Tag Archives: flyers

ලොලිටාගෙන් නොමිදුණු සූ

 0

ආන්දෝලනාත්මක සාහිත්‍ය කෘතියක්

1955 දී සාහිත්‍යධර ව්ලැදිමීර් නබකෝව් විසින් ලියන ලද ලොලිටා, සාහිත්‍ය ලෝකයේ හැඳින්වෙන්නේ ස්ත්‍රියක කෙරෙහි වූ පිරිමි ආශාව පරිපූර්ණවම විස්තර කළ සාහිත්‍ය කෘතිය ලෙසයි.

නව යොවුන් වියේ දී පෙමින් බැඳී සිටි දැරිය නො කල්හි මරණයට පත්වීමෙන් පසුව, ඇගේ වියපත් නොවන මතකය සමඟ වියපත් වන ගුරුවරයා හම්බර්ට්, රැකියාවේ අවශ්‍යතාව මත වෙනත් ප්‍රදේශයකට මාරු වන්නේ ය. ඔහු නවාතැන් ගැනීමට යන නිවස ගින්නකින් වැනසී ඇති බව ඔහු දැනගන්නේ එහි ගිය පසු ය. ඉන් පසුව ඔහුට නවාතැන් ලැබෙන්නේ හේස් වැන්දඹුව සහ ඇගේ දහතුන් හැවිරිදි දියණිය ඩොලරස් ජීවත්වන නිවසේ ය. නොනවත්වා කතාකරන ‘වාත’ ගැහැනියක් ලෙසට හැඳින්වෙන හේස් නිවස ඔහුට එතරම් රුචි නොවේ. එහෙත් එක තත්පර ගණනකින් ඒ නො කැමැත්ත, ඔහුගේ පැවැත්මේ ආශාව බවට පත්වන්නේ හේස් දියණිය ඩොලරස්ව දැකීමත් සමඟය.

සිය  යොවුන් වියේදී දිවියෙන් ගිළිහුණු පෙම්වතියගේ ස්වභාවය සිහිගන්වන පෙනුමෙන් යුතු, ලොලීටා ලෙස කෙටි නමින් හඳුන්වන ඩොලරස්, හම්බර්ට් ගේ ආශාවේ ගොදුර වන්නී ය.

සුලින් ලයන් – දාහතර හැවිරිදි ලොලිටා

මෙම කෘතිය මුල්වරට සිනමාවට නැගෙන්නේ 1962 වසරේදී, ස්ටැන්ලි කුර්බික්ගේ අධ්‍යක්ෂණයෙනි. එහි ලොලීටා වීම සඳහා ඔහු තෝරාගන්නේ එවකට දහ හතර වැනි වියේ පසුවූ  සුලින් ලයන් ව ය. නවකතාව කියවා තිබූ සහ කුබ්රික්ගේ චිත්‍රපට නරඹා තිබූ සූ ගේ මව, එවකට රූපවාහිනියේ ඉතා කුඩා පෙනිසිටීම් කරමින් සිටි තම දියණියට ඒ වෙනුවෙන් අවසර දෙන්නීය. අතිශය ආන්දෝලනාත්මක සහ අපචාරකාරී ලෙස හැඳින්වුණු පොතක චරිතයක් නිරූපණයට තම දියණිය ‘විකිණූ’ බවට මුල්ම ගල්පහර එකල සමාජයෙන් වදින්නේ සුලින්ගේ මවට ය.

නවකතාවේ ඩොලරස්, දොළොස් හැවිරිදි දැරියකි. ඒ පරිද්දෙන්ම 12 හැවිරිදි දැරියක් මේ වෙනුවෙන් යොදාගැනීමට අධ්‍යක්ෂකවරයාට වුවමනා වුවත් හොලිවුඩයේ නීති නිසා එයට අවස්ථාව ලැබුණේ නැත. රූපවාහිනී කැමරාව හොඳින් පුරුදු සුලින් ඉතාමත් දක්ෂ සහ නිරවද්‍ය ලෙස, ‘ලෝලිටා’ වෙනුවෙන් සිය රංගන දායකත්වය ලබා දුන්නා ය.

චිත්‍රපටය සඳහා සූ විසින් ගීත දෙකක්ද ගායනා කළා ය.

සුලින්ට ‘ලෝලිටා‘ තහනම් වෙයි

චිත්‍රපටය ඉන් වසරකට පසුව, එනම් 1963 වසරේදී තිරගත වූවත්, සූ ට තමන් ප්‍රධාන චරිතය රඟපෑ චිත්‍රපටය නැරඹීමට අවස්තාව නො ලැබෙන්නේ එය වැඩිහිටියන්ට පමණයි ලේබලය යටතේ ප්‍රදර්ශනය වූ හෙයිනි.  එවකට පහළොස් හැවිරිදි වියේ පසුවූ ඇයට සිනමා ශාලවට පිවිසීමට ඉඩ නො ලැබෙන්නේ වයස් සීමාව හරස් වීමෙනි.  චිත්‍රපටය මහජනයා අතර විශාල ආන්දෝලනයක් ඇතිකළ අතර, මහජනයාගෙන් අධ්‍යක්ෂ ස්ටැන්ලි කුබ්රික්ටද, සූගේ මවටද ළමා අපහරණ චෝදනා එල්ල වන්නට විය.

එමෙන්ම දැරියකගේ යට ඇඳුම සහ කලවාවල ස්වරූපය දැක්වෙනසේ ‘ලොලිපොප්’ රස කැවිල්ලක් දැක්වෙන චිත්‍රපට පෝස්ටරයටද ඉතා බරපතල විවේචන එල්ල වන්නට විය. එම පෝස්ටර මහජනයා ගැවසෙන ස්ථානවලින් ඉවත් කිරීමටද ඇතැම්හු පෙළඹුණහ.

 ඒ වසරේ ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මාන උළෙලේදී,  “බලාපොරොත්තු තැබිය හැකි නවක රංගන ශිල්පිනිය” සම්මානය හිමි වන්නේ සූ ට ය. සම්මාන උළෙලවල් පහකදී සම්මාන නමයකට යෝජනා වූ ලොලීටා චිත්‍රපටය දිනූ එකම සම්මානයද මෙය ය.

අපහරණය කොතැනද?

ලොලීටා හි රඟපා දෙවසරකින් ඈ The Night of the Iguana චිත්‍රපටයේ රඟපෑවා ය. එහිදීද ඈට ලැබුණේ පූජකයෙකුගේ අපහරණයට ලක්වන චරිතයකි. එය නැරඹීම සඳහා සිනමාහලට ඇතුළුවීමට ඇයට අවසර ලැබේ.

ලෝලිටා චිත්‍රපටය ප්‍රදර්ශනයෙන්ද, සම්මානය දිනා ගැනීමෙන්ද වසරකට පසුව, සූ රුපවාහිනී සාකච්ඡාවකට එක්වන්නී ය. එවකට තිබුණේද රඟපෑමෙන් නිළියන් මනින ලෝකයකි. වැඩිමහල් මිනිසෙකුගේ ලිංගික උද්දීපනය ලෙස රංගනයේ නියැලී, දහසකුත් අපවාදයන්ට මුහුණ දුන් සූ, කැළඹුණු යව්වනියක් ලෙස නොව අත්දැකීම් බහුල නිළියක ලෙස නිවේදකයාගේ ප්‍රශ්නවලට මුහුණ දෙන්නීය. “එය රඟපෑමක් පමණයි.. එයින් කෙනෙකුව මනින එක මෝඩකමක්..” දහසය හැවිරිදි සූ පවසන්නීය. නව යොවුන් නිළියගෙන් ‘වැරදි වචනයක්’ ගැනීමට නිවේදකයා ඉමහත් උත්සහයක් දැරුවද, එය සාර්ථක වන්නේ නැත. ‘පරිණත’ යොවුන් නිළිය ඉතාම සුහුරු ලෙස සාකච්ඡාව ජයගන්නී ය.

 “මිනිසුන් මා නැති තැනදී මාව හැඳින්වූනේ නාකි මිනිසාගේ කලිසම අස්සට රිංගූ නොවැඩුණු ගැහැනිය ලෙසටයි”. වසර ගණනකට පසු සූ සිය මිතුරන් සමඟ පවසා තිබුණි. ” වැඩිමහල් මිනිසෙකුගේ ලිංගික ගොදුරක් වන දැරියකගේ චරිතය රඟපෑම නිසා මා සැබෑවට අපහරණය වූයේ නැහැ. එහෙත් තිරයෙන් පිටත සිටි මිනිසුන් මගේ පියොවුරු සහ තට්ටම් ගැන තලු මරමින් කළ විස්තර ඇසූ විට මට වමනය යන තරමේ අප්‍රියජනක හැඟීමක් ඇතිවුණා. බසයක යනවිට පවා මගේ දෙපා ගැන මිනිසුන් රහසින් කොඳුරනු මට ඇසුණා.”.

ලොලිටා අධ්‍යක්ෂක ස්ටැන්ලි කුර්බික් පවා ඇයව හඳුන්වා දුන්නේ ‘නියම ළමා කාමිනිය’ යන යෙදුමෙනි.

“මම The Night of the Iguana නැරඹීමට සිනමාහලට අතුලුවනවිට ‘ලොලීටා..ලොලීටා.. ඔහ් ඒ ඇය..’ වැනි හඬවල් පැතිර ගියා. ලොලිටාගෙන් මිදීමට ඔවුන් කිසි විටෙකවත් මට ඉඩ නොදෙන බව  වැටහුණා.. ” සූ පවසා තිබුණි. 

ලොලිටාගෙන් වැසුණු සු

ලොලීටා රංගනයෙන් පසුව සුලි, තවත් චිත්‍රපට එකොළහක රඟපෑවා ය. ලොලිටා සමඟ දොළහකි. 

එහෙත් ඒ කිසිවකට අවැසි අවධානය ලැබුණේ නැත. ඈ ‘ලොලිටා’ගෙන් වැසී තිබුණා ය. ඈ ලොලිටා ලෙස විනා කිසි දිනෙක, “හොඳ” හෝ “දක්ෂ” නිළියක් ලෙස හැඳින්වූයේ නැත.

