට ඇසේ.

පොඩ්ඩක් “හෝව්!”

මේ කියන්නේ විවේචකයන්ගෙනුත් හැමෝම ගැන නොවේ. නිර්දය විවේචකයන් ගැනයි. නිර්දය විවේචකයන්ගෙනුත්, තෝරා ගත් අන්තවාදීන් පිරිසක් සහ ඔවුන්ගේ ග්‍රහණයට හසුවන සයිබර් ලියැවිලි ගැන යි.

නිස්කලංකයේ ඊළඟ පේළි කිහිපයත් කියවා බලන මෙන් දෙකට නැමී, දනින් වැටී බොහොමත් ම යටහත් පහත ව ඔබෙන් ඉල්ලා සිටිමි.(පේනවා නේද තියෙන බය?මේ අයට ඕනෑ අපි ඔන්න ඔය තත්වයේ ඉන්නවා දකින්ටයි.)

විවේචනය කිරීමද කලාවකි. Art එකකි.ලියවිල්ලක සාර්ථකත්වය රඳා පවතින්නේ ඇගයුම් මෙන්ම විවේචනත් තිබුණහොත් පමණි. ඉතා හොඳින් අග සිට මුලටම කියවා බලා සාධාරණ තීන්දුවක් දෙන, සාධාරණ පදනමක් මත සිට ලියවිල්ලේ ශුන්‍ය තැන් පෙන්වා දෙන සාධාරණ විවේචන මගින් කලින් ලියවිල්ලට වඩා හොඳ ලියවිල්ලක් ඊළඟ වතාවේ ලියවීමට මග පෑදෙයි.
එවැනි විවේචකයන්ට ජය වේවා!

තුවක්කු සහ පිහියා දැන් දැන් ලිහිල් වී යන සෙයක් දැනෙයි.

එහෙත් සමහර විවේචකයන් ඉන්නේ “විවේචනය” කරන්නටමයි. ! ඔවුන්ගේ විවේචන බොහොමයක් ම පාදක වෙන්නේ ඔවුන්ගේ පුද්ගලික මතවාදවලට එකඟ නොවීම අරභයා යි. රචකයා තමන් සමඟ ඇති පුද්ගලික කෝන්තර හෝ ගැහැණු පිරිමි බව මත පදනම්වයි.

මම ජාලගත ලියන්නෙක් මි. එනිසා මා හොඳින්ම දන්නේ අන්තර්ජාලගත ජංජාල ගැනයි.

විවේචනය කිරීමේ කලාව අන්තර්ජාලයේදී අන්තවාදීන් අතට පත් වූ විට බොහොම අධාර්මික සහ සාහසික වේශයක් ගනී.

අන්තර්ජාලයේ පලවන සියලුම ලියවිලිවලට විවේචකයෝ සිටිත්. ඒ සියල්ල අතර මේ කලින් කිවූ තාලේ කට්ටිය ද එමට ය. මේ අයගෙන් බොහොමයක් දෙනා “මොකක් හෝ කියන්නට ඕනෑ කමට” මොනවා හෝ කියති. බොහෝවිට මේ අන්තවාදී විවේචකයන්ට, ලිපියේ හෙඩිම හෝ මුල් වැකි කිහිපය කියවද්දී ම, විවේචන ලියන්නට අස්ස කුලප්පුවක් සෑදේ. එහෙමත් නැත්නම්, ඒ ලියවිල්ල හරහා පුද්ගලික කෝන්තර පිරිමසන්නට යති. ඉතින් ලියවිල්ලේ අන්තර්ගතයටත් ලියන්නාටත් දෙයියන්ගේ ම පිහිට ය.

සිතා බලන්න ; සකුරා මලක් පිළිබඳ ව සියයට සීයක් සාධාරණව, පැහැදිලිව කතා කිරීමට නම් ඔබ සකුරා පිපෙන සමයක ජපානයට ගොස් තිබිය යුතුමය. ඊට වඩා ටිකක් අඩුවෙන් හෝ සාධාරණ වෙන්න නම්, ඔබ පින්තුරයක හෝ සකුරා මලක් දැක තිබිය යුතු ය.ඒ ගැන කතා කිරීමට ප්‍රථම (ඉන්නේ උස්වැටකෙයියාවේ වුවත්), අඩුම තරමේ ජපානය පිලිබඳ ව අංශු මාත්‍රිකව වත් අදහසක් ඔළුවේ තබාගත යුතුය. එසේ නොවී, උස්වැටකෙයියාව මානසිකත්වයේ සිට සකුරා මලට බලටු මෑනීම කොයිතරම් දුරට සාර්ථක ද?

