Tag Archives: කලා

ලොලිටාගෙන් නොමිදුණු සූ

 0

ආන්දෝලනාත්මක සාහිත්‍ය කෘතියක්

1955 දී සාහිත්‍යධර ව්ලැදිමීර් නබකෝව් විසින් ලියන ලද ලොලිටා, සාහිත්‍ය ලෝකයේ හැඳින්වෙන්නේ ස්ත්‍රියක කෙරෙහි වූ පිරිමි ආශාව පරිපූර්ණවම විස්තර කළ සාහිත්‍ය කෘතිය ලෙසයි.

නව යොවුන් වියේ දී පෙමින් බැඳී සිටි දැරිය නො කල්හි මරණයට පත්වීමෙන් පසුව, ඇගේ වියපත් නොවන මතකය සමඟ වියපත් වන ගුරුවරයා හම්බර්ට්, රැකියාවේ අවශ්‍යතාව මත වෙනත් ප්‍රදේශයකට මාරු වන්නේ ය. ඔහු නවාතැන් ගැනීමට යන නිවස ගින්නකින් වැනසී ඇති බව ඔහු දැනගන්නේ එහි ගිය පසු ය. ඉන් පසුව ඔහුට නවාතැන් ලැබෙන්නේ හේස් වැන්දඹුව සහ ඇගේ දහතුන් හැවිරිදි දියණිය ඩොලරස් ජීවත්වන නිවසේ ය. නොනවත්වා කතාකරන ‘වාත’ ගැහැනියක් ලෙසට හැඳින්වෙන හේස් නිවස ඔහුට එතරම් රුචි නොවේ. එහෙත් එක තත්පර ගණනකින් ඒ නො කැමැත්ත, ඔහුගේ පැවැත්මේ ආශාව බවට පත්වන්නේ හේස් දියණිය ඩොලරස්ව දැකීමත් සමඟය.

සිය  යොවුන් වියේදී දිවියෙන් ගිළිහුණු පෙම්වතියගේ ස්වභාවය සිහිගන්වන පෙනුමෙන් යුතු, ලොලීටා ලෙස කෙටි නමින් හඳුන්වන ඩොලරස්, හම්බර්ට් ගේ ආශාවේ ගොදුර වන්නී ය.

සුලින් ලයන් – දාහතර හැවිරිදි ලොලිටා

මෙම කෘතිය මුල්වරට සිනමාවට නැගෙන්නේ 1962 වසරේදී, ස්ටැන්ලි කුර්බික්ගේ අධ්‍යක්ෂණයෙනි. එහි ලොලීටා වීම සඳහා ඔහු තෝරාගන්නේ එවකට දහ හතර වැනි වියේ පසුවූ  සුලින් ලයන් ව ය. නවකතාව කියවා තිබූ සහ කුබ්රික්ගේ චිත්‍රපට නරඹා තිබූ සූ ගේ මව, එවකට රූපවාහිනියේ ඉතා කුඩා පෙනිසිටීම් කරමින් සිටි තම දියණියට ඒ වෙනුවෙන් අවසර දෙන්නීය. අතිශය ආන්දෝලනාත්මක සහ අපචාරකාරී ලෙස හැඳින්වුණු පොතක චරිතයක් නිරූපණයට තම දියණිය ‘විකිණූ’ බවට මුල්ම ගල්පහර එකල සමාජයෙන් වදින්නේ සුලින්ගේ මවට ය.

නවකතාවේ ඩොලරස්, දොළොස් හැවිරිදි දැරියකි. ඒ පරිද්දෙන්ම 12 හැවිරිදි දැරියක් මේ වෙනුවෙන් යොදාගැනීමට අධ්‍යක්ෂකවරයාට වුවමනා වුවත් හොලිවුඩයේ නීති නිසා එයට අවස්ථාව ලැබුණේ නැත. රූපවාහිනී කැමරාව හොඳින් පුරුදු සුලින් ඉතාමත් දක්ෂ සහ නිරවද්‍ය ලෙස, ‘ලෝලිටා’ වෙනුවෙන් සිය රංගන දායකත්වය ලබා දුන්නා ය.

චිත්‍රපටය සඳහා සූ විසින් ගීත දෙකක්ද ගායනා කළා ය.

සුලින්ට ‘ලෝලිටා‘ තහනම් වෙයි

චිත්‍රපටය ඉන් වසරකට පසුව, එනම් 1963 වසරේදී තිරගත වූවත්, සූ ට තමන් ප්‍රධාන චරිතය රඟපෑ චිත්‍රපටය නැරඹීමට අවස්තාව නො ලැබෙන්නේ එය වැඩිහිටියන්ට පමණයි ලේබලය යටතේ ප්‍රදර්ශනය වූ හෙයිනි.  එවකට පහළොස් හැවිරිදි වියේ පසුවූ ඇයට සිනමා ශාලවට පිවිසීමට ඉඩ නො ලැබෙන්නේ වයස් සීමාව හරස් වීමෙනි.  චිත්‍රපටය මහජනයා අතර විශාල ආන්දෝලනයක් ඇතිකළ අතර, මහජනයාගෙන් අධ්‍යක්ෂ ස්ටැන්ලි කුබ්රික්ටද, සූගේ මවටද ළමා අපහරණ චෝදනා එල්ල වන්නට විය.

එමෙන්ම දැරියකගේ යට ඇඳුම සහ කලවාවල ස්වරූපය දැක්වෙනසේ ‘ලොලිපොප්’ රස කැවිල්ලක් දැක්වෙන චිත්‍රපට පෝස්ටරයටද ඉතා බරපතල විවේචන එල්ල වන්නට විය. එම පෝස්ටර මහජනයා ගැවසෙන ස්ථානවලින් ඉවත් කිරීමටද ඇතැම්හු පෙළඹුණහ.