සුලි, 1946 ජූලි 10 ඉපදී, ළමා වියේදීම රූපවාහිනියටත්, කුබ්‍රික් වැනි සිනමා දැවැන්තයෙකුගේ සිනමාපටයකින් සිනමාවට පිවිස, 1962 සිට 1980 දක්වා සිනමාවේ ගමනක යෙදුණත් සුලි, ලෝකයා හඳුණා ගත්තේ ලොලිටාව ලෙසටය.

ඇයට 2019 දෙසැම්බරයේ 26 වැනිදා, 73 හැවිරිදි වියේදී මියයන තෙක්ම ලොලීටාගෙන් මිදීමට හැකි වූයේද නැත. ඈ මියගිය පසුවද මාධ්‍යවල පළවූයේ කුබ්රික්ගේ “ලොලීටා තරුව මිය යයි” ලෙස විනා, හොලිවුඩ් නිළි සුලින් ලයන් මියයයි ලෙස නොවේ.

පද්මිණී කුලරත්න ඝාතනය – නොවිසඳුණු සමුගැනීම

ගාලු කොටුවේ රැම්පාට් හෝටලය සංචාරක ආකර්ෂණය ඉතාම ඉහළින් දිනාගත් තැනක්. මේ හෝටලයේ පළවෙනි මහලේ කෙළවරේම කාමරයක, අද අපි මේ කියන කතාවේ ප්‍රධාන සිදුවීමට පාදක වනවා.

මේ සිදුවීම සිදුවන්නේ 1967 දී.

ඒ කාලයේ මේ ස්ථානය ගෙදරක්.  ගෙදර නම, සමුද්‍රසිරි.

පරම්පරා සල්ලිකාරයෝ

1505 දී ලංකාවට ආව පෘතුගීසීන් ගාලු නගරය ආශ්‍රිතව අලංකාර කොටුවක් නිර්මාණය කළා. ඉන් අනතුරුව ලංකාවට පැමිණි ලන්දේසීන් ගාලු කොටුව නවීකරණය කර එයට තවත් අංග එකතු කළා. 19 වන සියවසේ අවසානය වන විට ගාලු කොටුවේ ජීවත් වුණ බහුතරය ධනවත් සිංහල පවුල්.  මේ එක නිවසක, ඒ කාලයේ ප්‍රදේශයේ  ප්‍රසිද්ධ වෛද්‍යවරයෙකු වුණු කුලරත්නත්, ඔහුගේ බිරිඳ ලොරාත් ජීවත් වුණා.

මුහුදු තීරයට මුහුණලා, පැරණි ලන්දේසි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයට අනුව ඉදිකර තිබුණු එම දෙමහල් නිවසේ නම “සමුද්‍රසිරි”

ඩේමන් ගාමිණී කුලරත්න

කුලරත්න වෛද්‍යවරයාට සහ ඔහුගේ බිරිඳට ඩේමන් ගාමිණී කුලරත්න නමින් පුතෙක් සිටියා. ඉගනීමට ඉතාමත් දක්ෂ වුණු ඩේමන්, සිය පියා අනුව යමින්  වෛද්‍යවරයෙකු බවට පත් වුණා.

වෘත්තීය ජීවිතයේ මුල් අවධියේ දී කැකිරාව, අනුරාධපුරය වැනි ප්‍රදේශවල සේවය කළ ඩේමන් කුලරත්න වෛද්‍යවරයා පසුව සිය ගම් පළාත වුණු ගාල්ලට පැමිණියා. කොහොමත් මිල මුදල් තිබුණු පවුලකට අයත් ඩේමන්, ගාල්ලේ ජනතාව අතර ජනප්‍රියත්වයට පත්වීමත් සමඟ තව තවත් ධනවත් වුණා. 

ඔහුගේ අතිශය කාර්යබහුල ජීවිතය නිසා විවාහයට සුදුසු සහකාරියක් සොයාගැනීමට අවස්ථාවක් තිබුණේ නැහැ. තම පුත්‍රයාට – පවුලට ගැළපෙන තැනකින් කටයුත්තක් සෙවීම මව වූ ලෝරාට භාර වුණා. සිය මවට ඉතාම යටහත් සහ කීකරු පුතෙකු වූ ඩේමන්, මව ගෙනෙන ඕනෑම විවාහ යෝජනාවකට කැමැති බව දන්වා සිටියා.

ඩේමන්ට මනාලියක්

කළුතර විසූ ධනවතෙකු වුණු සී. ඊ. පෙරේරාට සිටි බාලම දියණිය වුණු සුසිලා පද්මිණී පෙරේරා, ඉතාම රූමත් තරුණියක්.  ශුද්ධ වූ පවුලේ කන්‍යාරාමයෙන් සහ කොළඹ බෞද්ධ කාන්තා විදුහලෙන් සිප් සතර හදාරා තිබූ ඇයව ඩේමන් ගාමිණී කුලරත්නට යෝජනා වෙනවා. ඒ අනුව1947 වසරේ සැප්තැම්බර් 28 වැනිදා ඩේමන් සහ පද්මිණී අතර විවාහය සිදු වුණා. විවාහ වුණු අවස්ථාවේ තරුණියගේ පියා දෑවැද්ද ලෙස රුපියල් 25000ක මුදලක්, කළුතරින් නිවාස 2ක්, ඇහැලියගොඩින් රබර් අක්කර 50ක්, සහ ඇඹිලිපිටියෙන් මැණික් ඉඩමක් මනාල පාර්ශවයට ලබා දුන් සඳහන්.

පළමු දරුවා ලැබෙන කාලය වනවිට ඔවුන් දෙදෙනා ඉතා ප්‍රීතිමත් සහ ප්‍රේමණීය යුවලක් ව සිටියා.

වෛද්‍ය කුලරත්න සිය පශ්චාත් උපාධිය සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා ඇමරිකාවට යන්නේ මේ අතරයි. සිය සැමියා ඇමරිකාව බලා ගිය නිසා පද්මිණී තම දරුවා ද රැගෙන දෙමාපියන්ගේ නිවසට ගියා.

දෙවසරක් ඇමරිකාවේ ගතකර, තම පශ්චාත් උපාධිය සාර්ථකව නිමා කළ කුලරත්න ලංකාවට පැමිණි පසු, පද්මිණී යළිත් වරක් සමුද්‍රසිරි නිවසට ගියා.  මේ නිවසේ වෛද්‍යවරයාගේ මව වුණු ලෝරා මෙන්ම,  රොමියෙල්, බණ්ඩා, සොපියා, සිසිලින් යන මෙහෙකරුවන් ද වාසය කළා.

මේ අතරතුර කුලරත්න යුවලට තවත් දරුවන් තිදෙනෙකු ලැබුණා.

රූමත් හෙදියක් සහ කාර්යබහුල වෛද්‍යවරයෙක්

1960 දශකයේ වන විට කුලරත්න වෛද්‍යවරයා රජයේ සේවයෙන් ඉවත්වී පෞද්ගලික බෙහෙත් ශාලාවක් ආරම්භ කර තිබුණා. මුල් කාලයේ එතරම් රෝගීන් පිරිසක් එහි නො ආවත්,  වෛද්‍ය කුලරත්න රෝගීන්ට හොඳින් ප්‍රතිකාර කරන බවට කීර්තිය පැතිර යාමත් සමඟ බෙහෙත් ශාලාවට එන රෝගීන් ප්‍රමාණය වැඩිවුණා. එබැවින් බෙහෙත් ශාලාවේ සේවය කිරීම සඳහා කෙනෙකු සොයාගැනීමට පුවත්පත් දැන්වීමක් පළ කිරීමට වෛද්‍ය කුලරත්න කටයුතු කළා.

ආරියවතී නම් ඉතාමත් රූමත් තරුණිය වෛද්‍ය කුලරත්නගේ බෙහෙත් ශාලාවේ සේවයට පැමිණෙන්නේ  එලෙස පළ වුණු පුවත්පත් දැන්වීම හරහායි.

පද්මිණී –  ඩේමන් සහ ආරි

ආරියවතීගේ රූමත්කම නිසාම ඇයට වශී වුණු වෛද්‍ය කුලරත්න ටික කලකින්ම ඇය සමග ප්‍රේම සම්බන්ධයක් ආරම්භ කළා. ඔහු ඇයට ‘ආරියා’ සහ ‘ආරී’ යනුවෙන් ආමන්ත්‍රණය කිරීමට ද පටන් ගත්තා. දිනක් පද්මිණී හදිසියේම බෙහෙත් ශාලාව වෙත යද්දී වෛද්‍ය කුලරත්න සහ ආරියවතී පමණට වඩා ළංවී සිටිනු දැකීමෙන් පද්මිණී මහත් කලකිරීමටත් කෝපයටත් පත්වුණා. “පවුල් කඩාකප්පල් කරන” කාන්තාවක් ලෙසට ආරියවතී හඳුන්වමින් පද්මිණී ඇයට බැණ වැදුණා.

එම සිද්ධියෙන් පසුව කුලරත්න යුවල අතර නිතරම ගැටුම් හටගන්නට වුණා.

 ගැටුම් ඇතිවුණු අවස්ථාවන්වල දී ඩේමන් කුලරත්නගේ මව, ආරියවතී වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම නිසා පද්මිණී තවත් කෝපයට පත්වුණා.

වෛද්‍යවරයාගේ රියදුරා වුණු රොමියෙල් මේ පවුලට ඉතා දැඩිව ආදරය කළ අයෙක්. මේ සිදුවීම්වලින් කම්පා වෙමින් සිටි ඔහු දිනක් ආරියවතීට බැණ වදිමින් පවසා තිබුණේ “මේ ලස්සන පවුල කඩා ඉහිරවන්නෙ නැතිව උඹ මෙහෙන් පලයන්” යයි පවසා තිබුණා.

ආරියවතී එම සිද්ධිය පිළිබඳව වෛද්‍යවරයාට පැවසීමත් සමග රොමියෙල්ට රැකියාව අහිමිවුණා.