ජාලගත විවේචකයන් රචකයන් හඳුනා ගන්නේ එහෙමත් අවස්තාවක යි. ඒ නිසා, තමන් ට “නො දිරවන ” අදහසක් පල කළ පමණින්, රචකයා සොයා ගොස් බැන වැදීමේ අවස්තාව ඔවුනට අහිමි ය.අනෙක් අතට මොනවා කිව්වත් විවේචකයාට මුහුණට මුහුණ කතා කිරීමේ අවස්ථාවද රචකයාට හිමි නොවේ.
එනිසා කරන චෝදනා සහ පැහැදිලි කිරීම් සියල්ලම අන්තර්ජාල කතිකාවක ස්වරුපයෙන් ගලා යයි. බුද්ධිමත් සහ සාධාරණ විවේචකයන් සිටින අවස්තාවක ගොඩ නැගෙන බුද්ධිමය සංවාදය, කළින් කියූ අන්තවාදී විවේචකයෙකුගේ සම්ප්‍රාප්තියත් සමඟ, “යන්නේ කොහෙද මල්ලේ පොල් ” කතාවකින් අවසාන වේ.

මෙවැනි අන්තවාදී ආක්‍රමණයක් සිදුවූ සංවාදයක අවසාන කොමෙන්ටුව බොහෝ විට හිමිවන්නේත් අන්තවාදියාට මයි. මක්නිසාද යත්, බුද්ධිමය සංවාදයක නියැලීමේ අරමුණින් ලියවිල්ලට සම්බන්ධ වූ සියල්ලන්, අන්තවාදියාගේ පුහු තර්කවලට උත්තර බැඳීමෙන් වෙහෙසට පත්ව, නිශ්ශබ්ද වෙති. රචකයාත් ලියවිල්ල “මස්” කිරීමේ කර්තව්‍ය ඉවසා දරාගත නොහී නිශ්ශබ්දතාවයට මුලපුරයි.
පරවියන් එක්ක චෙස් අදින්නා තේරුම් ගත යුතු යමක් තිබේ. ඒ තමන් කොපමණ දක්ෂ චෙස් අදින්නෙකු ,පරෙවියා චෙස් ඉත්තන් විසුරුවා, ලෑල්ල මත වසුරු හෙළා, ඉනිදු නො නැවතී, තමන් දිනුවාක් මෙන් චෙස් ලෑල්ල මත උඩඟු ලීලාවෙන් ඇවිද යන බවයි.

ඇතැම් විට, සමහර රචකයෝ මෙන් ම, සමහර සාධාරණ විවේචකයෝත්, අන්තවාදියා ඉල්ලා අස්වන තුරුම නිහඬ වීම ප්‍රතික්ෂේප කරති.එවැනි අවස්තාවක ඇතැම් අන්තවාදීන් කට පියා ගත්තත්, සමහරක් මේ සියල්ල පුද්ගලික කෝන්තර කර ගනිති. රචකයා ගේ නමට එල්ලවන පුද්ගලික මඩ සහ සමාජ වෙබ් අඩවි ඔස්සේ සයිබර් හිංසනය දක්වාමත් මේ තත්වය වර්ධනය විය හැකිය.ඉතින් රචකයා අසරණය. උත්තර බැඳීම පිණිස කිසිදාක මුහුණට මුහුණ හමු නොවන අසාධාරණ, අහක යන උණ්ඩයක්, සයිබරයට මුදා හැරි නිදහස් අදහසක් ඔස්සේ රචකයාට එල්ල වී තිබේ.
අනෙක් අතට රචකයා බිමට ම වට්ටවා, එකී “තමන්ට නො දිරවන ” ලියවිල්ල සයිබරයෙන් ගලවා දැමීමට නොහැකි වූ වික්ශෝපය නිසා මේ අන්තවාදීහු පිඩා විඳිති.

දෙපක්ෂයම විඳවති.ලෝකයා එය දකින්නේ නැත.

මේ තත්වය කළු කලිසමක සුළුදිය පහවිමකට මම සමාන කරන්නෙමි. කලිසම කළු පැහැ නිසා, ලෝකයා තෙත පැල්ලම නොදැක්කත්, එය හැඳ සිටින්නා හට දැනෙන හැඟීම පිළිබඳව සිතා බලන්න.