 ඒ වසරේ ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මාන උළෙලේදී,  “බලාපොරොත්තු තැබිය හැකි නවක රංගන ශිල්පිනිය” සම්මානය හිමි වන්නේ සූ ට ය. සම්මාන උළෙලවල් පහකදී සම්මාන නමයකට යෝජනා වූ ලොලීටා චිත්‍රපටය දිනූ එකම සම්මානයද මෙය ය.

අපහරණය කොතැනද?

ලොලීටා හි රඟපා දෙවසරකින් ඈ The Night of the Iguana චිත්‍රපටයේ රඟපෑවා ය. එහිදීද ඈට ලැබුණේ පූජකයෙකුගේ අපහරණයට ලක්වන චරිතයකි. එය නැරඹීම සඳහා සිනමාහලට ඇතුළුවීමට ඇයට අවසර ලැබේ.

ලෝලිටා චිත්‍රපටය ප්‍රදර්ශනයෙන්ද, සම්මානය දිනා ගැනීමෙන්ද වසරකට පසුව, සූ රුපවාහිනී සාකච්ඡාවකට එක්වන්නී ය. එවකට තිබුණේද රඟපෑමෙන් නිළියන් මනින ලෝකයකි. වැඩිමහල් මිනිසෙකුගේ ලිංගික උද්දීපනය ලෙස රංගනයේ නියැලී, දහසකුත් අපවාදයන්ට මුහුණ දුන් සූ, කැළඹුණු යව්වනියක් ලෙස නොව අත්දැකීම් බහුල නිළියක ලෙස නිවේදකයාගේ ප්‍රශ්නවලට මුහුණ දෙන්නීය. “එය රඟපෑමක් පමණයි.. එයින් කෙනෙකුව මනින එක මෝඩකමක්..” දහසය හැවිරිදි සූ පවසන්නීය. නව යොවුන් නිළියගෙන් ‘වැරදි වචනයක්’ ගැනීමට නිවේදකයා ඉමහත් උත්සහයක් දැරුවද, එය සාර්ථක වන්නේ නැත. ‘පරිණත’ යොවුන් නිළිය ඉතාම සුහුරු ලෙස සාකච්ඡාව ජයගන්නී ය.

 “මිනිසුන් මා නැති තැනදී මාව හැඳින්වූනේ නාකි මිනිසාගේ කලිසම අස්සට රිංගූ නොවැඩුණු ගැහැනිය ලෙසටයි”. වසර ගණනකට පසු සූ සිය මිතුරන් සමඟ පවසා තිබුණි. ” වැඩිමහල් මිනිසෙකුගේ ලිංගික ගොදුරක් වන දැරියකගේ චරිතය රඟපෑම නිසා මා සැබෑවට අපහරණය වූයේ නැහැ. එහෙත් තිරයෙන් පිටත සිටි මිනිසුන් මගේ පියොවුරු සහ තට්ටම් ගැන තලු මරමින් කළ විස්තර ඇසූ විට මට වමනය යන තරමේ අප්‍රියජනක හැඟීමක් ඇතිවුණා. බසයක යනවිට පවා මගේ දෙපා ගැන මිනිසුන් රහසින් කොඳුරනු මට ඇසුණා.”.

ලොලිටා අධ්‍යක්ෂක ස්ටැන්ලි කුර්බික් පවා ඇයව හඳුන්වා දුන්නේ ‘නියම ළමා කාමිනිය’ යන යෙදුමෙනි.

“මම The Night of the Iguana නැරඹීමට සිනමාහලට අතුලුවනවිට ‘ලොලීටා..ලොලීටා.. ඔහ් ඒ ඇය..’ වැනි හඬවල් පැතිර ගියා. ලොලිටාගෙන් මිදීමට ඔවුන් කිසි විටෙකවත් මට ඉඩ නොදෙන බව  වැටහුණා.. ” සූ පවසා තිබුණි. 

ලොලිටාගෙන් වැසුණු සු

ලොලීටා රංගනයෙන් පසුව සුලි, තවත් චිත්‍රපට එකොළහක රඟපෑවා ය. ලොලිටා සමඟ දොළහකි. 

එහෙත් ඒ කිසිවකට අවැසි අවධානය ලැබුණේ නැත. ඈ ‘ලොලිටා’ගෙන් වැසී තිබුණා ය. ඈ ලොලිටා ලෙස විනා කිසි දිනෙක, “හොඳ” හෝ “දක්ෂ” නිළියක් ලෙස හැඳින්වූයේ නැත.

සුලි, 1946 ජූලි 10 ඉපදී, ළමා වියේදීම රූපවාහිනියටත්, කුබ්‍රික් වැනි සිනමා දැවැන්තයෙකුගේ සිනමාපටයකින් සිනමාවට පිවිස, 1962 සිට 1980 දක්වා සිනමාවේ ගමනක යෙදුණත් සුලි, ලෝකයා හඳුණා ගත්තේ ලොලිටාව ලෙසටය.

ඇයට 2019 දෙසැම්බරයේ 26 වැනිදා, 73 හැවිරිදි වියේදී මියයන තෙක්ම ලොලීටාගෙන් මිදීමට හැකි වූයේද නැත. ඈ මියගිය පසුවද මාධ්‍යවල පළවූයේ කුබ්රික්ගේ “ලොලීටා තරුව මිය යයි” ලෙස විනා, හොලිවුඩ් නිළි සුලින් ලයන් මියයයි ලෙස නොවේ.