පද්මිණීව කාමරයක සිර කරයි

මේ ගැටුම් දිනෙන් දින වැඩිවන විට ඇයට, මානසික රෝගයක් තිබෙන බව පවසා අංගොඩ යැවීමට වෛද්‍යවරයා උත්සහා කළා. නමුත් පද්මිණීගේ සොයුරිය එම අවස්ථාවේ පැමිණ ඇයව පෞද්ගලික වෛද්‍යවරයෙකු වෙත ඉදිරිපත් කිරීමෙන් පසු, එම වෛද්‍යවරයා විසින් පද්මිණී තදබල හිත් වේදනාවකින් පෙළුණත් ඇයට මානසික ආබාධයක් නොමැති බවට වාර්තාවක් ලබා දුන් හෙයින් එය ව්‍යර්ථ වී ගියා.

එම සිදුවීමෙන් පසුව කුලරත්න යුවල අතර ඇතිවුණු ගැටුම් තවත් වැඩි වුණා. “මාව පිස්සු කියල පන්නගත්තම අරකිත් එක්ක ඉන්න පුළුවන්” කියමින් පද්මිණී නිතර කළහ කරන්නට වුණා. එවන් දිනක කුලරත්න යුවල අතර ඇතිවුණු ගැටුමක දී අශ්වයන්ට තලන කසය අතට ගත් වෛද්‍යවරයා ඉන් සිය බිරිඳට පහරදෙන්නට වුණා.

සිය මව වේදනාවෙන් කෑගසනු දුටු දරුවන්, පද්මිණීව බේරාගෙන තිබුණා.

මේ සිද්ධියෙන් පසුව සිය බිරිඳව උඩුමහලේ කාමරයක සිර කළ වෛද්‍ය කුලරත්න, ඇයට පහත තට්ටුවේ සිට කෑමබීම යැව්වේ ලණුවක ගැටගැසූ වේවැල් කූඩයක් හරහා යි.

වෙන්වීමේ තැතක් 

සිය බිරිඳව කාමරයක සිරකර, තනිකඩයෙකු සේ  විනෝදකාමී දිවියක් ගතකළ වෛද්‍ය කුලරත්න අසුපිටින් වැටීම නිසා අනතුරක් වී රෝහල්ගත කළා. දින ගණනාවක් රෝහලේ සිට නිවසට පැමිණි වෛද්‍යවරයා කිහිලිකරුවලින් ගමන් කරන ආකාරය උඩු මහලේ කාමරයක සිටි පද්මිණීගේ නෙතට හසුවුණා. එම අවස්ථාවේ ඇය වෛද්‍යවරයාට ශාප කරමින් බැන වැදීම නිසා විශාල ගැටුමක් ඇතිවුණා. මේ ගැටුම සිදුවන විට ලෝරා ද ඊට මැදිහත්ව සිය පුත්‍රයාගේ පැත්ත ගැනීමට ක්‍රියා කළා.

එම ගැටුමේ අවසන් ප්‍රතිඵලය වුණේ රුපියල් 50,000ක මුදලක් ලබා දී බිරිඳගෙන් වෙන්වීමට වෛද්‍යවරයා සහ ඔහුගේ මව තීරණය කිරීම යි. නමුත් පද්මිණී එයට එකඟ වුණේ නැහැ.

පද්මිණී දික්කසාදයට අකමැතිවීම නිසා වෛද්‍ය කුලරත්න සහ ලෝරා දැඩි කෝපයට පත්වුණා.

පද්මිණී කුලරත්න මියයයි

 1967 වසරේ අප්‍රේල් 9 වැනිදා දහවලේ සුපුරුදු පරිදි පද්මිණීට වේවැල් කූඩයෙන් ආහාර එවනු ලැබුවා. එම ආහාර අනුභව කළ පද්මිණීට නොනවත්වාම වමනය සහ පාචනය ඇතිවන්නට වුණා.

දරාගන්නට බැරි උදර වේදනාව නිසා පද්මිණී සිය සොයුරියට දුරකථනයෙන් කතා කරමින් උදව් ඉල්ලා සිටියා.නිවසේ සිටි මෙහෙකරුවන් එම අවස්ථාවේ දී වෛද්‍ය කුලරත්නට දුරකථනයෙන් කතාකර සිද්ධිය දැනුම් දුන්නත් ඔහු ඒ ගැන තැකීමක් කළේ නැහැ.

 පද්මිණීගේ සොයුරිය නිවසට පැමිණෙන විට පද්මිණී  සදහටම දෙනෙත් පියාගන තිබුණා.

ඝාතන සැකය

සිද්ධිය පිළිබඳව වාර්තා වීමෙන් පසුව ගාල්ල පොලිසියේ නිලධාරීන් සමුද්‍රසිරියට පැමිණියා.

නිවසේ ඉතිරිව තිබූ දිවා ආහාරත්,  පද්මිණී ආහාරගත් පිඟාන සහ වමනය කොටස් පරීක්ෂාවට ලක් කළා.

 මළ සිරුර පිළිබඳව පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණයේදී හෙළිවුණේ, හුස්ම හිරවීම සහ ආමාශය දැඩි ලෙස හානියට පත්වීම හේතුවෙන් පද්මිණීගේ මරණය සිදුව ඇති බව යි. දිගින් දිගටම සිදුකරන ලද පරීක්ෂණවලින්, පද්මිණී කුලරත්නගේ ශරීරයේ පොටෑසියම් ආසනේට් විෂ තිබූ බව හෙළිවුණා.

ඒ සමඟම සමුද්‍රසිරිය මෙන්ම ඩේමන් කුලරත්නගේ බෙහෙත් ශාලවත් පරීක්ෂාවට ලක්වුණා.

වෛද්‍ය කුලරත්න ළඟ තිබී පොටෑසියම් ආසනික් බෝතල් 2ක් හමුවීම හේතුවෙන් වෛද්‍යවරයා, ඔහුගේ මව, සහ මෙහෙකාරියන් දෙදෙනා අත්අඩංගුවට ගනු ලැබුවා.

බිලිං අච්චාරුව

පද්මිණී මියගිය දා දහවලේ, ඇයට ලබාදුන් බත් පතෙහි බිලිං අච්චාරුවක්ද තිබුණා.

ඇයට විෂ ශරීර ගතවන්නට ඇත්තේ මේ බිලිං අච්චාරුව හරහා බවට සැකයක් ඇතිවුණා.

එය ලබා දී තිබුණේ සොපියා විසින්.

1967 අප්‍රේල් 29 වැනිදා නඩුව ඇසූ අවස්ථාවේ දී කිසිදු චෝදනාවක් නොමැතිවීම නිසා සිසිලියාට නිදහස ලැබුණා.

පළමු විත්තිකරු ලෙස ඩේමන් ගාමිණී කුලරත්න, දෙවන විත්තිකරු ලෙස ලෝරා කුලරත්න, තෙවන විත්තිකරු ලෙස මෙහෙකාරිය සොපියා ලෙසින් ඉතිරි තිදෙනාට එරෙහිව මිනීමැරුම් චෝදනා ගොනු කරමින් නඩුව ඉදිරියට පවත්වාගෙන ගියා.

විත්තිකරුවන්ට නිදහස

විත්තිකරුවන් තිදෙනා වෙනුවෙන් කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, සුනිල් රොද්‍රිගෝ, ෂන්මුගනාදන්, රාජා ගුණරත්න වැනි දක්ෂ නීතිඥවරුන් පෙනී සිටියා.

 ජූරියේ අවසන් තීරණයට අනුව විත්තිකරුවන් තිදෙනාට මරණ දඬුවම හිමිවුණා.

කෙසේ නමුත් විත්තිකරුවන් තිදෙනාගේ නීතිඥයන් මරණ දඬුවමට එරෙහිව අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කළා. විත්තියේ නීතිඥයන් ඉදිරිපත් කළ තාර්කික කරුණු සලකා බැලූ අධිකරණය විත්තිකරුවන් තිදෙනාට නිදහස ලබාදීමට තීරණය කළා.

මියගිය පද්මිණී කුලරත්නගේ මරණයට හේතුව විෂ ශරීරගත වීම වුවත්, ඇයට ඇත්තටම වහ දුන්නා ද  එසේ නැතිනම් පීඩනය දරාගත නොහැකිව ඇය වස ශරීරගත කරගෙන සියදිවි හානිකරගත්තා ද යන සැකය අදටත් නො විසඳී තිබෙනවා.

ටෙලි නාට්යයකට නැගෙයි

දයානන්ද ජයවර්ධනයන් විසින් 90 දශකයේ ටෙලිනාට්‍ය ක් ලෙස මේ සිදුවීම ප්‍රතිනිර්මාණය කරා. ඒ හිම ගිරි අරණ නමින්.

ඒ ටෙලිනාට්‍ය අවසානයේදීනම්,   පද්මිණීගෙ දුව පසුව ඒ ඇත්ත එළිකරවාගන්නවා …

අම්මා සහ දුවගේ තරුණ කාලය රඟපෑවේ ප්‍රවීන නිළියක් වන  ගීත කාන්ති ජයකොඩි මහත්මියයි .

නැන්දම්මා ලෙස  චිත්‍රා වාකිෂ්ඨ මහත්මිය රගපෑවා.

ඇගේ රංගනය කෙතරම් තාත්වික වූවාද කියතොත් ඇයට සමහර මිනිසුන් පාරේ යන විට ගල් ගැසූ බවද,  පසු කාලීනව චිත්‍රා වාකිෂ්ඨ මහත්මිය පුවත්පතකට කියා තිබුණා.