Covers – “කවර ” පිලිබඳ කවර කතා ද?

music

Cover යනු පිට කවරයයි. යමක් වෙනුවෙන් යොදා ඇති ආවරණයයි.. පොතක, කැසට් හෝ සංයුක්ත තැටියක මෙන් ම තෑග්ගක් ඔතා ඇති කොළයත් කවරයයි.
අන්තර්ජාලයේත් “කවර” වර්ගයක් තිබේ. ඒ කවර මේ කලින් කි කිසිදු කවර වර්ගයකටත් අයත් නොවේ. ඒ කවරවලට වඩා මේ කවරවල ඇති වෙනස කවරක් ද යත්, මේ කවර කනට ඇසෙන, ඇසට පෙනෙන සහ හිතට දැනෙන ඒවා වීම ය.මේ කතා කරන්නට යන්නේ අන්න ඒ කවර ගැනයි.

අන්තර්ජාලයේ ඇති Covers යනු,  යම් කිසි ගීතයක්, ජනප්‍රිය නොවන පුද්ගලයෙකු විසින් ඒ අයුරින් ම හෝ, තමන්ට අනන්‍ය හැඩතල එකතු කරමින්, වාණිජ පරමාර්ථයන්ගෙන් තොරව ගායනා කර පටිගත කිරීමයි. වත්මන් අන්තර්ජාලා භාවිතාකරුවන් අතර ඇති ඉතා ජනප්‍රිය රසාස්වාදන අංගයක් ලෙසට හැඳින් විය හැකි මෙම ගී කවර, අපේ රටට ආවේ කවදා කෙලෙස කවර ආකාරයකින්ද යන්න පිළිබඳව විදිමත් සොයා බැලීමක් මා දන්නා තරමින් නම් මෙතෙක් සිදු කර නැත. නමුත්,  කවර් කලාව ශ්‍රී ලංකාවේ  ජනප්‍රිය වන්නට ඇත්තේ, චීනයේ නිෂ්පාදිත ජංගම දුරකථන ලංකාවේ අස්සක් මුල්ලක් නෑර ව්‍යාප්ත වීමත් සමඟ ය යයි අනුමාන කල හැක.
කැමරා, අන්තර්ජාල වැනි බොහෝ පහසුකම් බහුතර ජනතාවට, බැංකු නොකඩා පාවිච්චි කරන්නට  අවස්තාව ලැබුනේ චීන ජංගම දුරකථන මගිනි. ඒවායේ ගුණාත්මක බව කෙසේවෙතත්, අති බහුතරයකට අත පොවන මානයේ වූ මිලගණන් එයට හේතු විය.නාන කාමරයේ දොර වසාගනිමත් සමඟ ඇතිවන  පුද්ගලිකත්ව හැඟීම සහ නිදහස සමඟ බොහෝ දෙනා  bathroom singers ලා  බවට පත් වේ. අමරදේවයන්ගේ සිට ශකිරා සක්වා ඕනෑම අයෙකුගේ ගීතයක් සමුද්‍ර ඝෝෂ විරිතෙන්  එලියට දැමීම අභිබවා ගොස්, සංගීතය ගැන හැඟීමක පිහිටන  ගැන හැඟීමක පිහිටන ඇතැමෙකු මේ කැමරා සහ අන්තර්ජාල පහසුකම ඔස්සේ නාන කාමර දොරෙන් පිටතට ත් ගායකයා ගෙන ඒමට සමත් වූ හ.

කවර අප රට තුළ රැල්ලක් වන්නේ තාක්ෂණික භාවිතය සුලභ වීම මෙන් ම තවත් මානුෂීය කාරණා මත පදනම් ව ය.
Original ගීත බොහොමයක් ඇත්තේ, ගායකයෙකු වීමට ආශාව ඇති  මධ්‍යම පාන්තික තරුණ පරපුරේ  හීනවලට තරමක් දුරිනි .ඒ ප්‍රාග්ධනය සපයාගැනීමේ අපහසුව මතය.ඒ හේතුවෙන් ගායකයෙක් වීමේ පහසුම මග ලෙසට කවර  තෝරාගැනීමට  බොහොමයක් තරුණ පිරිස් පෙළඹෙති.   අනෙක් කාරණය වන්නේ , ශබ්ධාගාරයක නියමිත තත්ත්ව වලට අනුකුලව කරපු සිංදුවකට එහා ගිය  homely ගතියක් හෙවත් සාමාන්‍ය ජනතාව අතර මුසු වීමේ හැඟීමක් ඇති කිරීමේ හැකියාව කවරවල තිබීම ය. කොළඹ මිදුල් කඩක වවන ගෝවා ගෙඩිය, නුවර එළියේ ගෝව ගෙඩිය තරම් සරුවට නො වැඩුනත්, නිවෙස් හිමියාට  එය නුවර එළියේ වැවී කඩ පොළකින් මිලටගත් ගෝවා ගෙඩියට වඩා වැඩි වටිනා කමක් දැනෙන “මගේ කම සහ අපේ කම” ම කවරවල ඇති ඒ ” මගේ කමට  සහ අපේ කමට” සමාන ය.