දා හත් වසරකට පෙර සිදු වූ යාංගල්මෝදර අනතුර



දිනය 2005/04/27

ගල්කිරියාගම සිට දඹුල්ල කුරුණෑගල හරහා කොළඹ බලා ධාවනය වන HT 2520 පෞද්ගලික බස් රථය, පුරුදු පරිදි ගමන් ඇරඹුවේ, දහසකුත් එකක් බලාපොරොත්තු, වගකීම් හිසේ දරාගෙන යන ජීවිත ගමනේ තව දවසක් වෙනුවෙන් මගට බැහැපු මගීන් රැසක්, ඔවුන්ගේ ගමන්නාන්තයන්ට අරලවීමේ අරමුණින්.බස් රථයේ රියදුරා වුණේ අබ්දුල් වහීඞ් හෆ්රූල්. කොන්දොස්තර විදිහට කටයුතු කළේ එම්.ජී. බුද්ධික රුවන් කුමාර.උදේ 7.00 ට M6 786 එංජිම සහිත මහනුවර නගරාන්තර ශීඝ්‍රගාමී දුම්රිය කොළඹ කොටුවෙන් සිය ගමන ආරම්භ කළා. දිනපතා උදේට කොළඹ කොටුවේ සිට මහනුවර බලා එන විශාල පිරිසක් එදත් මේ දුම්රියේ සිටියා. දුම්රියේ රියදුරා ලෙස සේවය කළේ එච්. ඒ. සිරිසේන.

”තවත් කෑල්ලක්”

අධික වේගයෙන්, අනෙකුත් බස්රථ පසුකරමින් මගීන් සියල්ලන් තම බස්රථයට නංවා ගැනීමේ අරමුණින් ගල්කිරියාගම – කොළඹ බස් රිය වේගයෙන් ධාවනය වුණා.”ඉස්සරහ කෑලි දෙකක් ඉන්නවා..” ආදී වශයෙන් පවසමින්, මගීන් සිටින තැන්වලින් බස්රථය නවත්වා ඔවුන්ව නංවාගෙන, ඔවුන් බසය තුළට හරිහැටි ගොඩවීමටත් කළින් ධාවන කිරීම මොවුන්ගේ සිරිත වුණා.අනෙක් බස් අභිබවා ගොස් හැම ‘කෑල්ලක්’ ම තම බස් රියට නංවා ගැනීමේ තරඟයේ ඔවුන් යෙදුණු බවට බස් රියේ සිටි මගියෙක් පසුව සාක්ෂි ලබා දී තිබුණා.

මාරයාගේ හෝරාව

කොළඹ කොටුවෙන් පිටත් වූ මහනුවර නගරාන්තර ශීඝ්‍රගාමී දුම්රිය උදෑසන 8.10 ට පමණ පොල්ගහවෙල දුම්රිය හරස්මාර්ගයට ළඟා වෙමින් සිටියා. අටයි දහය පමණ වනවිට දුම්රිය ගේට්ටුකරුවන් විසින් යාංගල්මෝදර හරස් මාර්ගයේ ගේට්ටු වසා දැමුවා. මේ වනවිට වාහන කිහිපයක්ම දුම්රිය හරස්මග ආසන්නයේ නතර කර තිබුණා. මේ අවස්ථාවේ ගල්කිරියාගම – කොළඹ බස්රියත් මේ වාහන අතරේ, දුම්රිය හරස්මාර්ගයට වාහන දහයක් පමණ පසුපසින් නවතා තිබුණා. එහෙත් තවත් සුළු වෙලාවක් නිසි ලෙස පමා වීමට, මේ බස් රියේ රියදුරා සහ කොන්දොස්තරවරයාට ඉවසීම තිබුණේ නැහැ. ඉදිරියෙන් වූ අනෙක් වාහන පසුකරමින් බස් රථය වසා තිබූ දුම්රිය ගේට්ටුවේ ඉතිරි ඉඩ අතරින් දුම්රිය හරස් මාර්ගයට ධාවනය කළා. කොන්දොස්තර වූ බුද්ධික රුවන් කුමාර ඒ අවස්ථාවේ බසයෙන් බැස දුම්රිය එනවාදැයි බලා,”හරි හරි කොච්චිය නෑ..” යයි පවසා තිබුණා. ඊට ඉතාම සුළු මොහොතකට පසු මහනුවර නගරාන්තර ශීඝ්‍රගාමී දුම්රිය පැමිණියා.

පෙනී පෙනී ආ මරණය

මේ වනවිට බස් රිය දුම්රිය මග හරහට නතර වී තිබුණා. අධික වේගයෙන් තමන් දෙසට එන දුම්රිය දුටු බස් රියේ සිටි මගීන්, මර බියෙන් විලාප තබද්දී බස් රියදුරු අබ්දුල් වහීඞ් හෆ්රූල් බසයෙන් බැස තම ජීවිතය රැකගැනීමේ අරමුණින් පළා යාමට උත්සාහ කළා. එහෙත් ඔහුට හැකිවූයේ බසයෙන් බැසීමට පමණයි.පලාතම දෙදරුම්කන හඬක් සමඟ, දුම්රිය බස් රිය බඳෙහි ගැටුණා. ඉදිරියට ඇදෙන දුම්රිය සමඟ තවත් මීටර් සියයක් පමණ ඇදී ගිය සුන්බුන් වූ බස්රිය, ගිනිගත්තා. හරියටම උදේ 8.13 ට, ලංකා ඉතිහාසයේ අති බිහිසුණුම දුම්රිය අනතුරක් සිදුවුණා.

ජීවිතවල ඉරණම

දුම්රියේ ගැටුණු බස්රියේ තහඩු අතරේ සිරවී මගීන් ජීවිත විශාල සංඛයාවක් සුන්බුන් වී තිබුණා. බස් රියෙන් දුම්රිය මාර්ඝය මතට වැටුණු තුවාලකරුවන් සහ මළ සිරුරු හැකි ඉක්මනින් වාහනවල පටවා රෝහල් කරා යැවීමට, ප්‍රදේශවාසීන් මෙන්ම දුම්රියේ සිටි මගීන්ද කටයුතු කළා.බසයේ සුන්බුන් වූ ගිනියම් තහඩු අතරේ සිරවී සිටි පිරිස් බේරාගැනීම ඉතාම දුෂ්කර කාර්යයක් වුණා. බසය ගිනි ගැනීම නිසා බොහෝ මළ සිරුරු තැම්බුණු ස්වභාවයක් ගෙන තිබුණා. පුද්ගලයන් තිස් පස් දෙනෙකු මියගොස් තවත් හැටකට අධික පිරිසක් තුවාල ලබා තිබුණා.ඉදිරියේ එළඹුණු දින කිහිපයේදී, අසාධ්‍ය තත්ත්වයේ සිටි තවත් හයදෙනෙකු මෙළොව හැරගියේ මේ ඛේදවාචකයේ මරණ සංඛ්‍යාව හතළිස් එකක් දක්වා ඉහළ නංවමින්. තවත් තිස් හය දෙනෙකු සදාකාලික ආබාධිත තත්ත්වයට පත්ව තිබුණා.

ඛේදවාචකයේ තවත් ඛේදවාචක

මරණය කාටත් පොදු ධර්මතාවක් වුවත්, පවුලේ කෙනෙක් අනපේක්ෂිත සහ බිහිසුණු මරණයකට ලක්වීම පවුලේ ඉතිරි සාමාජිකයන්ට ඛේදවාචකයක්. මේ අනතුරේ අතිශය හද කම්පා කරන සිදුවීමේ රැසක් එකල මාධ්‍ය වාර්තා කළා.ඇල්පිටියේ පදිංචිව සිටි එකම පවුලේ, මව, පියා සහ එකොළොස් හැවිරිදි දියණිය මේ අනතුරින් මරණයට පත්වුණා.දඹුල්ලේ මේනකා විදර්ශනීත් ඇගේ පවුලේ අයත් අප්‍රේල් 26 මාතර යාමට නියමිතව තිබුණත්, එදින මාතරට සුනාමියක් එන බවට ප්‍රචාරයක් ආ බැවින් ඔවුන් ගමන කල්දමා තිබුණා. දෛවෝපගත ලෙස ඔවුන් ගොඩවූ මේ බස්රිය මේනකාව මරණයේ ගමනාන්තය කරා රැගෙන ගියා. අවුරුදු තුනක් පමණ වයසැති දරුවෙකුගේ දෙකට කැපී වෙන් වුණු මළසිරුර දුම්රිය මග දෙපස වැටී තිබුණා. කෑගල්ල බාලිකාවේ තිලන්කා සරෝජනී මේ අනතුරින් තුවාල ලබා කුරුණෑගල රෝහලේ ප්‍රතිකාර ලබමින් සිටියේ, ඇයත් සමඟ බසයේ පැමිණි මිතුරිය ‘හඳුනා නොගත් සුන්බුන් වූ සිරුරක්’ ලෙසට රෝහල් මෘත ශරීරාගාරයේ තැන්පත් කර සිටියදී. පසුව ඒ සිරුර ඥාතීන් විසින් හඳුනාගෙන තිබුණේ, දැවී කළු වී ගිය ඇඳුමක ඉතිරි වී තිබූ කොටසකින්.

ඇහින් දුටු සාක්ෂි

“කෝච්චිය එනවා, දාන්න එපා කියල බිම හිටපු කෙනෙක් කෑගැහුව…ඒත් බස් එක දැම්මා…” අනතුර පිළිබඳ සාක්ෂි දෙමින් දුම්රිය සංඥා කුටියේ සංඥා සහායක ජයරත්න ප්‍රකාශ කළා.සාමාන්‍යයෙන් උදේ අට වනවිට එම ස්ථානය පසුකිරීමට නියමිත දුම්රිය එදින මද ප්‍රමාදයකට ලක්ව තිබූ බවත් ඔහුගේ සාක්ෂියේ සඳහන්. අනතුර සිදුවනු දුටු තමන්ට ඒ අවස්ථාවේ පපුවේ අමාරුවක් වැළඳුණු බවත් ඔහු ප්‍රකාශ කර තිබුණා. “දුම්රිය සංඥාව කොළ පාට වී තිබුණා. බස් රිය දුම්රිය මාර්ගයට ඇතුළු කරනු දුටු වහාම මම දුම්රියේ වේගය පැයට කිලෝමීටර 20 දක්වා අඩු කළා. දුම්රිය බසයේ ගැටුණ විගස ගිනිගත්තා. අනතුරින් දුම්රියේ වැකුම් පයිප්ප කැඩී ගියා..” යි දුම්රියේ රියදුරු එච්. ඒ. සිරිසේන සාක්ෂි දෙමින් පවසා තිබුණා.