එලෙසින් ම විනෝද චාරිකාවක,  මධු  පාන සාදයක ගැයෙන ගීත බොහෝ විට  සමීප වෙන්නේ originalවලට වඩා මේ කියන කවරවලට ය. ඒ මතකයන් සමඟ බැඳෙන හැඟීම් යලි යලිත් පුනරාවර්ජනය කරන බැවින් ම කවර සාමාන්‍ය සමාජයේ පැතිර යාමට වක්‍රාකාර හේතුවක් වූවා වන්නටද  පුළුවන. එලෙසින් ම ලැබෙන ජනප්‍රියත්වය නිසා ම,  හොඳ කැමරා, නියම ශබ්ද උපකරණ ආදිය උපයෝගී කරගනිමින්, වැඩි වෙහෙසක් යොදා නිර්මාණය කළ ගුණාත්මක කවර බිහිවන්නට දිරි ලැබෙනවා වන්නටද පුළුවන.

බහුතරයක් ශ්‍රී ලාංකික කවරවලට ඇති එක් සාධාරණ චෝදනාවක් වන්නේ ගුණාත්මක භාවය අඩු වීම නිසා,  “නිසි රස ” නැසී යාම ය.අපේ රටේ අති දක්ෂ බොහොමයක් කවර් කරුවන් ගේ ලොකුම උපකරණ  i-දුරකථනය සහ සංගීත භාණ්ඩ එකකට හෝ දෙකකට සිමා වී තිබේ. ඒ නිසා, ඔවුන්ගේ දක්ෂතාවයේ තරමට ම රසයක් අවසන් ප්‍රතිපලය තුල නැති වෙන්නට ඇති ඉඩකඩ වැඩි ය. ඉතින් නැවතත් අර මධ්‍යම පාන්තික හීනවලට දුර ඇති ප්‍රාග්ධන කතාවම ය. නමුත් මෑත කාලීන තාක්ෂණ  විපර්යාසත් සමඟ දැන් දැන්, පෙරට වඩා හොඳ දේශීය කවර  බොහොමයක්  අසන්නට ලැබේ.

පිට රටවල කවරයක් සඳහා original ගීතයකට දරන  වෙහෙසම දැරෙන අවස්ථා ස්ලභ ය.  ඒ නිසා  ඇතැම්විට original ගීත තරමට ම ඒ කවර  ජනප්‍රිය වේ. ඒ නිසා ම සමහර කවර , original ගීත අභිබවා යාමටද සමත් වේ.

අති බහුල ජනප්‍රියත්වය නිසා ම, ලංකාවේ සයිබර් සාහිත්‍යටත් cover ගීත කලාවටත් දැන් අත් වී ඇත්තේ සුපිරි තරු තරඟවලට අත් වූ  ඉරණම යි. නිර්මාණකරුවන් ට සාපේක්ෂව ප්‍රේක්ෂක ප්‍රමාණයේ ඇති අඩු වීමයි. එවැනි විටෙක බහුලවම දැකිය හැකි තත්වය වන්නේ, ගුණාත්මක බව අභිබවා ප්‍රමාණය ඉහළ යාමයි. ඒ නිසා කලක් යද්දී “ඉල්ලුම “ඇති යයි සිතන දේ සෙවුම් යන්ත්‍රවල මුලටම පැමිණේ. ඒ නිසා, ඇතැම් ගුණාත්මක කවර කවර අතක සැඟවී ඇත්දැයි සොයාගැනීම කවරාකාරයකින්වත් කල නො හැකි තත්වයට පත් වේ.

කවර යනු මහ කලාවකින් බිහි වූ අතුරු කලාවකි. . කවර නිර්මාණකරුවන්ට ද ඉදිරියට ඒම සඳහා ඇති-හැකි අයගේ අත-හිත ඕනෑ කර තිබේ. ඒ ගායකයන් වී,  ගීත ලොවේ පොත පෙරලන්නට පමණක් ම නොවේ. ගී පොතේ පිට කවර ද නො නැසී පවත්වාගෙන යාමට ය.