ඉතිහාසය වෙනස් කළ නඩු තීන්දුව

මෙම බිහිසුණු අනතුර සම්බන්ධයෙන් එම බස් රථයේ රියදුරුට සහ කොන්දොස්තරවරයාට එරෙහිව චෝදනා 152 ක් ගොනු කරමින් නීතිපතිවරයා විසින් නඩු ගොනු කර තිබුණා.

මේ සම්බන්ධයෙන් කුරුණෑගල මහාධිකරණය හමුවේ පැවති නඩුව විභාගයට ගත් අවස්ථාවේ අනාරක්ෂිත ලෙස බස් රථයක් ධාවනය කිරීම හේතුවෙන් අදාළ අනතුර සිදුව ඇති බව තීන්දු කළ මහාධිකරණ විනිසුරුවරයා බස් රථයේ රියදුරුට සහ කොන්දොස්තරවරයාට මරණ දඬුවම නියම කළා. ඒ 2013 අප්‍රේල් පස් වැනිදායි.ලංකා ඉතිහාසයේ පළමු වරට රිය අනතුරක් සම්බන්ධ නඩුවක් – චේතාන්විත මිනී මැරීමක් ලෙසට සලකා මෙම නඩුව විභාගයට ගැනුණා.එමෙන්ම, කොන්දොස්තරවරයා විසින් බසයෙන් බැස, දුම්රිය නො එන බවට සහතික වී, ඒ බව රියදුරුට දන්වා ඔහුට ක්‍රියාත්මක වීමට තිබූ කාලය, මිනිස් මොළයේ පණිවිඩ හුවමාරුවේ සහ මිනිස් සිරුර එයට ප්‍රතිචාර දැක්වීමට ගතකරන කාලයත් මේ නඩුවේදී විමසීමට ලක්වුණා.

පරවුණු ජීවිත වෙනුවෙන්

අනතුර සිදුවූ ස්ථානය ආසන්නයේ, අනතුරින් මියගිය පිරිස් සිහිකර තැනූ ස්මාරකයක් දකින්නට පුළුවන්. පරවුණු නෙලුම් කැකුළක් සහ ශෝකී මිනිසෙක් එහි නිරූපනය වනවා.

අද අපි කොතැනද?

යාංගල්මෝදර දුම්රිය අනතුරට අවුරුදු දහ හතක් සපිරෙන මේ වසර (2022) දක්වා, බලධාරීන් විසින් මගී ජීවිත ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් සැළකිය යුතු මට්ටමේ පියවර කිසිවක් ගෙන තිබේදැයි සැකසහිතයි. පෞද්ගලික බස් මාෆියාව තවමත් මගී ජීවිත මනින්නේ ”කෑලි” වලින්. විනයක්, හික්මීමක්, ඉවසීමක් නොමැති රියදුරන් නිසා සිදුවන අනතුරුවල වැඩිවීමක් විනා අඩුවීමක් නැහැ. වෙනකක් තබා, යාංගල්මෝදර අනතුර සිදුවූ දිනවල මේ ස්ථානයේ ගුවන් පාලමක් ඉදිකිරීමට වගකිව යුතු අංශ දුන් ප්‍රතිඥාවත් මෙතෙක් ඉටුවී නැහැ.දුම්රිය හරස්මාර්ගවල කණ්නණාඩියක් සවිකර, එය විවෘත කිරීමට පවා දේශපාලනඥන් විසින් උත්සව සංවිධානය කරනවා. ‘නමක්’ ගැසූ පුවරුවක් වෙනුවෙන් විනා මෙවන් ඛේදාචකවලින් මියයන අය වෙනුවෙන් තව තවත් සමූහ පුවරු ඉදිවීම වැළක්වීමේ සද්චේතනාවක් ඔවුන් හට තිබේද යන්න සැක සහිතයි.

මියයාමේ නිම්නය මිනමාටා

screen shot 2019-01-21 at 1.31.24 pm
W. Eugene Smith විසින් 1971 වර්ෂයේදී ගත් Tomoko Uemura ගේ ඡායාරූපයක්

 
1956 දවසක ජපානයේ ප්රාදේශීය රෝහලක නේවාසික රෝගියෙකුගේ ඇඳ වටා වෛද්යවරුන් රැස්වී සිටියා. අතපය කොර වීම, මාංශ පේශීන්වල ක්රියාකාරිත්වය අඩාල වීම, මතකයේ අවුල් සහගත බව ආදී රෝග ලක්ෂණවලින් පෙළුණු මේ රෝගියා වෙනුවෙන් වෛද්යවරුන්ගේ රෝග විනිශ්චය වූයේ ඔහු රසදිය විෂ වීමෙන් පෙළෙන බවයි.
ඒ වනවිට සීග්රයෙන් කාර්මීකරණය වෙමින් පැවති මිනමාටා (Minamata) ප්රදේශයේ වාසය කළ මේ පුද්ගලයා සම්පුර්ණයෙන්ම සුව කළ හැකි ක්රමයක් වෛද්යවරුන් ඒ වනවිට දැනසිටියේ නැහැ. රෝගය පාලනය කළ හැකි ඖෂධ සමඟ සිය නිවස වෙත පිටත්කර හරින ලද මේ පුද්ගලයා මාස කිහිපයකට පසුව ජීවිතයෙන් සමුගත්තා.
 
ඉන් පසුව ගත වූ වසර කිහිපය පුරාවටම මෙම ප්රාදේශීය රෝහලට මෙම රෝග ලක්ෂණ සහිත රෝගීන් වාර්තා වුණා. වැඩිහිටියන් පමණක් නොවේ, කුඩා දරුවන් පවා මෙම රෝග ලක්ෂණ සහිතව රෝහල්ගත වුණා. ඔවුන්ටත් සම්පූර්ණ සුවය දිය හැකි කිසිදු ඔසුවක් මෙම වෛද්යවරුන් සතු වූයේ නැහැ. මෙම රෝගීන්ගෙන් බහුතරයක් මාස කිහිපයක් දුක් විඳීමෙන් අනතුරුව ජීවිතවලින් සමුගත්තා. මෙම අභිරහස් “රසදිය විෂ වීමට” හේතුව සෙවීම සඳහා අවධානය යොමු කළ රෝහල් බලධාරීන් මේ සියලු රෝගීන් සම්බන්ධයෙන් එක් පොදු සාධකයක් සොයාගත්තා. ඒ මෙම රෝගීන් සියලු දෙන මිනමාටා ජනපදයේ ජීවත් වන වැසියන් වීමයි.
රෝහල් බලධාරීන් ජපාන සෞඛ්ය බලධාරීන්ව මේ පිළිබඳව දනුවත් කළා. ඔවුන් මේ රෝගයට මිනමාටා රෝගය යැයි නම් තැබුවා.
 
මේ පිළිබඳව සොයා බැලීම සඳහා මිනමාටා බලා පිටත්ව ගිය සෞඛ්ය බලධාරීන් මුලින්ම සිතා තිබුණේ, මිනමාටාවේ යම් කිසි කර්මන්ත ශාලාවක සේවය කරන්නන්, එම කර්මාන්ත ශාලාවේ නිපදවෙන යම් කිසි රසායනයක් නිසා රෝගී වන බවත්, ඔවුන්ගෙන් ඔවුන්ගේ පවුල්වල පිරිසත් මෙම රසායනට නිරාවරණය වන බවත්, එලෙස ද්විතික නිරාවරණයට ලක්වූ පවුල්වල සාමාජිකයන් අතුරින් ප්රතිශක්තිය අඩු කුඩා දරුවන් මෙයින් රෝගී වන බවත් , ඔවුන් මෙම රෝගීන් වාර්තා වූ ප්රාදේශීය රෝහලට ප්රතිකාර සඳහා ඇතුළත් වන්නට ඇති බවත් පමණයි.
 
එහෙත් මෙම ලක්ෂණ සහිතව රෝහල්ගතවන රෝගීන් මෙම සෞඛ්ය ගැටලුවේ ඉතා කුඩා කුලකයක් පමණක් බව ඔවුන්ට වහාම පෙනී ගියා. රසදිය විෂවීම් නිසා රෝගී වී තිබුණේ එක් කම්හලක සේවය කළ අය නොවෙයි. රෝගීන් මිනමාටා නිම්නය පුරාම පැතිර සිටියා. නිවෙස්වල සිටි ගෘහණියන්, ඉතා වයස්ගත පුද්ගලයන් ආදියත් මේ රෝගයට ගොදුරු වී තිබුණා. මිනමාටා හි ගබ්සා වීම්, මළ දරු උපත් මෙන්ම, ආබාධිත දරු උපත් ද ගත වූ වසර කිහිපය තුළ අදහාගත නොහැකි වේගයකින් ඉහළ ගොස් ඇති බවත්, ඔවුන් නිරීක්ෂණය කළා. වෙනෙකක් තබා නිවෙස්වල ඇතිකළ සුරතල් සතුන් පවා විස්තර කළ නොහැකි රෝගවලින් මිය ගිහින් !
 
සුරතල් සතුන්ගෙන් බළලුන් මේ රෝගයට දරුණුවටම ගොදුරු වී තිබුණා. මාංශ පේශි පාලන කරගත නොහැකිව ” ගැහෙන” බළලුන් කොයිතරම් සුලබ වූවාද යත් මෙම රෝගය සුරතල් සතුන් හිමියන් විසින් “dancing cat fever ” ලෙසට හඳුන්වන්නත් පෙළඹී තිබුණා.
 
සෞඛ්ය බලධාරීන් දිගින් දිගටම ඔවුන්ගේ පරීක්ෂණ සිදුකරගෙන ගියා. මෙම පරීක්ෂකයන් කණ්ඩායම සිය ආරක්ෂාව තකා මෙන්ම රෝගයට හේතු වූ පරිසර සාධකය නිවැරදිව හඳුනාගත යුතු නිසා මිනමාටාවේ ආහාර හෝ ජලය පරිභෝජනය කළේ නැහැ. එහෙත් ඔවුන්ගෙන් ඇතැමෙකුටත් ක්ලාන්තය, මාංශපේශි දුර්වලතා ආදිය ඇතිවුණා.
සියලු බාධක මැද ඔවුන් එක් වැදගත් සාධකයක් සොයාගත්තා.
 
මිනමාටා නිම්නය හරහා ගලා යන ගංගාව මේ බොහොමයක් දෙනාගේ පානීය ජල මූලාශ්රය වී තිබුණා. රසදිය විෂ වීමෙන් මියගිය සහ රෝගී වූ බොහොමයක් දෙනා මේ ගංගාවේ ජලය දිනපතා පානය කළ අයයි. මෙම ගංගාවේ ජලය වැටෙන මිනමාටා බොක්ක ආශ්රිතව ධීවර කටයුතු කළ අයත්, මෙම ධීවරයන් විසින් ගෙන එන මත්ස්ය අස්වැන්න පරිභෝජනය කළ අයත් මේ රෝගයට වැඩි වශයෙන් ගොදුරු වී තිබුණා. මෙම රෝගය හා සම්බන්ධ සියලුම සාධක යොමු වී තිබුණේ මිනමාටා නිම්නය හරහා ගලා බසින ගංගාව දෙසටයි.
 
ඉතින් ඔවුන් මේ ගංගාවේ ජල නියැදියක් පරික්ෂාවට ලක් කළා. පිළිතුරෙන් අඩක් එතැන තිබුණා. ගංගා ජලයේ රසදිය මට්ටම සිතාගත නොහැකි තරම් ඉහළ අගයක් ! කිසිදු ස්වභාවික හේතුවක් මේ තරම් ජල දූෂණයකට හේතු විය නොහැකි බව ඔවුන්ට වැටහුණා. එපමණක් නොවෙයි, ගංගාවේ සහ මිනමාටා බොක්කේ මසුන් පවා මේ දූෂිත ජලය නිසා විකෘති වෙලා !
ඔවුන් මේ ජල දූෂණයට හේතුව සොයමින් ගංගා ඉවුර දෙපසින් ඉහළට ඇවිද ගියා. එවිට ඔවුන් තවත් වැදගත් සාධකයක් සොයා ගත්තා. මේ රෝගය මිනමාටාවේ සෑම තැනකම එක සේ පැතිර තිබුණේ නැහැ. ගංගාවේ ඉහළ කොටසක සිටි පිරිසක් මේ රෝගයේ බලපෑම්වලින් සම්පූර්ණයෙන් නොවුණත් යම්තාක් දුරකටබේරී සිටියා. ඔවුන් පරිභෝජනය කළෙත් මිනමාටා නදියේ ජලයයි. ඒ කොහොමද ?
 
මිනමාටා මුහුදු බොක්කට තරමක් ඈතින්, මිනමාටා ගංගා ඉවුරේ ලැගුම්ගත් විශාල යෝධයෙකු සිටියා. ඒ Chisso Corporation ගොඩනැගිල්ලයි. මිනමාටාවේ බොහෝ දෙනෙකු මේ කම්හලේ රැකියා කළා. LCD හෙවත් liquid crystal නිෂ්පාදනය කළ මේ කම්හලේ ප්රධාන කාර්මික අපද්රව්යයක් වුණේ රසදියයි (Methylmercury). පිළිතුරේ ඉතිරි අඩ පමණක් නොව ප්රශ්නයද තිබුණේ ඒ කර්මාන්ත ශාලාව සතුවයි.
 
කම්හලේ අප නළ සියල්ලම, මිනමාටා ගංගාවට හරවා තිබුණා. 1932 සිට වසර ගණක් පුරා මේ අපනල, දිනකට ගැලුම් සිය ගණනක් බැගින් රසදිය මුසු ජලය මේ ගංගාවට මුදාහැර තිබුණා.
 
සෞඛ්ය බලධාරීන් වහාම සිය සොයාගැනීම් ජපාන රජයට දැන්වූවා. වහාම මේ කර්මාන්ත ශාලාවේ කටයුතු නවත්වන්නටත්, අපජලය බැහැර කිරීමට සාධනීය ක්රමයක් සොයාගන්නා ලෙසටත්, රසදිය විෂ වීම නිසා අගතියට පත් පාර්ශව වෙනුවෙන් වන්දියක් ගෙවන්නටත් Chisso Corporation වෙතට නියම කෙරුණා.
 
එහෙත් Chisso Corporation බලධාරීන් මෙම නියෝගය භාරගත්තේ නැහැ. තමන් 1932 වසරේ සිට මෙලෙස කාර්මික අපද්රව්ය ගංගාවට බැහැර කළත්, පළමු රෝගියා වාර්තා වුණේ 1956 දී වීම නිසා මෙම රසදිය විෂ වීම් පිටුපස වෙනත් සාධකයක් ඇතැයි ඔවුන් තර්ක කළා. ජපාන රජයට මෙම තර්කය ජයගත හැකි විද්යාත්මක සාධකයක් සොයා ඊළඟට සිය පරීක්ෂණ සිදු කිරීමට සිදුවුණා.
 
ඇත්තටම එසේ සිදු වුණේ කොහොමද ?
 
රසදිය විෂ වීමක් සහිතව රෝහල් ගත වූ පළමු පුද්ගලයා මිනමාටාවෙන් වාර්තා වුණේ 1956 දී වුවත් 1937 වසර ආරම්භයේ සිටම විෂ වීම්වලින් මිනමාටාවේ මියගිය සංඛාව වැඩි වී තිබුණා. ඇතැම් පිරිස් රෝහල් ගත කර ප්රතිකාර ලබාදෙන තෙක්වත් ජීවත් වී තිබුණේ නැහැ. තවත් රෝගීන් 1956 දී වාර්තා වූ රෝගියාට තිබූ ඇතැම් රෝග ලක්ෂණද සහිතව රෝහල්ගත වී සිටියත් ඔවුන්ට තිබුණේ රසදිය විෂවීම බව සොයාගැනීමට වෛද්යවරුන් සමත්වී තිබුණේ නැහැ. ඇත්තෙන්ම සිදුව තිබුණේ 1956 දී මිනමාටාවේ පළමුවරට රසදිය විෂ වී පුද්ගලයෙකු රෝගී වීම නොව, මිනමාටාවේ අයෙකුට රසදිය විෂවීමක් සිදු වූ බවට වෛද්යවරුන් විසින් හඳුනාගත් පළමු අවස්ථාව 1956 දී වාර්තා වීමයි.
 
වහාම ක්රියාත්මක වන පරිදි Chisso ආයතනයේ මිනමාටාවේ පිහිටි කම්හල වසා දැමුණා. ඒ 1968 වසරේදී. ඒ වනවිට වසර 36 ක කාලයක් මිනමාටාවේ ජලයත්, පසත් , ජීවිනුත් මේ ආත්මාර්ථකාමී සහ නිසි සැලසුමක් නොමැති කාර්මිකරණයේ ගොදුරු බවට පත්වී තිබුණා. මිනමාටාවට සිදු කළ විපත වෙනුවෙන් වන්දියක් ගෙවන්න Chisso ආයතනයට නියම කෙරුණා. එමෙන්ම මිනමාටාවේ දූෂිත පරිසරය පිරිසිදු කිරීමත් ඔවුන්ට භාර කෙරුණා.
 
2001 වසරේ මාර්තු මාසයේ නිකුත් වූ වාර්තාවකට අනුව පුද්ගලයන් 2,265 දෙනෙකු මිනමාටා රෝගයට ගොදුරු වී තිබෙනවා. ඉන් 1,784 දෙනෙකු මියගිහින්. මේ වාර්තා වූ ප්රමාණය පමණයි. එහෙත් සත්ය තත්ත්වය මෙයට වඩා ඉතාමත් වැඩියි.
 
2004, වසර වනවිට Chisso සමාගම ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 86 ක් වන්දි වශයෙන් ජපාන රජයට ගෙවා තිබුණා. ඒ මිනමාටා ගංගාව සහ පරිසරය පිරිසිදු කිරීමට අමතරවයි. මෙයට අමතරව හඳුනා නොගත් වින්දිතයන් වෙනුවෙන් වන්දි ගෙවන්නත් ජපාන රජය විසින් Chisso සමාගමට 2010 මාර්තු 29 වැනිදා නියම කළා.
 
මිනමාටාව ගොදුරු වූ මේ අභාග්යයය වෙනුවෙන් ඔවුන් ලද මූල්යම වන්දිය කිසිදාක කිසිසේත්ම හිලව් වන්නේ නැහැ. අදටත් මිනමාටාවේ රසදිය විෂ වීම්වල ප්රථිපල දකින්නට ලැබෙනවා. වසර පනහකටත් වැඩි කාලයකට පෙර සිදුවූ මේ රසදිය විෂ වීම මිනමාටා වැසියන්ගේ ප්රජනන සෛලවල තැන්පත්ව පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට විවිධ ආබාධ සහිත දරුවන් තිලිණ කරනවා.
 
මිනමාටා ඛේදවාචකය ගැන දැනුවත් කිරීම සඳහා වන ලියවිලි පිළිබඳව උනන්දුවන්නන් සහ මිනමාටා සිදුවීම අධ්යනය කරන්නන් හට මඟ නොහැරෙන ඡායාරූප දෙකක් තිබෙනවා. ඉන් එකක් රෝගී දැරියකගේ විකෘති ඇඟිලි සහිත අතක්. අනෙක ඇය සිය මව සමඟ නාන බේසමක බැස සිටින ඡායාරපය. මේ මිනමාටා රෝගය නිසා ආබාධිතව උපන් Tomoko Uemura ගේ ඡායාරූපයි. ඡායාරූප දෙකම ගෙන ඇත්තේ ඡායාරූප වාර්තාකරු W. Eugene Smith විසින් 1971 වර්ෂයේදී. මිනමාටා ඛේදවාචකය ගැන එතෙක් මෙතෙක් ගනු ලැබූ ප්රබලම ඡායාරූප ගෙන ඇත්තේ ඔහු විසින්.
 
ශෝකයත්, වේදනාවත්, භීතියත්, විපතත් කැටිවූ මේ කතාව ඔබ කියවන මොහොතේත්, අපේ රටේ ජල මුලාශ්ර රැසක් කාර්මික අපද්රව්ය නිසා දූෂණයට ලක්වෙනවා. එවැනි ඇතැම් අවස්ථාවන් ඇත්තෙන්ම වළක්වා ගත හැකි අවස්ථායි. මෙහි අව ප්රතිවිපාකවලට මුහුණ දීමට සිදුවන්නේ ඒ ඒ ප්රදේශ ආශ්රිතව ජීවත්වන්නන් පමණක්ම යයි සිතා ඉවත බලා ගැනීමේ හැකියාවක්, කුඩා දූපතක ජීවත්වන අපට නැහැ.
විපත වන්නේ විපතක් සිදුවීම නොව, වැළක්විය හැකි විපතකට සිදුවීමට ඉඩ දී බලා සිටීම බව, මිනමාටා ඛේදවාචකය අපිට උගන්වනවා.
* ඡායාරූප සියල්ලම W. Eugene Smith විසින් ගන්නා ලද ඡායාරූපයි.
මුලාශ්‍ර – අන්තර්ජාලය, මිනමාටා සම්මුති වාර්තාව, මිනමාටා සිදුවීම් අධ්‍යන වාර්තාව (2012 )

Screen Shot 2019-01-21 at 1.58.03 PM.png
මිනමාටා නිම්නය සහ මිනමාටා බොක්ක. ගංගා ඉවුරේ පෙනෙන සුවිසල් ගොඩනැගිල්ල Chisso කම්හලයි

 

 

Screen Shot 2019-01-21 at 2.00.44 PM.png
Chisso අපනළයක් මුහුදු බොක්කට කෙළින්ම අප ජලය මුදාහරිමින්

screen shot 2019-01-21 at 1.27.01 pm
W. Eugene Smith විසින් 1971 වර්ෂයේදී ගත් Tomoko Uemura ගේ ඡායාරූපයක්

Screen Shot 2019-01-21 at 1.30.58 PM.png
දූෂණයට ලක්වූ මිනමාටා බොක්ක සහ ගංගාව

screen shot 2019-01-21 at 1.57.51 pm
විකෘති වූ මත්සයෙක්

screen shot 2019-01-21 at 1.31.59 pm
මිනමාටා වින්දිතයන් පිළිබඳව නඩුව අතරතුර ජපන් බලධාරීන්

අම්මා…  හැමදේම අමතකද ?

43722719_10204865436751291_2607863296992215040_o
අම්මා…
හැමදේම අමතකද ?
මේ මිණිපිරී
මගේ දුව !
මම නෙමෙයි අම්මා –
ඉස්කෝලෙ ගිහින් ඉවරයි මම. .
.

කණ්ණාඩියෙන් බැලුවම
අඳුනන්න පුලුවන්ද ?
රැළි වැටිල හම ;
නැත්නම් තාම මතක –
බැංකු යන එකද
ඔසරි ඇඳගෙන? .
.

ඒ ඉන්නෙ තාත්තා –
කළු කබායක් ඇඳගෙන –
කළු සුදු පින්තූරෙක
අම්මා ළඟින් හිටගෙන
පනස්ම පහක් අවුරුදු
ඒක මතකද ?
ගිහිනුත් පහක් හෙටට ! .
.

එක අතකින් හොඳයි අම්මා
හැමදේම අමතකම වෙන එක –
හුඟක් ලේසියි එතකොට –
ඔබට ඔබවත් අමතක එක
මට මතක් වෙන එකයි
දුක .

 

තාත්තේ..

38641811_719435848448570_1082545042372952064_n
පාන බෝධිය බෝධිසත්කම
පේන දුර සිටි තාත්තේ,
හෝඩි අකුරෙන් මල් කපන්නට
බෝර පිපිරවු තාත්තේ. .

වහම කවියක අකුරු ගලපා
සෙත් පිරිත් කිව් තාත්තේ,
රහම දේවල් ඉතුරු කරලා
ලුණු කඳුළු බිව් තාත්තේ. .

බෙලෙක් තේකෙං නහර පොඟවා
වළං රත් කළ තාත්තේ,
බෝර සද්දෙන් මාර යුද්ධය
පරද්දා ආ තාත්තේ.

කාස පපුවක් කාසි කරලා
හිනා ගෙන ආ තාත්තේ,
මාතොටින් බස්සෙහෙක නැගලා
වැලිසරට ආ තාත්තේ.

මහා මේරුව කැබලි කර කර
දූවිල්ල ඉඹි තාත්තේ,
මාස කාසිය කාස වීලා
හුස්ම හංගපු තාත්තේ.

සැත් පිහියකට පපුව දීගෙන
නිදාගෙන හිටි තාත්තේ,
මරණෙ හේතුව හොයපු පිහි තල,
කිව්වෙ මොනවද තාත්තේ

ඉපල් පපුවක සෙනේ කඳුරක්
දරාගෙන සිටි තාත්තේ,
එවන් පපුවක විදිය කොහොමෙයි
පලල බැලුවද තාත්තේ?

නොයුතුයි සිතෙන – සියල්ල සිදුවෙන

35549922_10204456575930026_3436277203225018368_n
.
සමහරක් හීන ඇත –
දකින්නත් පෙර,
අමතකම වී යන .
අහු කොන් ඉතිරි වී,
වරින්වර මතුවෙන

රුදු නිය පහරය –
කිසිදා සුව නොවෙන
සුව වීමටද ඉඩ නොදීමෙන්,
රිදී රිදී සුවපත් වෙන

ඉතා කෙටි ගමන්වල,
අතරමඟ හමුවන –
සමහරක් කවි ඇත,
නොලිය යුතු වූවද ලියවෙන

නොයුතුයි සිතෙන
සියල්ල සිදුවෙන –
යුතු කිසිවක් ම සිදු නොවෙන,
වියහැක විය යුතු
හොඳම දෙය.

ප්‍රේමය කියන්නේ….

34066384_10204391161134697_9149254211429466112_o

ප්‍රේමය කියන්නේ,
පසුම්බි පතුලක
සඟවා තැබූ
කෙස් ගසකට –
දෙකකට
.
හාද්දක් දෙනවිට
කමිස බොත්තමක දැවටී,
ලෙහී ගිය,
ඔබ ඉතා නොසැලකිල්ලෙන් අමතකව,
අසුන මත දමා ගිය – .

පසුම්බි පතුලක
සඟවා තබන ලද,
විටින් විට එළියට ඇද බැලෙන – .

ඇතැම් විට ප්‍රේමය කියන්නේ,
ඔබ අමතකව දමා ගිය
කෙස් ගසක් දෙකක් සිඹින එක;
ශුන්‍යයක අල්පයක
රැඳෙන එක.

සමනල තීන්ත

abstract-art-eyes-painting-wallpaper-2.jpg

දුඹුරු පාට බෙහෙත් බෝතලේ ඇතුලේ තිබුණේ රෝස පාට බෙහෙත් දියරයක්. දුඹුරු පාට බෝතලේ සුදු කඩදාසියකිනුත් ඔතල තිබ්බ නිසා බෙහෙත රෝස පාටයි කියල මාලිකාට පෙනුනෙ හැන්දට වත්කරන වෙලාවෙයි.

” කෝ.. ආ කියල කට අරින්න ..”

සංකල්ප කට තද කරගත්ත. බෙහෙත් බොන්න අකමැති බව කියන්න.

” මේ … බලන්න.. මේක තිත්ත නෑ.. මේ .. ”

සංකල්ප බෙහෙතෙ පාට දැක්කොත් කීයටවත් බොන්නෙ නෑ.

ඇස් වහගෙන බොන්න.. එතකොට කොහොමවත් තිත්ත නෑ ..”

මාලිකා කැස්ස පැණිය තමන්ගෙ කට ගාවට කිට්ටු කළා. නාහෙ කඩාගෙන යන තරම් සැර බෙහෙත් සුවඳක් ඇවිත් කට අප්පිරියාවෙන් ඇද කෙරෙව්වත්, මාලිකා ඒ බව පෙන්නුවෙ නෑ.

” මේ .. රසම රසයි..” මාලිකා ඇහිබැම උස්සමින් මුහුණ නටවමින් බෙහෙත රස බව සංකල්පට ඒත්තු ගන්වන්න උත්සහ කළා.

සංකල්ප ඇස් වහගෙන හැන්දට දාල තිබුණු බෙහෙත් ටික ගිල්ල. අප්පිරියාවක් – අකමැත්තක් පෙන්නන්නේ නැතුවම.

මාලිකා ලොකු හුස්මක් හෙලලා නැගිට්ටෙ හැන්ද සාක්කුවෙ දාගනිමින්. කාමරේ සුදු පාටයි. කාමරේ හැමදේම සුදු පාටයි. මේසේ උඩ තියෙන පොත්වලට පවා සුදු පාට කවර දාල. සංකල්ප ඇඳගෙන ඉන්නෙත් සුදු පාට. මාලිකා ඇඳගෙන ඉන්නෙත් සුදු පාට. කාමරේ විතරක් නෙමෙයි. මේ ගෙදර හැමදේම සුදු පාටයි. සංකල්පට මාලිකා කවන්නෙත් සුදු බත් එක්ක පුළුවන් තරම් ලා පාටට උයාපු කෑම.

…………………………………………..

තමන්ගෙම පොඩි ඇඩ්වටයිසිං ඒජන්සියක් කරගෙන හිටපු, ඩෙනිම් අඳින, මෝටර් සයිකලෙන් එන කොණ්ඩේ බොකුට මාලිකාට මුලින්ම හම්බවුණේ ෆේස්බුක් එකෙන්. ඒ කාලෙ මාලිකා ගාමන්ට් යනව.

ඉස්සර සංකල්ප ලස්සන ලස්සන කතා, කවි සංකල්ප ෆේස් බුක් එකේ ලියනව. මාලිකා හම්බවුණාට පස්සෙ එව්ව පත්තරවල පලවෙන්න පටන්ගත්තෙ, මාලිකාම සංකල්පගෙ නමින් එව්ව පත්තරවලට ඇරිය නිසයි. එව්ව පළ වුණාම, මාලිකා ඒව කපල අරන් තියනව.

ලංකාවේ ජනප්‍රියම තීන්ත සමාගම වුණු සමනල තීන්ත සමාගමේ දැන්වීම් හදන්න සංකල්පට භාර වුණාම මාලිකා හිතුවේ ඒජන්සිය ගොඩ ගියා කියලයි.

“මෙහෙමයි මිස්ට රත්නසූරිය.. අපි අපේ කලර් පැලට් එකේ හැම පාටක් වෙනුවෙන්ම කමර්ෂල් එක ගානෙ කරන්නයි ඉන්නෙ.. ලෝකෙ ඇති නැති හැම පාටක්ම අපේ කලර් පැලට් එකේ තියනව… පුළුවන් නෙ..? මාසෙකට වන් මිලියන් බජට් එකක් අපි වෙන් කරනව.”  තීන්ත සමාගමේ ලොක්ක මිස්ට සෝමදත්ත, දත් තිස් දෙකමයි තව නළ දතකුයිත් පෙන්නල හිනා වෙමින් කිව්ව.

” ඔන්න කෙල්ලෙ ගොඩ යාමක්..  දැන් තමයි අපි හරි හමං විදිහට වැඩට බහින්නෙ.. ”

සංකල්ප මාලිකාගෙ කරවටේ අත දමාගෙන, මුහුණට එබීගෙන කිව්ව.  මාලිකාටත් ජීවිතේ සමනල තට්ටකින් පාට වැටෙනව වගේ දැනුණ.

ඒ කාලේ සංකල්ප සෑහෙන්න වර්ණ සංකල්ප ලිව්ව. මාලිකා ගාමන්ට් යන එක නවත්තල ගෙදර ඉඳන්, කාලෙ ගෙවාගන්න හදන කප් කේක්වලිනුත් බිත්ති පාට කරන තීන්ත ඇඩ්වලට සංකල්ප මතුවුණා. බිත්තිවලින් සමනල්ලු පියාඹන්න පටන්ගත්ත. සිවිලිමෙත් සමනල්ලු එල්ලිලා හිටිය.
“සුපිරි ආ.. ! ඒක නියමයි.. ! ගින්දර !” වගේ වචන සෝමදත්තගෙ නොම්බරෙන් එන ඇමතුම්වලින් පිටවෙනව මාලිකාට උරිස්සට උඩින් ඇහුණ.

ඊට පස්සෙ සංකල්පගේ ලෝකෙ, කාලෙ හරි ඉක්මනට ගතවුණා.  මිනිත්තු කට්ට තප්පර කට්ටට වඩා වේගෙන් දුවන්න පටන්ගත්ත. සංකල්ප පැය විසි හතරෙම අලුත් සංකල්ප ලියමින් හිටිය.

 

සෝමදත්තගෙ මිලියනය, සංකල්පට දේවදත්ත කාලයක් උදා කළා වගේ වුණා.

” මේකනෙ මිස්ට සංකල්ප.. අපිට තව ලොකු ජනප්‍රිය ෆර්ම් එකකට මේ වැඩේ දෙන්න තිබ්බ. අපි ඔයාවම හොයාගෙන ආවේ අපිට අලුත් කන්සෙප්ට් ඕන නිසා.. අනික අපි මන්ත්ලි ලොකු බජට් එකකුත් මේකට ඇලොකේට් කරනවනෙ .. පොඩි ගාණක්ද වන් මිලියන් කිව්වම…?”

 

රෑ වෙලා ගෙදර ආපු සංකල්ප, ෆෝන් එකෙන් සැරෙන් සැරෙන් කතා කරන්න පටන් ගත්ත. පුටු කකුල්වල වැදිල සංකල්පගෙ කකුල් ඇඟිලි නිතරම තුවාල වුණා. මාලිකා සද්ද නැතුව තැලුම් තෙල් ගෑව මිසක් පුටු විහින් ඇවිත් කකුලෙ හැප්පෙන්නෙ නැති බව තේරුම් කරන්න ගියෙ නෑ.

“මුන්ට කොච්චර කිව්වත් තේරෙන්නෙ නෑ.. මුං පිකාසෝගෙ එව්ව කතා කළාට චෝක් පෙට්ටියේ පාට අඳුනන්නේ නෑ කාලකණ්නි .. !”

වේගෙන් පොළොවේ ගහපු පාර ෆෝන් එකේ ඉරකුත් ගියා.

” බැල්ලිගෙ පුතාල.. මුංට ඕන හත්තිලව් ලියන්න නම් මොකටද යකෝ මම ඉන්නෙ ? ” සංකල්ප නින්දෙනුත් දත් කූරු කන්න පටන්ගත්ත. පස්සෙ නිදියන්නෙ නැතුවම ඉන්න ගත්ත.

 

එන්න එන්න සංකල්ප ලියන එව්වා අඩු වුණා. ලියන සංකල්ප වෙනුවට ලියන්න ඒව  හොයන සංකල්ප කෙනෙක් මතුවෙන්න ගත්ත.

” මට මේ ලෝකෙ තියන පාටවලට ඕන තරමක් ලියන්න පුළුවන් මාලිකා… ඒත් නැති පාටවලට ..?”

අන්තිමට සංකල්ප ඔලුව බදාගෙන, බොකුටු කෙස් ගලවගනිමින් අඬන්න පටන්ගත්ත.

දවසක් ෆර්ම් එකේදී කලන්තේ දාල වැටුණ. එතකොටයි මාලිකා දන්නේ ගෙදරින් ඔතල දෙන දවල් කෑම එකේ සුදු බත් ටිකක් ඇරෙන්න වෙන කිසිම දෙයක් සංකල්ප දවස් ගානකින් කාල නැති බව.  ඉස්පිරිතාලෙන් සේලයින් දීල සංකල්පව කෙළින්ම යැව්වෙ මානසික වෛද්‍ය සායනයට.

” මිසිස් රත්නසූරිය, මේක කලර්ස්වලට ආපු ෆෝබියා එකක්. සනීප කරන්න බැරි නැහැ. හැබැයි කාලයයි ඉවසීමයි දෙකම ඕන වෙනව.

මේ බෙහෙත් වෙලාවට දෙන්න. මහත්තයව ස්ට්‍රෙස් නොවී තියාගන්න. ඒ අතරෙ පුළුවන් තරම් පාටවලින් ඈත් කරල තියාගන්නකො… අපි බලමු. ”

…………………………………………..

 

” මට බෑ… මාලිකා.. මට බෑ…”

ඕඩර් එකකට හදන කප් කේක්වලට බැටර් එක අනමින් හිටි මාලිකා හැන්දත් අතෑරලා කාමරේට දිව්ව. බෙහෙත් බෝතලේ පෙරළිල,  බිඳිලා, රෝස පාට දියරය බිම දිගේ ගලා යමින් තිබුණ. දොරට විරුද්ධ පැත්තෙ බිත්තියට තද වෙන්නම හේත්තු වෙලා සංකල්ප බිම වකුටු වෙලා හිටිය.

මහ භයානක දේකට බයවෙලා වගේ. මහ භයානක දේකින් බේරෙන්න වගේ.

මාලිකා දුවල ගිහින් සංකල්පව තුරුළු කරගත්ත.

“සමනල තට්ටක් හයියෙන් වැනුණ.. ඒ එක්කම සමනල තට්ටෙන් විසිරිලා ආපු වර්ණ…. රෝස පාට ! කහ පාට ! නිල් පාට ! කොළ පාට ! රතු පාට ! දම් පාට ! තැඹිලි පාට !.. මාලිකා .. මාලිකා.. මාව ඇදල ගන්න.
මම මේ පාට සුළියෙ යටටම ඇදිල යන්නයි යන්නෙ…!”

 

මාලිකා තවත් තදින් සංකල්පව තුරුළු කරගත්ත. ඔලුව අතගෑව. අනෙක් අත පුළුවන් තරම් දික් කරල කබඩ් එක උඩ  තිබුණු ඕඩිකොලොන් බෝතලේ අරගෙන බොකුටු කෙස් අතරට හලල අතගාන්න ගත්ත. ඉම්බ.

 

මහ විලාපෙ ටික ටික ඉකිබිඳුමක් වෙන්න ගත්ත.

 

“මාලිකා.. අනේ මාව බේරගන්න මාලිකා… ”

.

.

.
හොඳ වෙලාවට, පාට මහ ගොඩක්, එකට වේගෙන් කැරකෙද්දී පේන්නෙ සුදු පාටට කියල මාලිකා දැනගෙන හිටිය.

 

 

තාත්තා

image
අ” යන්නෙනි ආදරේ –
අංශු මතුරක් නොදන්නා කාලයේ,
පෙකණි වැල අතහැර,
ගත් හෙයිනි ඇලුම් කර
ඔබේ ඔය දුක් සසර මේ තරම් දිගු වුණේ..

ජීවිතේ ගිරි දඹේ
අමාරුම තරණයට,
පා පියවිල්ල විය ආදරේ
බෝධිසත් ලෙහෙනුනේ,
ඒත් අප්පෙක් තමයි
දරු හොයා මහ මුහුද
හිස් කළේ..

දේවදත් ලෝකයේ බ්‍රහ්මදත් ඊතලයි,
මේ තාක් වැඩිපුරම හමුවුණේ ,
ඇනුම් කා ගෙදර එන වෙහෙසකර දවසකට –
උරහිසේ කෙලවර ඉතිරි කර ආදරේ,
.
.
ඉතා සෙමින් ඔබේ ඇස්වලට රාත්‍රිය උදා වේ.

 

 

 

 

*දරුවන්ට කවදා කොයි මොහොතේ රැකවරණය ඕනෑ වේවිදැයි නොදන්නා හෙයින් තාත්තලා වියපත් වන්නේ සෙමිනි…..